Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1101/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2011 r. oddalającego skargę P. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nadany w dniu 27 września 2011 r. wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2011 r. nie został przez wnioskodawcę podpisany. W związku z tym Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 29 września 2011 r. wezwał P. S. do podpisania wspomnianego wniosku – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpatrzenia. Wezwanie to zostało wysłane na adres skarżącego i – jak wynikało z adnotacji doręczyciela pocztowego - w dniu 4 października 2011 r. przesyłkę tę odebrał dorosły domownik – M. T. (kuzyn adresata). Pomimo upływu terminu, wniosek o sporządzenie uzasadnienia nie został podpisany przez P. S. W związku z tym Sąd pierwszej instancji, powołując się na art. 49 § 2 i art. 141 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływana jako "p.p.s.a.") odmówił sporządzenia uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. S. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a także o wyznaczenie posiedzenia i przesłuchanie go na wskazane w uzasadnieniu okoliczności.
Zarzucił błędne ustalenie okoliczności doręczenia wezwania z dnia 27 września 2011 r. w dniu 4 października 2011 r., podczas gdy sposób doręczenia i osoba wskazana jako odbierający nie pozwalają na uznanie doręczenia za skuteczne.
W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że osoba, która odebrała wezwanie (M. T.) nie jest domownikiem w mieszkaniu zajmowanym przez stronę, a ponadto z żadnego dokumentu nie wynika, aby podjął się oddania pisma P. S. Wezwanie z dnia 27 września 2011 r. zostało zatem dostarczone błędnie i należy je powtórzyć.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wynika z kolei, że pismo takie musi zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Natomiast jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, to przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Nieuzupełnienie lub niepoprawienie pisma w terminie skutkuje pozostawieniem go bez rozpoznania (zob. art. 49 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a.), co w przypadku wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przybiera formę postanowienia wydawanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 3 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie wyrok WSA w Gdańsku, oddalający skargę P. S., został ogłoszony w dniu 20 września 2011 r. Z akt sprawy wynika, że w ostatnim dniu ustawowego terminu (27 września 2011 r.) skarżący nadał w placówce pocztowej stosowny wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednakże wniosku tego nie podpisał. W tej sytuacji trafnie został wezwany do uzupełnienia tego braku formalnego pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.
Wspomniane wezwanie, wynikające z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Gdańsku, zostało wysłane na adres skarżącego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, stanowiącego dokument urzędowy, wynika, że przesyłkę tę doręczono w dniu 4 października 2011 r., zaś odebrał ją dorosły domownik – M. T., będący kuzynem adresata. Doręczenia dokonano zatem w sposób zastępczy, w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma.
W zażaleniu skarżący zarzucił, że doręczenie to było wadliwe, bowiem M. T. nie jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 72 § 1 p.p.s.a. i brak jest dowodów, że osoba ta zobowiązała się do przekazania przesyłki adresatowi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko wnoszącego zażalenie nie podważa skuteczności doręczenia wezwania z dnia 29 września 2011 r. Doręczenie zastępcze w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. opiera się na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało prawidłowo dokonane. Wprawdzie domniemanie to może zostać obalone, jednakże w zażaleniu skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że M. T. nie jest dorosłym domownikiem w rozumieniu art. 72 § 1 p.p.s.a., zaś okoliczności wynikające z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy pozwalają na stwierdzenie, że wydanie przesyłki M. T. stanowiło skuteczne jej doręczenie skarżącemu.
Domownikiem jest osoba zamieszkująca pod jednym adresem z adresatem przesyłki. Nie jest domownikiem osoba przebywająca z adresatem pod wspólnym adresem tylko czasowo, np. krewny, który składa adresatowi kilkudniową wizytę (zob. H. Knysiak-Molczyk, komentarz do art. 72 p.p.s.a. [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Pawnicze LexisNexis, wyd. 2, Warszawa 2008, str. 366). Z akt sądowych wynika, że w niniejszej sprawie M. T. jedenastokrotnie odbierał przesyłki wysyłane do skarżącego na wskazany przez stronę adres ([...]), konsekwentnie wskazując osobie doręczającej przesyłkę, że jest dorosłym domownikiem spokrewnionym ze skarżącym (kuzyn). Dowodem tego są znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenia odbioru kierowanych do skarżącego przesyłek zawierających:
- - odpowiedź na skargę - karta 24,
- - odpis zarządzenia z dnia 25 listopada 2010 r. – karta 44,
- - odpis postanowienia z dnia 13 stycznia 2011 r. – karta 72,
- - odpis postanowienia z dnia 2 lutego 2011 r. – karta 83,
- - odpis postanowienia NSA z dnia 9 czerwca 2011 r. – karta 124,
- - zawiadomienie o terminie rozprawy – karta 130,
- - wezwanie do podpisania wniosku o sporządzenie uzasadnienia – kara 141,
- - odpis zarządzenia z dnia 18 listopada 2011 r. – karta 161,
- - formularz PPF – karta 162,
- - wezwanie do złożenia oświadczenia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy – karta 174,
- - informacja z dnia 3 stycznia 2012 r. – karta 178.
Liczba odebranych przez M. T. w różnym czasie pod adresem skarżącego przesyłek pozwala na postawienie tezy, że osoba ta jest domownikiem, o którym stanowi art. 72 § 1 p.p.s.a.
Zaznaczyć ponadto trzeba, że skarżący dopiero w zażaleniu zakwestionował to, że osoba odbierająca korespondencję nie była domownikiem. Okoliczności tej nie podnosił na wcześniejszym etapie postępowania; nie wskazywał jej również w przypadku odbioru przez M. T. przesyłek wysłanych skarżącemu już po wniesieniu niniejszego zażalenia. Dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują natomiast, że przesyłki te były następnie skarżącemu przekazywane, skoro w kierowanych do Sądu pierwszej instancji pismach strona odnosiła się do treści tychże przesyłek. Podkreślenia wymaga również to, że w zażaleniu – zarzucając wydanie przesyłki osobie nieuprawnionej – P. S. w żadnym miejscu nie kwestionuje, że przesyłka ta została mu następnie przekazana przez M. T. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wnoszący zażalenie w żaden sposób nie obalił domniemania, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braku formalnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku – została skutecznie doręczona w dniu 4 października 2011 r. Skoro zatem skarżący wspomnianego braku nie uzupełnił we wskazanym w wezwaniu ustawowym terminie, to Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 20 września 2011 r.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
PG