Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. o sygn. akt VI SA/Wa 3898/14 orzekając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) odmówił M. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 9 września 2015 r. w sprawie ze skargi na decyzję Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie skreślenia z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 9 września 2015 r. skarga M. W. została oddalona w całości. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego 5 listopada 2015 r. Dnia 15 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył od powyższego wyroku skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że terminowi uchybiono w związku z nieplanowanym i koniecznym wyjazdem skarżącego za granicę w dniach od 24 listopada 2015 r. do 8 grudnia 2015 r. Na dowód załączono do sprawy bilety lotnicze skarżącego z P. do G. z 24 listopada 2015 r. oraz z G. do P. z 8 grudnia 2015 r. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że nie był uprawniony do podejmowania jakichkolwiek czynność procesowych bez uzgodnienia ich uprzednio ze skarżącym, stąd nie wniósł w terminie skargi kasacyjnej. Na dowód załączono do akt oświadczenie skarżącego z 20 stycznia 2016 r., w którym podał, że z pełnomocnikiem łączyła go ustna umowa, w oparciu o którą pełnomocnik miał go informować o wszystkich czynnościach podejmowanych w jego imieniu.
W ocenie Sądu w sprawie nieuprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminowi. Sąd nie uznał za okoliczność nie do przezwyciężenia wyjazdu skarżącego z Polski. Nawet zakładając, że był to wyjazd nagły i nieplanowany, który przypadł w ostatnich dniach terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to w dobie telefonii komórkowej i Internetu nie było przeszkód, aby pełnomocnik ustalił ze skarżącym czy ma wnieść skargę kasacyjną, którą następnie można by było uzupełnić o stanowisko lub sugestie skarżącego poczynione po jego powrocie. Pełnomocnik należycie dbający o interesy mandanta, mając na względzie, że przywrócenie terminu nie jest instytucją należną tylko z tego tytułu, że wniosło się wniosek o przywrócenie terminu, winien był wnieść skargę kasacyjną, którą mógł następnie cofnąć, gdyby skarżący stwierdził, że niezasadnie została ona złożona. Nawet gdyby skarga kasacyjna była dotknięta jakimś brakiem formalnym, to Sąd wezwałby do jej uzupełnienia.
Jak stwierdził Sąd, w orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że określonych czynności należy dokonywać w przepisanych terminach. W ocenie WSA gdy pełnomocnik, będący radcą prawnym, nie podejmuje takich działań, należy to uznać za brak szczególnej staranności jakiej można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika należycie wykonującego swoje obowiązki.
W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) M. W. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 25 lutego 2016 r. i uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Składający zażalenie wyjaśnił, że jego wyjazd był bardzo pilny, podyktowany nagłą chorobą i hospitalizacją członka najbliższej rodziny. Z uwagi na charakter sprawy obecność skarżącego przy uzgadnianiu dalszego toku postępowania była konieczna, a pełnomocnik nie był uprawniony do podejmowania jakichkolwiek czynności procesowych bez uzgodnienia ze skarżącym. Jak podkreślił skarżący, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie miał możliwości, aby skontaktować się z pełnomocnikiem i chociaż pełnomocnik podejmował takie próby, to okazały się bezskuteczne, bo skarżący pozostawał nieosiągalny. W szpitalu w G., gdzie skarżący opiekował się chorym członkiem rodziny, nie miał dostępu do Internetu, zaś wyjazd był dla niego takim zaskoczeniem, że nie poinformował o nim pełnomocnika.
W ocenie skarżącego uchybienie terminu nastąpiło zatem wskutek przeszkody, której on ani jego pełnomocnik nie mogli przezwyciężyć. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie jest biegły w obsłudze komputera, nie potrafi korzystać z poczty elektronicznej, więc tą drogą także nie mógł skontaktować się z pełnomocnikiem. Do zażalenia załączono dwa wydruki komputerowe biletów lotniczych i oświadczenie z dnia 20 stycznia 2016 r. na okoliczność zawartej z pełnomocnikiem ustnej mowy o obowiązku konsultowania ze skarżącym wszystkich czynności podejmowanych przez pełnomocnika.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W przepisie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z dnia 22 lipca 1999 r. o sygn. akt I PKW 273/99, publik. OSNAP z 2000 r. nr 20, poz. 757).
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10.09.2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2.10.2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publik. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059).
