Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Rz 405/17 pozostawił bez rozpatrzenia skargę M. K. na uchwałę Zarządu Województwa P. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W dniu [...] czerwca 2017 r. M. K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na ww. uchwałę Zarządu Województwa P. Zarządzeniem Sędziego z dnia 23 czerwca 2017 r. wezwano skarżącego do wyjaśnienia, czy skarga z dnia 20 czerwca 2017 r. jest wyłącznie skargą na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Zarząd Województwa P., czy również skargą na uchwałę Zarządu Województwa P. z dnia [...] maja 2017 r. Jeżeli skarżący uzna, że przedmiotowa skarga jest również skargą na uchwałę Zarządu Województwa P., wezwano go również do przedstawienia kompletnej dokumentacji, tj. odpisu skargi wraz z załącznikami, przedłożenie dokumentu potwierdzającego złożony protest dot. negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie projektu. Skarżącego wezwano także do przedłożenia wniosku o dofinansowanie projektu – wraz ze wszystkimi załącznikami oraz informacji Zarządu Województwa P. o negatywnej ocenie wniosku o dofinansowanie projektu – w postaci oryginału lub uwierzytelnionej kopii, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia.
W wezwaniu wskazano również, że dokumenty należy przedstawić w oryginale lub w postaci uwierzytelnionej kopii przez notariusza lub występującego w sprawie pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym.
WSA stwierdził, że w terminie do uzupełnienia braku formalnego skargi skarżący nadesłał, co prawda kompletną dokumentację, jednakże część nie została uwierzytelniona. Natomiast zgodnie z art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Przy czym Sąd I instancji podkreślił, że art. 48 § 3 p.p.s.a. podlega zastosowaniu w niniejszej sprawie na mocy art. 64 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 217; dalej także: u.z.p.r.), który stanowi, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy.
Sąd I instancji uznał, że przedstawiona przez skarżącego kserokopia części dokumentacji nie spełnia wymogów określonych w art. 48 § 3 p.p.s.a. Natomiast z art. 61 ust. 4 u.z.p.r. oraz art. 48 § 3 p.p.s.a. wprost wynika, że jeżeli strona nie przedstawi oryginałów dokumentacji, powinna je przedstawić w formie kserokopii, które za zgodność z oryginałem mogą być uwierzytelnione jedynie przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym.
Zdaniem WSA należało zatem w niniejszej sprawie zastosować przepis art. 61 ust. 6 pkt 2 u.z.p.r., który stanowi, że wniesienie skargi bez kompletnej dokumentacji, powoduje pozostawienie jej bez rozpatrzenia.
Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zarzuty stawiane w skardze są wystarczające do tego, by Sąd prowadził postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 64 u.z.p.r., w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Zatem u.z.p.r. reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w p.p.s.a. Wprowadza bowiem pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w p.p.s.a., m.in. skrócone zostały terminy do wniesienia skargi i skargi kasacyjnej, wprowadzono termin do rozpatrzenia skargi kasacyjnej, a także przewidziano tryb jej wniesienia bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Modyfikacji uległa również forma rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny.
W myśl art. 61 ust. 6 u.z.p.r. wniesienie skargi po terminie 14 dni (pkt 1), bez kompletnej dokumentacji (pkt 2) lub bez uiszczenia wpisu stałego w terminie, o którym mowa w ust. 2 tego przepisu (pkt 3), powoduje pozostawienie takiej skargi bez rozpatrzenia, z tym jednak zastrzeżeniem, że w przypadku wniesienia skargi bez kompletnej dokumentacji lub bez uiszczenia wpisu stałego sąd wzywa wnioskodawcę do uzupełnienia dokumentacji lub uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. Wezwanie wstrzymuje bieg terminu, o którym mowa w ust. 5.
Natomiast zgodnie z art. 62 ust. 1 zd. 1 u.z.p.r., wnioskodawca lub właściwa instytucja pośrednicząca lub zarządzająca może wnieść skargę kasacyjną, wraz z kompletną dokumentacją, bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z kolei stosownie do treści zdania 2 tego przepisu, do skargi kasacyjnej stosuje się odpowiednio art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 tej ustawy, przy czym przepisy te zawierają regulację dotyczącą trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie obowiązku wniesienia w oryginale lub uwierzytelnionej kopii kompletnej dokumentacji w postaci wyszczególnionych w przepisie dokumentów - ust. 3 i 4.
Z powyższych regulacji wynika zatem, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego pozostawiającego skargę bez rozpatrzenia z przyczyn wymienionych w art. 61 ust. 6 u.z.p.r. - przysługuje środek odwoławczy w formie skargi kasacyjnej, a nie zażalenia. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest zaś pogląd, że zażalenie wniesione od orzeczenia, od którego służy skarga kasacyjna, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne (por. postanowienia NSA z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 383/04, 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I OZ 445/07 i z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1777/06).
Wobec powyższego zażalenie M. K. na postanowienie Sądu I instancji o pozostawieniu skargi bez rozpatrzenia podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne.
Jednakże w rozpoznawanej nie sposób nie dostrzec, że w piśmie przewodnim o doręczeniu odpisu zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji zawarł błędne pouczenie o możliwości wniesienia przez skarżącego zażalenia w terminie 7 dni od daty doręczania postanowienia, za pośrednictwem WSA w Rzeszowie. Zatem skarżący działający bez profesjonalnego pełnomocnika, miał prawo pozostawać w przekonaniu o tym, że uzyskana pisemna informacja jest prawidłowa. Natomiast Sąd I instancji miał obowiązek prawidłowo wskazać stronie właściwy tryb wniesienia środka odwoławczego od doręczanego postanowienia.
W tak zaistniałej sytuacji skarżący może skorzystać z prawa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu I instancji. Błędne pouczenie strony działającej samodzielnie w postępowaniu sądowym (bez fachowego pełnomocnika) stanowi bowiem o braku zawinienia w dochowaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OZ 409/17). Wymaga podkreślenia, że wadliwe pouczenie strony w postępowaniu sądowym powoduje szereg nieodwracalnych konsekwencji, strona zaś działa w zaufaniu do Sądu, że informacje, które uzyskuje są wiarygodne.
W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art.
86. § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosowanie zaś do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna powinna zostać wniesiona bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 62 ust. 1 zd. 1 u.z.p.r.). Zatem pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną należy wnieść bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy czym moment ustania przyczyny uchybienia terminowi do wywiedzenia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. - powinien być liczony od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia NSA o odrzuceniu jego zażalenia. Wymaga także podkreślenia, że skarga kasacyjna zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 i art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. oraz w zw. art. 64 u.z.p.r., postanowił jak w sentencji.