Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 27/22, działając na podstawie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę R.J. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Warszawie z 11 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1157/14 w sprawie ze skargi R.J. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO) w Warszawie z 24 stycznia 2014 r., nr KOA/4094/Gs/13 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia oraz nakazu zwrotu licencji i wypisów na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób.
W uzasadnieniu WSA wskazał, że 30 grudnia 2021 r. (data nadania) skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem WSA z 11 lutego 2015 r., który stał się prawomocny z dniem 25 kwietnia 2015 r. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał art. 274 p.p.s.a.
Wyjaśniając przyczyny odrzucenia skargi, WSA stwierdził, że stosownie do art. 278 p.p.s.a., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a., ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a., będzie podlegała odrzuceniu, bez konieczności badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W rozpoznawanej sprawie pięcioletni okres, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a., upłynął 25 kwietnia 2020 r., natomiast skargę o wznowienie wniesiono 30 grudnia 2021 r., a więc po upływie terminu.
Ponadto w sprawie nie zachodzi wyjątek od zasady określonej w art. 278 p.p.s.a., ponieważ jako podstawę skargi o wznowienie wskazano art. 274 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa), a nie fakt, że strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana w postępowaniu, którego wznowienia żąda.
Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania, wskazując, że został zachowany trzymiesięczny termin z art. 277, co potwierdzają akta w sprawie o sygn. VI SA/Wa 465/20.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, mającym na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu i doprowadzenie do ponownego rozpoznania sprawy. Postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd i ewentualnie następnie badania jej zasadności. Te dwa etapy poprzedza ocena skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych pisma procesowego i warunków fiskalnych.
Skarga o wznowienie postępowania, która spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania przez sąd oceny jej dopuszczalności, czyli stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) i czy nie występują przesłanki z art. 285 p.p.s.a. Badając zachowanie terminów, o których mowa w art. 277 i 278 p.p.s.a., sąd może zażądać od zgłaszającego skargę uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu (art. 280 § 2 p.p.s.a.). W przypadku nieuprawdopodobnienia przez stronę zachowania terminu podstawą odrzucenia skargi o wznowienie postępowania jest art. 280 § 1 p.p.s.a.
Konsekwencją uznania art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a. za prawidłową podstawę prawną zaskarżonego postanowienia jest kwestia środka odwoławczego, który przysługuje stronie od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia. Postępowanie sądowe ze skargi o wznowienie postępowania uregulowane zostało odrębnie w Dziale VII p.p.s.a. Częściowo odrębnie uregulowano warunki formalne skargi o wznowienie postępowania (art. 279 p.p.s.a.), terminy wniesienia tej skargi (art. 277 i 278 p.p.s.a.), procedurę badania dopuszczalności skargi (art. 280, art. 281, art. 285 p.p.s.a.) oraz tryb postępowania przy merytorycznym rozpoznaniu skargi o wznowienie i ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 281, art. 282 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej.
Jednak, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest NSA, stosuje się odpowiednio przepis art. 276 p.p.s.a., który w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), stanowi odesłanie do stosowania do skargi o wznowienie postępowania sądowego (m.in. warunków formalnych skargi) przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba, że przepisy działu VII stanowią inaczej. Terminy wniesienia skargi o wznowienie postępowania zostały uregulowane odrębnie w art. 277 i 278 p.p.s.a. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Natomiast – w myśl art. 281 zdanie pierwsze p.p.s.a. – na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Oznacza to, że przepisy art. 280 § 1 i 281 p.p.s.a. również stanowią szczególną – w stosunku do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – podstawę prawną odrzucenia skargi o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia.
Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 p.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Takim wyjątkiem jest przykładowo postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi.
Natomiast postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej. Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (por. postanowienie NSA z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 40/19 i wskazane tam orzecznictwo, publ. na stronie internetowej CBOSA).
W rozpoznawanej sprawie skarżący otrzymał odpis zaskarżonego postanowienia WSA z 4 kwietnia 2022 r. o odrzuceniu wniesionej przez niego skargi o wznowienie postępowania wraz z pouczeniem o przysługującym mu zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym, że skarżący został błędnie pouczony o przysługującym mu środku zaskarżenia, wniesione zażalenie jest niedopuszczalne i dlatego podlegało odrzuceniu. WSA w Warszawie powinien pouczyć skarżącego o właściwym trybie zaskarżenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi o wznowienie, tj. przysługującym środku zaskarżenia, terminie i sposobnie jego wniesienia. Dopiero od daty doręczenia postanowienia z prawidłowym pouczeniem może rozpocząć bieg termin do zaskarżenia postanowienia WSA z 4 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 27/22.
Mając na uwadze powyższe, NSA na podstawie art. art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.