Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 29 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 669/15 odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.
M.K. (dalej: "skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci i osobą je wychowującą, jego majątek to mieszkanie, lokale użytkowe, nieruchomość rolna, na której usytuowany jest warsztat ślusarski oraz sprzęt (w tym środki transportu) wykorzystywany w prowadzonym zakładzie usługowym; osiągany przez niego dochód z działalności gospodarczej nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
Z uwagi na ogólnikowość wymienionych informacji Sąd zarządzeniem wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów finansowych potwierdzających jego aktualny status finansowy m.in. odpisów wszystkich zeznań podatkowych skarżącego i jego żony/konkubiny za 2014 r. (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; b/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz – w przypadku gdy jest on podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; c/ oświadczenia, czy w związku z posiadaniem dwóch lokali użytkowych skarżący osiąga dochody z tytułu ich najmu (dzierżawy); jeżeli tak – przedłożenia dokumentów obrazujących ich miesięczną wysokość; d/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego, jego żonę/konkubinę pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); e/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę/konkubinę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu przez każdą z tych osób; f/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona/konkubina posiada udziały w spółkach, polisy inwestycyjne, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych i inne prawa majątkowe; jeżeli tak – wskazania ich rodzaju oraz wartości nominalnej lub szacunkowej; g/ oświadczenia żony/konkubiny w przedmiocie nieosiągania przez nią dochodów (w tym z tytułu umów zleceń, o dzieło, z wykonywanej działalności gospodarczej), a w przypadku gdy ma ona status osoby bezrobotnej – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); w przypadku, gdy osiąga ona dochody – przedłożenia dokumentów obrazujących ich źródło, miesięczną wysokość oraz z okresu ostatnich trzech miesięcy (w kwocie brutto i netto); h/ oświadczenia złożonego przez żonę/konkubinę w przedmiocie posiadanych przez nią nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; i/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona/konkubina w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej (w tym z zasiłków rodzinnych); jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); j/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona/konkubina otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); k/ w związku z zamieszkiwaniem przez skarżącego pod wspólnym adresem z rodzicami W. K. oraz H. K. (i prowadzeniem pod nim działalności gospodarczej) wskazania, czy skarżący partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją domu (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; jeżeli skarżący zamieszkuje osobno – przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); l/ oświadczenia, czy skarżący posiada zadłużenie wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów; jeżeli tak – przedłożenia dokumentów w przedmiocie aktualnego stanu zadłużenia i jego miesięcznej spłaty.
Skarżący został również zobowiązany do złożenia oświadczenia, które zawierać będzie klauzulę o następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia", gdyż mimo, że wraz z doręczeniem formularza PPF został on pouczony o treści art. 252 § 1a p.p.s.a., oświadczenia tego nie złożył.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 7 września 2015 r., jednakże wymienionych dokumentów nie przedłożono.
Postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
Nie zgadzając się z postanowieniem, skarżący złożył sprzeciw.
Sąd pierwszej instancji po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego stwierdził brak przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podkreślił, że wnioskodawca obowiązany jest rzetelnie i rzeczowo przedstawić swoją sytuację majątkową w sposób umożliwiający jej ocenę. Natomiast z przedłożonego przez skarżącego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że rodzina skarżącego to troje dzieci i osoba, która je wychowuje. Skarżący zadeklarował dom, lokale użytkowe i nieruchomość rolną. Wskazał, że uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, ale ich wysokości nie wskazał. Wśród przedmiotów wartościowych stanowiących jego majątek wnioskodawca wymienił niezbędny sprzęt i narzędzia ślusarskie oraz środki transportu.
Według Sądu pierwszej instancji wymienione we wniosku informacje cechuje wysoki stopień ogólności co w rezultacie uniemożliwiło ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Skarżący, jak wynika z treści wniosku, prowadzi działalność gospodarczą a mimo to nie zadeklarował kwoty uzyskiwanych z tego tytułu dochodów. Tym samym nie wykazał, że jego sytuacja finansowa i rodzinna wymaga przyznania mu prawa pomocy.
M. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji domagając się jego uchylenia i przyznania mu prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest niezasadne.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie strony jest niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Jak wynika z akt sprawy skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jednocześnie podał, że prowadzi działalność gospodarczą – zakład ślusarski, ma na utrzymaniu trojkę dzieci, które wychowuje wraz z konkubiną. Posiada mieszkanie, nieruchomość rolną, lokale użytkowe i samochody. Sąd pierwszej instancji uznał powyższe informacje za niewystarczające dla przeprowadzenia oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego i wezwał go do przedłożenia dokumentów finansowych i szczegółowych informacji wymienionych w zarządzeniu.
Skarżący pomimo doręczenia wezwania Sądu nie dostarczył wymaganych informacji. Skarżący nie wskazał jaki dochód uzyskuje miesięcznie z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej, jakie są wydatki związane tą działalnością, jakie ponosi miesięcznie wydatki na utrzymanie domu i rodziny itp. Skoro skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli domaga się przerzucenia kosztów własnego uczestnictwa w procesie sądowym na budżet państwa, to powinien wykazać, że obiektywnie spełnia kryteria określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwolnienia go od ponoszenia tych kosztów. Ustawodawca we wspomnianym wyżej art. 252 § 1 p.p.s.a. określił, jakie informacje winien zawierać wniosek o przyznanie prawa pomocy tj. dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącego nie spełniał tych wymogów i pomimo wezwania Sądu nie został on uzupełniony o brakujące dane. W tej sytuacji, Sąd dysponując dość ogólnymi informacjami na temat stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego nie mógł stwierdzić, czy spełnia on warunki zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za prawidłowe i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.