W tej sprawie M. W. bezsprzecznie uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, co nie jest kwestionowane. Nie jest przedmiotem sporu także to, że skarżący dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, na co miał siedem dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Sporne jest natomiast, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi, a w tej kwestii NSA zgadza się z oceną Sądu, wyrażoną w kontrolowanym postanowieniu, że takiego uprawdopodobnienia zabrakło.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego – radcę prawnego. Nie wymaga pogłębionej analizy to, że skutki czynności procesowych podejmowanych przez radcę prawnego obciążają wprost jego mocodawcę.
We wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu skarżący argumentuje, że w ostatnich dniach terminu otwartego do wniesienia skargi kasacyjnej (24 listopada 2015 r.) musiał nagle wyjechać z P. do G. Wyjazd był podyktowany nagłą chorobą i hospitalizacją członka rodziny skarżącego. Z G. do P. skarżący wrócił 8 grudnia 2015 r., a więc już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wcześniej umówił się z radcą prawnym tak, że radca nie dokona żadnej czynności procesowej bez konsultacji ze skarżącym, bowiem sprawa dotyczy przynależnych mu uprawnień zawodowych. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżący przedłożył swoje oświadczenie z dnia 20 stycznia 2016 r. Wyjaśnił także, że podczas pobytu w G. był "nieuchwytny" oraz nie mógł skontaktować się pełnomocnikiem przez Internet, gdyż nie potrafi wysyłać i odbierać wiadomości e-mail. W ocenie skarżącego wystąpiła zatem przeszkoda, której on sam ani jego pełnomocnik nie mogli przezwyciężyć, by dochować terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W ocenie NSA stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jest zupełnie niewiarygodne. Sąd kasacyjny nie daje wiary oświadczeniom skarżącego, że będąc osobą uprawnioną do badania sprawozdań finansowych nie umie posługiwać się komputerem i korzystać z Internetu, czemu oczywiście przeczą załączone do akt sprawy bilety lotnicze (skarżący odprawił się przez Internet i to w obie strony, a bilety wydrukował i załączył do akt dla potwierdzenia tej okoliczności). Skoro skarżący potrafił zarezerwować podróż do G. i z powrotem korzystając z Internetu, to obsłużenie poczty elektronicznej nie powinno stanowić dla niego żadnego problemu, tak samo jak korzystanie z telefonu komórkowego.
W związku z powyższym sąd kasacyjny nie może uznać za przeszkodę nie do przezwyciężenia w dochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie braku możliwości skontaktowania się skarżącego z jego pełnomocnikiem podczas pobytu skarżącego za granicą i przyjmuje, że możliwość takiego kontaktu obiektywnie istniała. Nie było wobec tego przeszkód, aby skarżący, przebywając w G., ustalił ze swoim pełnomocnikiem w jakim kierunku skarżyć wyrok z dnia 9 września 2015 r. przed upływem terminu jego zaskarżenia.
Niezależnie od tego, co wyżej powiedziano należy mieć również na uwadze, że radca prawny, nawet jeśli faktycznie nie mógłby skontaktować się z mocodawcą przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i wiedząc, że termin upływa, powinien jednak wnieść skargę kasacyjną w terminie, działając tym samym w dobrze pojętym interesie mocodawcy, tym bardziej że prowadzi sprawę od początku, zna uzasadnienie wyroku Sądu I instancji i jako profesjonalista wie, jak skonstruować skargę kasacyjną bez uprzednich, szczegółowych konsultacji z mocodawcą. Sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika nie wymagało osobistego udziału skarżącego, a gdyby po powrocie skarżącego do Polski okazało się, że radca prawny wniósł skargę kasacyjną wbrew wyraźnej woli skarżącego, to przecież skarżący mógłby ją cofnąć, co słusznie wzmiankował Sąd w uzasadnieniu kontrolowanego postanowienia, wszak bez negatywnych skutków finansowych dla siebie.
Podsumowując stwierdzić należy, że skoro pełnomocnik skarżącego wykazał się w tej sprawie brakiem należytej staranności i nie wniósł skargi kasacyjnej w terminie, to nie można przyjąć, iż skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu powołując się na wyżej omówioną argumentację, tj. brak możliwości skontaktowania się "na czas" z pełnomocnikiem. Jak wskazano na wstępie, skutki działania pełnomocnika obciążają skarżącego.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.