Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt V SAB/Wa 5/14 odmówił spółce C.B.P. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd I instancji wskazał, że w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka określiła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 50.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok na 7.000 zł, zaś wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu oceniono na kwotę 1.895,53 zł. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że 46.000,00 zł kapitału zakładowego zostało wniesionych aportem w postaci mebli biurowych. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 35.721,99 zł, a w skład majątku wchodzą przede wszystkim meble biurowe oraz wyposażenie. Na fundusz specjalny w kwocie 20.000,00 zł, który powstał w roku 2007 w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione aportem. Spółka nie dysponuje aktywami pozwalającymi na poniesienie opłaty.
Wskazano również, iż w chwili obecnej nie ma przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje spółka. Bieżąca sytuacja spółki nie jest negatywna z uwagi na brak zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, a strata wynika tylko z amortyzacji środków trwałych. Spółka nie zatrudnia pracowników, nie zaciągnęła i nie poręczyła kredytów. Aktualnie spółka nie prowadzi konta bankowego, a stan kasy wynosi 0 zł. Spółka ponosi tylko koszty opłat za usługi telekomunikacyjne 35 zł/m-c.
Sąd pierwszej instancji, powołując art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał, że okoliczności wskazane przez skarżącą, obrazujące jej sytuację majątkową, zestawione z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia skarżąca będzie zobowiązana w toku postępowania sądowego (100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej) uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku.
W ocenie Sądu spółka jest w stanie opłacić wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł w sytuacji, gdy prowadzi nadal działalność gospodarczą, nie ma zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego, i posiada majątek trwały, którego wartość znacznie przekracza wysokość ww. kosztów sądowych, które na niej ciążą.
Skarżąca spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczącą jej sytuacji majątkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy przeprowadzona przez Sąd I instancji została dokonana prawidłowo. Sąd, dysponując jedynie niepełnymi informacjami na temat sytuacji finansowej spółki, nie miał podstaw uznać, że spełniona została przesłanka umożliwiająca przyznanie prawa pomocy. WSA poza oświadczeniami skarżącej nie dysponował żadnymi danymi źródłowymi pozwalającymi na pełną ocenę sytuacji materialnej spółki. Zatem zgodzić się należy z Sądem I instancji, że z przedstawionych przez stronę we wniosku okoliczności nie wynikało spełnienie przez skarżącą spółkę okoliczności warunkujących przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności zasadnie Sąd ten zwrócił uwagę, że przy podnoszonym przez spółkę braku kont bankowych i "pustej kasie" spółka opłaca należności wobec ZUS i Urzędu Skarbowego oraz usługi telekomunikacyjne u operatora telefonii komórkowej, co wskazuje na istnienie innego źródła zasilającego fundusze spółki.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji