Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym zażaleniem postanowieniem z 5 lipca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 568/17 odmówił A w W. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A w W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2016 r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniami z dnia 11 grudnia 2017 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 219 złotych od skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie z 12 września 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 568/17 oraz przedłożenia pełnomocnictwa upoważniającego do sporządzenia i wniesienia ww. skargi kasacyjnej lub do działania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym lub sądami administracyjnymi wszystkich instancji, wraz z dokumentem wykazującym reprezentację osoby udzielającej tego pełnomocnictwa. Oba zarządzenia zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 21 grudnia 2017 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru - k. 78 akt sądowych). Powyższe braki nie zostały uzupełnione w terminie, natomiast pismem z dnia 11 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego i usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej.
W uzasadnieniu wniosku podniósł, że ww. wezwania odebrał tuż przed wyjazdem na urlop do B (23 grudnia 2017 r. – 2 stycznia 2018 r.), w związku z czym nie miał możliwości uiszczenia wpisu sądowego i usunięcia braków skargi kasacyjnej w tak krótkim terminie. Pełnomocnik skarżącej dodał, że informację o konieczności uiszczenia wpisu sądowego i uzupełnienia braków skargi kasacyjnej przekazał e-mailem mocodawcy, reprezentowanemu przez K. Ż., w dniu 23 grudnia 2017 r. Jak wynika z załączonej do wniosku korespondencji e-mailowej, powyższa wiadomość została odczytana, z uwagi na chorobę K. Ż., dopiero w dniu 10 stycznia 2018 r., tj. pierwszego dnia po powrocie tejże do pracy.
Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącej, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.) Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie podnoszone przez stronę okoliczności, tj. urlop pełnomocnika oraz choroba osoby reprezentującej skarżącą, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków środka zaskarżenia. Sąd podkreślił, że wezwania do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej zostały wysłane na adres profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącą w postępowaniu kasacyjnym, który pokwitował odbiór korespondencji.
Jednocześnie Sąd zaznaczył, że profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest do zachowania podwyższonej staranności, również w zakresie prawidłowej komunikacji z mocodawcą, np. w sytuacji konieczności wypełnienia zobowiązania nałożonego przez Sąd.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając je w całości i wnosząc o "przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi do WSA w Warszawie poprzez uiszczenie wpisu od skargi".
Autor zażalenia zarzucił naruszenie art. 86 § 1 i 2 oraz art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową ocenę przesłanki "okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu" na gruncie stanu faktycznego w niniejszej sprawie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie ww. przepisów. W uzasadnieniu wskazano, że termin na uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej przypadał na okres urlopu pełnomocnika skarżącej. Jednocześnie autor zażalenia podkreślił, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie mógł samodzielnie uzupełnić braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci uiszczenia wpisu sądowego, bowiem obowiązek ten obciąża stronę, a nie jej pełnomocnika.
W związku z tym WSA w Warszawie "popełnił błąd, kierując wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do pełnomocnika". W ocenie autora zażalenia, w sprawie wystąpiły okoliczności skutkujące uchybieniem terminu, ale za które strona ani jej pełnomocnik nie ponoszą odpowiedzialności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, R. Hauser (red.), M. Wierzbowski (red.), C. H. Beck 2013, s. 444-446; a także postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08; publ. CBOSA). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (m.in. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; publ. CBOSA). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98).
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez stronę postępowania do dokonania czynności (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda; op. cit., s. 445). Za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (por. J. Gudowski [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze 2006, t. 1, s. 240, uw. 8 oraz cytowane tam orzecznictwo).
Tym samym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z: 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 408/11; publ. CBOSA). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na skarżącym, jako mocodawcy, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży natomiast obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. m.in. postanowienia NSA z: 11 marca 2009 r. sygn. akt I OZ 198/09; 3 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 155/09; 9 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 468/06; publ. CBOSA).
W sprawie należy uznać za trafną ocenę Sądu I instancji, że przywołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dostarczały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącą.
Za uchybienie profesjonalnego pełnomocnika polegające na nieuzupełnieniu braków formalnych odpowiada na zasadzie ryzyka jego mocodawca. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, nie jest okolicznością wskazującą na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu to, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie mógł samodzielnie uzupełnić braków formalnych skargi kasacyjnej w postaci uiszczenia wpisu sądowego. Aby wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik skarżącego był skuteczny, należało zawrzeć w nim uprawdopodobnienie braku winy również po stronie tego pełnomocnika (zob. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 14/15; publ. CBOSA). Wprawdzie autor zażalenia podjął próbę wskazania takich okoliczności, ale - jak trafnie zauważył Sąd I instancji - argumentacja przedstawiona w tym zakresie nie mogła przynieść oczekiwanego skutku. Pełnomocnik skarżącej odebrał wezwanie do uiszczenia wpisu w dniu 21 grudnia 2017 r., natomiast na urlop wylatywał w dniu 23 grudnia 2017 r. w godzinach wieczornych, a zatem miał możliwość – przy dołożeniu oczekiwanej od profesjonalisty staranności – powiadomić mocodawcę o konieczności uiszczenia wpisu.
Profesjonalny pełnomocnik, świadomy negatywnych dla strony skutków niedopełnienia obowiązku nałożonego przez Sąd, winien wykazać więcej staranności, poprzez zapewnienie zastępcy na czas swojej nieobecności, lub choćby poprzez dołączenie do wiadomości e-mail opcji potwierdzenia odbioru, albo poprzez zatelefonowanie do mocodawcy celem upewnienia się, że został on poinformowany o wezwaniach Sądu.
Zupełnie chybiona jest argumentacja autora zażalenia, jakoby Sąd błędnie skierował wezwania do uzupełnienia braków środka zaskarżenia do podpisanego pod skargą kasacyjną pełnomocnika. Z istoty instytucji pełnomocnictwa ogólnego lub do prowadzenia poszczególnych spraw wynika (art. 39 pkt 1 p.p.s.a.), że obejmuje ono z samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, w tym przypadku, wywołanym skargą kasacyjną. Jeśli zaś w ten sposób autor zażalenia zmierzał do podważenia faktu udzielenia mu pełnomocnictwa przez skarżącą, należy stwierdzić, że do wniosku o przywrócenie terminu dołączył żądane przez WSA w Warszawie dokumenty, w tym pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą w dacie wniesienia skargi kasacyjnej.
Jako całkowicie błędne należy ocenić stanowisko autora zażalenia, który zaskarżone postanowienie Sądu I instancji uznaje za niekompletne i z tej przyczyny zasługujące na uchylenie z tego powodu, że w rozstrzygnięciu Sąd wskazał, iż "odmawia przywrócenia terminu" bez wyliczenia (jak chciałby pełnomocnik) konkretnych braków, których uzupełnienia Sąd żądał od skarżącej. Otóż Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że odmawia przywrócenia terminu, który - zgodnie z wnioskiem strony – obejmował "przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej". Skarżąca nie składała żadnych innych wniosków, a zatem nie ma żadnych wątpliwości, że Sąd rozpoznał właściwy wniosek i w żądanym przez jego autora zakresie.
Tym samym uznać należy, że objęte zażaleniem postanowienie WSA w Warszawie z 5 lipca 2018 r., odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej, nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia.