Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 lutego 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 637/16 odrzucił skargę kasacyjną E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2016 r. oddalającego skargę skarżącej w całości na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 21 grudnia 2016 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z dnia 28 listopada 2016 r. w kwocie 500 złotych, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem jej odrzucenia. Zarządzenie zostało przesłane na adres kancelarii prawnej ustanowionego w sprawie pełnomocnika przy piśmie sądowym z dnia 2 stycznia 2017 r. i doręczone w dniu 5 stycznia 2017 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę kasacyjną skarżącej wskazał, że wpis od skargi kasacyjnej nie został uiszczony, co potwierdzała informacja z rejestru opłat sądowych o stanie sprawy ustalonym na dzień 30 stycznia 2017 r. znajdująca się w aktach sądowoadministracyjnych. Z uwagi na powyższe Sąd odrzucił skargę kasacyjną na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.)
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła E. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:
- - art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. i art. 230 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie,
- - art. 220 § 3 p.p.s.a. mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej pomimo braku wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej,
- - art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez brak wezwania strony do uiszczenia wpisu od skargi, błędne przyjęcie, iż strona wraz z pismem z dnia 2 stycznia 2017 r. otrzymała wezwanie do uiszczenia wpisu, a w konsekwencji odrzucenie skargi kasacyjnej mimo braku wezwania do uiszczenia opłaty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej w tej sprawie Sąd I instancji przyjął w kontrolowanym postanowieniu przepis art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
Zgodnie z treścią art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jeżeli strona nie uzupełniła braków skargi, podlega ona odrzuceniu. Za opisany tamże brak należy uznać brak uiszczenia wpisu sądowego w sprawie przez skarżącą.
Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu I instancji, należy zauważyć, że WSA stwierdził nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi kasacyjnej przyjmując, że przesyłka skierowana do skarżącej zawierała odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. W zażaleniu kwestionuje to stwierdzenie pełnomocnik skarżącej podając, że doręczone zostało tylko wezwanie do usunięcia braków formalnych poprzez nadesłanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, w przesyłce nie było zaś wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
W tym miejscu wymaga podkreślenia, że co prawda w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki opisanej jako: "wpis + braki sk. kas." (k. 106 akt sądowych), które jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości, to jednak domniemanie to może być podważone, przy czym ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takich dokumentów z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co do zasady – brak więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień.
Bezsporne jest, że do pełnomocnika skarżącej skierowana została wyłącznie jedna przesyłka, a jak wynika z akt sprawy, oba wezwania były sporządzone na oddzielnych drukach, co – wobec twierdzeń pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną o nieotrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego – nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożony odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Innymi słowy, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie sądu umieszczono w kopercie wszystkie pisma, które zostały wymienione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec stanowiska autora zażalenia trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości co do tego, czy pełnomocnik skarżącej faktycznie otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego.
W tej sytuacji powyższe wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13 (dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania" (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13, publ. jw.).
Dodatkowo należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącej uzupełnił w zakreślonym terminie inne braki formalne skargi kasacyjnej, o które został wezwany w korespondencji skierowanej przez Sąd tego samego dnia.
W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki mającej zawierać wezwania do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej.
W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż na uwzględnienie nie zasługuje zawarte w zażaleniu żądanie zasądzenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 p.p.s.a. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 527).