Uzasadnienie
Postanowieniem z 19 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Ke 477/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił wniosek A. Spółki z o.o. w organizacji w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Sąd I instancji stwierdził, że A. Spółka z o.o. w organizacji w L. (dalej: skarżąca, spółka) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata, w którym podniosła, że z winy strony przeciwnej nie może uzyskać żadnych dochodów, jest zadłużona. Wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 5.000 zł, brak środków trwałych, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości co najmniej 55.000 zł. Rachunek bankowy został zlikwidowany z powodu braku wpływów.
Referendarz sądowy zarządzeniem z 4 grudnia 2015 r. wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego spółki za 2014 r., sprawozdania finansowego spółki za 2014 r., dokumentów potwierdzających wskazane zadłużenie. Wezwanie doręczono [...] grudnia 2015 r.
WSA stwierdził, że spółka, mimo wezwania przez referendarza sądowego do złożenia dodatkowych dokumentów, nie wywiązała się z obowiązku udokumentowania wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia ustalenia jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów uniemożliwiło dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. Tym samym w ocenie Sadu I instancji nie było możliwości dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji WSA odmówił przyznania prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw, więc podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Zgodnie jednak z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 5.000 zł, poniosła stratę w wysokości co najmniej 55.000 zł, nie uzyskuje dochodów i nie posiada rachunku bankowego. Z uwagi na to, że powyższe dane nie były wystarczające do oceny sytuacji majątkowej spółki, została ona wezwana przez referendarza sądowego do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, jednak nie wykonała tego żądania. W konsekwencji Sąd I instancji nie dysponował wiedzą dotyczącą jej stanu majątkowego, co uniemożliwiło mu dokonanie oceny, czy skarżąca spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Wobec tego, że skarżąca w żaden sposób nie odpowiedziała na wezwanie wystosowane przez referendarza Sąd I instancji prawidłowo uznał, że nie dysponował danymi o sytuacji majątkowej skarżącej i odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.