Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt. III SA/Po 1111/12 odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi ww. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia na pismo w sprawie wniosku o przyznanie płatności.
Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił stronie przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 249/13, oddalił zażalenie strony skarżącej na to postanowienie.
W dniu 5 kwietnia 2013 r. Sąd odrzucił skargę [...] na ww. postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Postanowieniem z dnia 10 października 2013 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną strony skarżącej.
Pismem z dnia 23 października 2013 r. [...] złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu uzupełnionego na wezwanie Sądu żądania wnioskodawca wskazał, że wniosek jest zasadny, gdyż jest osobą samotną, bezdomną, bez dochodu i środków do życia i leczenia. Skarżący jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.
Oddalając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 5 kwietnia 2013 r., stąd ponownie złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrzyć w kontekście normy z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), a więc ustalić, czy po wydaniu przez Sąd prawomocnego orzeczenia z dnia 5 kwietnia 2013 r. nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca przyznanie stronie prawa pomocy.
Według Sądu I instancji, analiza znajdujących się w aktach sprawy dwóch formularzy PPF pozwala z przekonaniem stwierdzić, że sytuacja majątkowa strony skarżącej nie uległa zmianie. Co więcej, skarżący ponownie nie przedstawił rzetelnie – za pomocą stosownych dokumentów – swojej sytuacji majątkowej. Z przedłożonego oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że nie została przez niego należycie wyjaśniona jego aktualna sytuacja materialna. Oświadczenie majątkowe wnioskodawcy z dnia 23 października 2013 r., zawarte następnie w urzędowym formularzu, nie odpowiadało wymogom przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Pomimo wezwania skierowanego do strony przez referendarza sądowego zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2014 r., skarżący nie uzupełnił swojego wniosku o dokumenty i oświadczenia określone w treści tego zarządzenia.
Wobec powyższego WSA stwierdził, że wniosek skarżącego nie zawierał pełnej informacji umożliwiającej ocenę jego zdolności do poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podobnie jak w momencie orzekania przez Sąd w dniu 5 kwietnia 2013 r., wnioskodawca powołał się enigmatycznie na zadłużenie oraz brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku.
Zażaleniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. [...] zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Sprawa z wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem WSA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2013 r., którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z uzasadnienia wspomnianego postanowienia wynika, że wówczas powodem odmowy przyznania prawa pomocy był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów procesu. WSA uznał oświadczenia złożone wraz z wnioskiem za uniemożliwiające zidentyfikowanie źródła i wysokości dochodów skarżącego. Były one nie tylko niepełne i nierzetelne, ale świadczyły o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej, nie stanowiąc tym samym właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych wnioskodawcy.
Wskazane wyżej prawomocne postanowienie Sądu I instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może jednak uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona.
Postępowanie wpadkowe dotyczące złożonego przez skarżącego ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie [...], dokonana przez Sąd I instancji ocena jego sytuacji jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona, ponieważ wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnił źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów [...] uniemożliwił Sądowi zbadanie czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a było to niezbędne dla ewentualnego przyznania mu prawa pomocy. Dlatego też – wbrew opinii skarżącego – zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.