Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 r. odmówił J. G. (dalej: "skarżący") przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji z dnia 20 [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następstwie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt II GZ 658/15, którym uchylono wcześniejsze postanowienie Sądu pierwszej instancji i przekazano wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sad Administracyjny zarzucił zaskarżonemu postanowieniu niedokładności w ocenie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Sąd pierwszej instancji błędnie odczytał treść oświadczenia skarżącego dotyczącego opłat związanych z utrzymaniem, jak również nie odniósł się do zawartej w sprzeciwie skarżącego argumentacji dotyczącej wydzierżawienia gospodarstwa rolnego na podstawie trzech umów.
Sąd pierwszej instancji ponownie analizując wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy oraz załączoną dokumentację stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z powodu niespełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wyjaśnił z jakiego tytułu uzyskuje miesięczny dochód i w jakiej wysokości, jak również nie udokumentował swoich oświadczeń w tym zakresie. Podobnie oświadczenia skarżącego dotyczące jego miesięcznych wydatków budzą poważne wątpliwości. W piśmie z dnia 23 [...] 2015 r. podał, ż jego miesięczne zobowiązania stałe obejmują alimenty na córkę w wysokości [...] zł, opłaty związane z utrzymaniem w wysokości [...] zł, żywność [...] zł, składka ubezpieczeniowa na leczenie –[...] zł. Suma tych wydatków wynosi [...] zł netto i przewyższa zadeklarowany w oświadczeniu dochód [...] zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji opisane przez skarżącego wydatki nie obejmują wydatków na ubranie, na podatki, opłaty związane z eksploatacją mieszkania, wydatki na lekarstwa.
Wnioskodawca nie wyjaśnił również skąd czerpie środki pieniężne na pokrycie zauważonej różnicy. Reasumując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że oświadczenia skarżącego odnoszące się do jego trudnej sytuacji są niespójne, w szczególności, jeżeli chodzi o źródło przychodu skarżącego z tytułu dzierżawy posiadanych przez niego nieruchomości oraz wykonywanych prac polowych w konsekwencji czego nie można stwierdzić, że spełniono warunki całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
J. G. zażaleniem zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego zmianę poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub zmianę i zwolnienie od kosztów sądowych w części. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 p.p.s.a. podczas gdy wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i art. 245 p.p.s.a. poprzez brak rozważenia przez Sąd zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy jest przyznawane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy.
Należy podkreślić, że strona wstępująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Sąd winien w sposób wyczerpujący ocenić całość posiadanych w sprawie dokumentów i oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt I GZ 513/15)
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia Sąd ponownie badając wniosek, odniósł się do wszystkich informacji przedstawionych przez skarżącego w sprawie, a także do informacji znanych temu sądowi z urzędu (z pism składanych przez skarżącego w innych sprawach toczących się w tym sądzie) dotyczących źródeł uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. W oparciu o te informacje Sąd pierwszej instancji stwierdził, że oświadczenia o trudnej sytuacji majątkowej skarżącego są niespójne. Miesięczna wysokość wydatków podana przez skarżącego ([...] zł) a wysokość wynikająca z sumowania wydatków szczegółowych przez niego wymienionych ([...] zł) różni się o kilkaset złotych. Zaistniałych wątpliwości skarżący nie wyjaśnił, choć był wzywany do przedstawienia np. wyciągów z rachunku bankowego, który – co nie ulega wątpliwości – posiada.
Sąd dysponował raportami z obrotów na koncie skarżącego jedynie z poszczególnych miesięcy 2014 r. i 2015 r. Wnioskodawca w piśmie z 10 [...] 2015 r. podał, że w chwili obecnej utrzymuje się wyłącznie z renty, jednakże nie ujawnił on w jakiej wysokości otrzymuje rentę. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji nie mógł ustalić rzeczywistego aktualnego przychodu miesięcznego skarżącego. W tym stanie sprawy, Sąd pierwszej instancji z uwagi na zaistniałe nieścisłości nie mógł stwierdzić, czy skarżący spełnił warunki przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie.
W orzecznictwie podnosi się, że to strona domagająca się przyznania prawa pomocy powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, bądź to nie znajdują pokrycia w aktach sprawy bądź też pozostają w sprzeczności z innymi informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, oraz z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 211/06).
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocena sytuacji majątkowej skarżącego dokonana przez Sąd pierwszej instancji jest prawidłowa i na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.