Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 5 lipca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3342/16, odmówił [...] przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty nienależnie pobranych płatności.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.
[...] – dalej: skarżąca - wniosła skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 3 listopada 2016 r., w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty nienależnie pobranych płatności.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału V z 28 grudnia 2016 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Odpis zarządzenia został doręczony stronie skarżącej w dniu 10 stycznia 2017 r.
W odpowiedzi skarżąca przesłała do Sądu Rejonowego w Szydłowcu wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Sąd powszechny w dniu 24 stycznia 2017 r. przekazał WSA w Warszawie wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych wraz z załącznikami (k. 12 akt sądowych).
WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 7 lutego 2017 r. odrzucił skargę [...] z uwagi na uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Następnie WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 23 marca 2017 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości jak również ustanowienie adwokata z urzędu.
Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 18 maja 2017 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie braków formalnych skargi, jak również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w treści pouczenia załączonego do zarządzenia o uiszczeniu wpisu sądowego nie jest wskazany konkretnie Sąd, do którego taki wniosek należy złożyć. W świadomości znacznej części społeczeństwa istnieje przeświadczenie, że Sąd to Sąd Rejonowy, najbliższy miejscu zamieszkania. Zatem pouczenie nie zostało udzielone stronie w sposób jasny i zrozumiały i mogło wprowadzić działającą bez profesjonalnego pełnomocnika stronę w błąd zarówno, co do terminu, jak i sposobu wniesienia tego wniosku.
Odmawiając przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie wskazał okoliczności, które by uprawdopodobniały brak jej winy w dochowaniu należytej staranności przy składaniu wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych.
WSA wskazał, że skarżąca nadała wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych w sposób nieprawidłowy, bowiem mimo pouczenia złożyła wniosek do niewłaściwego sądu.
Sąd I instancji podkreślił, że wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych został nadany w dniu 16 stycznia 2017 r. do sądu powszechnego – Sądu Rejonowego w Szydłowcu, a nie do sądu administracyjnego – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniosek ten nie mógł, zatem skutecznie przerwać biegu terminu do uiszczenia wpisu, gdyż został on przekazany przez Sąd Rejonowy w Szydłowcu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w dniu 20 stycznia 2017 r. (data nadania pisma ustalona na podstawie informacji dot. ww. przesyłki zamieszczona na stronie http://emonitoring.poczta-polska.pl), a więc po upływie terminie do uiszczenia należnego wpisu.
Sąd podniósł, że strona w sposób właściwy zrozumiała pouczenie kierując do sądu wniosek w zakreślonym 7 dniowym terminie. W sposób nieprawidłowy jednak zaadresowała wniosek, mimo prawidłowego pouczenia. Nie tylko szablonowa część pouczenia, ale również zasady logiki wskazują, że co do zasady jakąkolwiek odpowiedź na pismo przesyłamy zwrotnie do nadawcy przesyłki, pod ten właśnie, a nie inny adres. Na wypadek jakichkolwiek wątpliwości strona zawsze też ma możliwość ewentualnego kontaktu z biurem obsługi interesanta danego sądu, aby dopytać gdzie i na jakim formularzu taki czy inny wniosek złożyć.
Zażalenie na to postanowienie złożyła [...]. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu albowiem koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez uznanie, iż we wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi nie zostały wskazane okoliczności, które uprawdopodobniały brak winy skarżącej w dochowaniu należytej staranności przy składaniu wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych, podczas gdy z treści wniosku wyraźnie wynika, że skarżąca nie orientuje się w przepisach prawa, a jednocześnie nie stać ją nawet na zasięgnięcie porady prawnej jak również nie została pouczona, że w przypadku nie uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie, winna w tym terminie 7-dniowym, złożyć alternatywnie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, składając go do WSA w Warszawie, co uprawdopodabnia w dostatecznym stopniu brak winy skarżącej w niezachowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
W myśl art. 86 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym w trybie art. 86 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne są zobowiązane do podjęcia rozstrzygnięcia przede wszystkim na podstawie treści wniosku (podniesionych tam okoliczności faktycznych i racji prawnych) oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy.
Odnosząc powyższy pogląd do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi, bowiem okoliczności sprawy przedstawione we wniosku oraz powtórzone w zażaleniu, jak i udokumentowane w aktach sprawy, jednoznacznie wskazują na zawinienie skarżącej w niespełnieniu wezwania WSA w Warszawie do uzupełnienia braków formalnych skargi i uiszczenia wpisu od skargi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego (k. 8 akt sądowych) zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie jego uiszczenia oraz o skutkach procesowych jego nie uiszczenia, w tym o możliwości wystąpienia przez stronę o przyznanie jej prawa pomocy (pkt 5 wezwania). Skarżąca pominęła ten tryb, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy do sądu powszechnego. W sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności, że skarżąca, nie jest w stanie rozpoznać znaczenia pouczenia. Wszak na pierwszej jego stronie widnieje adres WSA w Warszawie ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa (nie Sądu Rejonowego w Szydłowcu), który kierował do skarżącej pouczenie.
Sąd administracyjny wymieniany jest w dalszych punktach pouczenia jako "Sąd". Pouczenie zawarte w kwestionowanym wezwaniu do uiszczenia wpisu, co do możliwości, sposobu i terminu złożenia winsoku o prawo pomocy, jest zredagowane w sposób prosty, zrozumiały i nie wymaga od przeciętnego obywatela głębszej analizy. Akta sprawy wskazują, że skarżąca, choć nie mająca profesjonalnych kwalifikacji prawniczych, ma dobre rozeznanie, do jakiego organu, czy też sądu pisma procesowe należy kierować, skoro w sprawie składała np. skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że nie tylko szablonowa część pouczenia, ale również zasady logiki wskazują, że co do zasady jakąkolwiek odpowiedź na pismo przesyłamy zwrotnie do nadawcy przesyłki, pod ten właśnie, a nie inny adres. Na wypadek jakichkolwiek wątpliwości strona zawsze też ma możliwość ewentualnego kontaktu z biurem obsługi interesanta danego sądu, aby dopytać gdzie i na jakim formularzu taki czy inny wniosek złożyć.
Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu w żaden sposób nie wykazano braku winy po stronie skarżącej w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Ocena ta jest zgodna ze stanowiskiem WSA w Warszawie. Tym samym zaskarżone postanowienie Sądu I instancji należy uznać za słuszne i zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł przy tym o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.