Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 marca 2016 roku odmówił przyznania B. Sp. z o. o. w C. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
We wniosku z dnia 5 [...] 2015 r. B. Sp. z o. o. w C. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wskazała, iż wartość środków trwałych wynosi [...] złotych, a wysokość zysku na koniec 2014 roku [...] złotych. Spółka wskazała także, że posiada na rachunkach bankowych oraz w kasie środki pieniężne w kwocie [...]. Podkreśliła nadto, że ma trudności płatnicze związane z kryzysem na rynku paliw.
Z przesłanych na wezwanie referendarza sądowego dokumentów wynika, że strona w okresie od dnia 1 [...] 2015 roku do dnia 30 [...] 2015 roku przy przychodach w wysokości [...] zł osiągnęła dochód w kwocie [...] zł, natomiast w roku 2014 r. przy przychodach w wysokości [...] zł osiągnęła dochód w wysokości [...] zł. Skarżąca nadesłała także wyciągi z rachunków bankowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych.
Sąd I instancji stwierdził, że nie można w realiach przedmiotowej sprawy mówić o braku środków w sytuacji, w której spółka posiada środki pieniężne w kwocie [...] zł. W ocenie Sądu I instancji porównanie skali posiadanych środków finansowych z obciążeniem wynikającym z konieczności uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł. ewidentnie przeczy argumentacji, że zapłata wpisu sądowego może spowodować utratę płynności finansowej spółki a w konsekwencji podjęcie działań oszczędnościowych, w tym związanych z redukcją zatrudnienia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie B. Sp. z o.o. w C. wniosła o jego zmianę i udzielenie pomocy prawnej we wnioskowanym zakresie zarzucając Sądowi naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak jego zastosowania do ustalonego stanu faktycznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając przede wszystkim, że skoro spółka posiada środki pieniężne w kwocie [...] zł., środki trwałe o wartości [...] złotych, w okresie od dnia 1 [...] 2015 roku do dnia 30 [...] 2015 roku przy przychodach w wysokości [...] zł osiągnęła dochód w kwocie [...] zł, natomiast w roku 2014 r. przy przychodach w wysokości [...] zł osiągnęła dochód w wysokości [...] zł., to uiszczenie kwoty [...] zł. wpisu od skargi nie spowoduje nadmiernego obciążenia dla strony.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił spełnianie przesłanek przyznania prawa pomocy przez Skarżącą spółkę. Wskazane powyżej kwoty, wynikające wyraźnie ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, nie uzasadniają przyznania wyjątkowej instytucji jaką jest prawo pomocy.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.