Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z 20 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 148/13 odmówił J. D. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie płatności do gruntów rolnych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z powodu wniesienia skargi po terminie, w sprawie zaistniała przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, która wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy - art. 247 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: ppsa).
J. D. wniósł zażalenie, w której zaskarżył postanowienie Sądu pierwszej instancji, domagając się jego zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił przedwczesne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedwczesną odmowę przyznania tej pomocy w sytuacji, gdy nie doszło jeszcze do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi, a ponadto, gdy skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednakże, zgodnie z art. 247 ppsa prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz." W-wa 2008 s. 591; wyrok NSA z 7 stycznia 2003 r. I SA 745/02, niepubl.). Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, tj. w sytuacji gdy upłynął termin do jej wniesienia, gdy strona nie wyczerpała toku instancji, czy też gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie.
Zatem potrzeba zastosowania art. 247 ppsa będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 ppsa (por.. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 247 ppsa [w] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lex 2011 r., a także powołane tam orzecznictwo). (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2013 r., sygn. akt II GZ 291/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Skarżący w dniu 18 stycznia 2013 r. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z przekroczeniem ustawowego terminu do wniesienia skargi i wraz ze środkiem prawnym nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Jednocześnie z treści skargi w sposób oczywisty nie wynikało, aby w sprawie występowały podstawy do przywrócenia terminu w przypadku ewentualnego wniosku w tej kwestii. W takiej sytuacji skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ppsa.
W tym stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji był uprawniony do uznania skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 ppsa, czego konsekwencją było oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu nie można uznać, że Sąd pierwszej instancji w tej sytuacji faktycznej przedwcześnie rozstrzygnął o wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżone postanowienie zostało wydane przed wydanym w tej sprawie rozstrzygnięciem o odrzuceniu skargi z przyczyn wskazanych w art. 58 § 1 pkt 2 ppsa, co było dopuszczalne w świetle art. 247 ppsa. Jedynie po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi, z uwagi na jej niedopuszczalność, Sąd pierwszej instancji nie może na podstawie art. 247 ppsa odmówić przyznania prawa pomocy z powołaniem się na oczywistą bezzasadność skargi rozumianą jako niedopuszczalność skargi. Jednakże taka sytuacja faktyczna w rozpoznawanej sprawie nie występowała.
Uwzględnienia zażalenia nie uzasadniał zarzut, iż skarżący w dniu 4 kwietnia 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podkreślić należy, że tego rodzaju wniosek nie został złożony wraz ze skargą.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.