Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 287/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji.
Sąd I instancji podniósł, że zarządzeniem z dnia 25 marca 2015 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wezwał M. Sp. z o.o. do usunięcia braku formalnego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] grudnia 2014 r. przez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji spółki (KRS, statut) w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została wysłana na adres skarżącej spółki podany w skardze, tj. [...]. Po dwukrotnym awizowaniu przez doręczyciela (pierwsze awizo w dniu 30 marca 2015 r., powtórne awizo w dniu 8 kwietnia 2015 r.), przesyłka został zwrócona do sądu w dniu 16 kwietnia 2015 r. i uznana za doręczoną w dniu 13 kwietnia 2015 r.
W dniu 13 maja 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi, podnosząc, że w dniu 7 maja 2015 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedziała się o wysłaniu przesyłki zawierającej wezwanie. W rozmowie z pracownikami spółki ustalono, że żadne awizo informujące o przesyłce sądowej nie zostało pozostawione w siedzibie spółki. Z uwagi na zaistniałą sytuację spółka złożyła reklamację wraz ze skargą do operatora pocztowego.
W piśmie z dnia 19 maja 2015 r. operator pocztowy I. S.A. poinformował, że przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do skarżącej została przyjęta w Oddziale Nadawczym w dniu 27 marca 2015 r., a w dniu 30 marca 2015 r. została wydana doręczycielowi. Analiza zapisu trasy urządzenia GPS, stanowiącego wewnętrzne narzędzie weryfikacji pracy poszczególnych doręczycieli potwierdziła, że osoba odpowiedzialna za doręczenie była pod wskazanym adresem. Osoba ta wyjaśniła, że "Pani, która zazwyczaj odbiera przesyłki odmówiła odebrania przesyłki sądowej". Uzasadniła to tym, że "przykazano jej, aby przesyłki tego rodzaju nie były przez nią podejmowane". W związku z tym doręczyciel pozostawił zawiadomienie. Doręczyciel złożył oświadczenie, w którym potwierdził okoliczności pozostawienia zawiadomienia oraz powtórnej awizacji przesyłki po 7 dniach od daty pozostawienia pierwszego zawiadomienia.
Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi stwierdzając, że nieprawidłowość doręczenia wezwania nie jest przesłanką przywrócenia terminu bowiem doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu. Natomiast zagadnienie oceny prawidłowości doręczenia spółce wezwania do usunięcia braku formalnego skargi może być przedmiotem kontroli na etapie oceny zachowania terminu do usunięcia tego braku.
Po rozpoznaniu zażalenia spółki na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 46/16 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. W uzasadnieniu postanowienia NSA podniósł, że przesłanką merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest ustalenie, iż doszło do uchybienia temu terminowi. A zatem przed merytorycznym rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu Sąd I instancji powinien ustalić, czy doszło do uchybienia terminowi.
Ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd I instancji odmówił jego przywrócenia. W uzasadnieniu przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) dotyczących doręczania przesyłek sądowych i stwierdził, że z akt sprawy wynika bezspornie, że wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi doręczono skarżącej na adres podany w skardze w trybie tzw. fikcji doręczenia w dniu 13 kwietnia 2015 r. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 30 marca 2015 r. i złożono ją na okres siedmiu dni w placówce pocztowej – [...]. Przyczynę niedoręczenia przesyłki określono jako "nie zastano". W dniu 8 kwietnia 2015 r. przesyłkę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 16 kwietnia 2015 r. zwrócono przesyłkę nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie".
Sąd I instancji podkreślił, że skoro skarżąca nie odebrała przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 13 kwietnia 2015 r. Natomiast twierdzenia skarżącej, że nie otrzymała ani pierwszego, ani powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej nie zostały, w ocenie Sądu I instancji, skutecznie uprawdopodobnione. Zainicjowana przez skarżącą procedura reklamacyjna nie wykazała, że ustalony stan faktyczny był w rzeczywistości inny, niż przyjęty na potrzeby rozstrzygnięcia. Tymczasem obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że nie pozostawiono zawiadomień o możliwości odbioru przesyłki w placówce pocztowej, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, o której mowa w art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo jedynie poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub zaginęło.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca spółka podniosła, że pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, że wezwanie do uzupełnienia braku formalnego nie zostało jej prawidłowo doręczenie. Jej zdaniem, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego nie zostało jej doręczone w siedzibie spółki, ani doręczyciel nie pozostawił pierwszego awiza ani powtórnego. Tymczasem Sąd I instancji rozstrzygnął na niekorzyść skarżącej wątpliwości dotyczące faktu, pozostawienia w siedzibie spółki przez doręczyciela awiza i awiza powtórnego i oparł się na oświadczeniu doręczyciela, w którym potwierdził on okoliczność pozostawienia zawiadomień w drzwiach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 86 § 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania terminu.
Przenosząc te rozważania na treść rozpoznawanego zażalenia, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała obiektywnie niezależnych przyczyn, które uniemożliwiły jej uzupełnienie braku formalnego skargi z zachowaniem wyznaczonego terminu.
Strona, wnosząc o przywrócenie terminu, powołała się na nieprawidłowość awizowania przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Podniosła, że nie miała informacji o awizowaniu przesyłki, a co za tym idzie nie wiedziała, że zostało do niej skierowane wezwanie. Stąd nie miała możliwości wykonania tego wezwania. Okoliczności przedstawiane przez skarżącą nie znajdują potwierdzenia w aktach rozpoznawanej sprawy.
Na zwróconej do Sądu I instancji przesyłce wraz ze zwrotnym potwierdzeniem znajdują się adnotacje operatora pocztowego, z których wynika, że była ona awizowana dwukrotnie, tj. 30 marca 2015 r. oraz 8 kwietnia 2015 r. oraz pozostawała w placówce pocztowej do dnia 16 kwietnia 2015 r. Powyższe zostało potwierdzone przez operatora pocztowego w piśmie z dnia 19 maja 2015 r. stanowiącym odpowiedź na reklamację skarżącej. Skarżącej nie udało się w żaden sposób obalić domniemania, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością.
Należy ponadto podkreślić, że przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej, że jak wynika z adnotacji znajdujących się na zwróconej do WSA przesyłce była ona dwukrotnie, prawidłowo awizowana. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej.
W związku z powyższym należało uznać, że skarżąca nie wykazała, by uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. słusznie oddalił wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.