Uzasadnienie
Postanowieniem z 29 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 306/17, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sp. z o.o. w W. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie zabezpieczenia wykonania kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry i poprzedzającej ją decyzji.
Sąd I instancji uznał, że spółka nie wykazała okoliczności uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. Poza złożeniem wniosku nie uczyniła w istocie nic, aby wykazać i uprawdopodobnić, że rzeczywiście zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.).
Zdaniem WSA w wyniku dobrowolnego lub przymusowego wykonania decyzji o zabezpieczeniu dojdzie do pomniejszenia majątku skarżącej. Skoro więc spółka twierdzi, że w konsekwencji tego pomniejszenia grozi jej ryzyko upadłości, to dla oceny, czy w stanie faktycznym sprawy rzeczywiście może do tego dojść, konieczne jest odniesienie kwoty ciążących na niej zobowiązań do jej kondycji majątkowej i możliwości płatniczych. W tym celu spółka winna rzetelnie i przejrzyście zobrazować swoją sytuację finansową, a twierdzenia poprzeć odpowiednimi dokumentami. Ponieważ tego nie uczyniła, to uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, czy uiszczenie kwoty zabezpieczenia, tj. 36.000 zł, rzeczywiście skutkować będzie zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd stwierdził ponadto, że rodzaj obowiązku nałożony na skarżącą nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny. Chodzi bowiem o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Wniosła również o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci bilansu spółki, rachunku zysków i strat na okoliczność złej kondycji finansowej spółki.
Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca spełniła przesłanki określone w ww. przepisie i konieczne jest wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej przedmiot skargi do WSA, albowiem wykonanie decyzji stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie decyzji zagraża bowiem płynności finansowej spółki i może spowodować jej upadłość.
Skarżąca podniosła, że zapłata kary wpłynie na sytuację finansową spółki, gdyż wykonanie decyzji spowoduje zachwianie jej płynności finansowej. Z przedstawionych dokumentów – salda rachunku bankowego, zeznania podatkowego wynika, że aby zapłacić nałożoną karę będzie musiała zaciągnąć zobowiązania finansowe, jednakże jest bardzo wątpliwe aby otrzymała kredyt. Kroki podjęte w celu uzyskania środków na wykonanie decyzji, będą miały negatywny wpływ na kondycję finansową spółki. W konsekwencji istnieje ryzyko, że skarżąca zostanie postawiona w stan upadłości likwidacyjnej przed zakończeniem postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.)
Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji musi zagrażać skarżącemu, co oznacza, że nie może stanowić przesłanki uwzględnienia wniosku, jeżeli odnosi się ono do osób trzecich, niebędących uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego (Ibidem, s. 380).
Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa i doktryny to na skarżącym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku musi w sposób przekonywający pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a wystąpieniem zagrożenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i powołane w nim orzecznictwo).
W sprawie wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej dotyczył decyzji o zabezpieczeniu wykonania kary pieniężnej w wysokości 36 000 zł. Z decyzji tej wynika obowiązek strony uiszczenia zabezpieczenia w określonej wysokości w formie przewidzianej w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.). Organ zobowiązany jest zaś do przyjęcia zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji wraz z odsetkami za zwłokę.
Wobec tego podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności bądź udzielenie zabezpieczenia w inny sposób ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 669/16).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. WSA trafnie uznał, że nieprzedstawienie we wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej żadnych dokumentów czy okoliczności, świadczących, że zaszły w sprawie przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., uniemożliwia zastosowanie wnioskowanej instytucji.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska przyjętego w innych sprawach skarżącej o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym (postanowienie z 20 października 2016 r. sygn. akt II GZ 1089/16, postanowienie z 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt II GZ 328/16, postanowienie z 5 kwietnie 2016 r. sygn. akt II GZ 290/16, postanowienie z 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II GZ 1041/15).
NSA uznał, że przedstawione przez skarżącego na etapie zażaleniowym dokumenty nie mogły zostać uwzględnione. Z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego wynika bowiem, że NSA może jedynie kontrolować zgodność z prawem orzeczenia Sądu I instancji. Skoro zaś WSA przy wydaniu postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie miał możliwości dokonania kontroli tych dokumentów w kontekście wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to nie mogły one także stanowić przedmiotu badania na etapie rozpoznania zażalenia od tego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.