Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. o sygn. akt II SA/Ol 1016/14 na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. odmówił F. Spółce z o.o. w J. (dalej: Spółka) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] nakładającej karę pieniężną z tytułu urządzania gier hazardowych bez zezwolenia.
Sąd wskazał, że w skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o wstrzymanie jej wykonania, argumentując, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Spółka podała, że co prawda za 2013 r. osiągnęła 2.804.299,74 zł netto zysku z prowadzonej działalności, jednak podkreśliła, że w latach 2014 – 2015 nastąpi wygaśnięcie wszystkich zezwoleń na punkty gier, co spowoduje regres w jej kondycji finansowej. Zatem wykonanie decyzji, nakładającej karę w wysokości przeszło 100.000 zł może poważnie zachwiać kondycją finansową Spółki w stopniu, który utrudni lub uniemożliwi dalszą działalność. I chociaż kwota kary nałożonej decyzją (100.057 zł) nie jest znaczna, to w połączeniu z innymi karami (łącznie 337.780 zł), stanowi już kwotę wykraczającą poza możliwości płatnicze Spółki.
W tych okolicznościach Sąd odmówił Spółce udzielenia ochrony tymczasowej i stwierdził, że w 2014 r. jej sytuacja finansowa pogorszyła się, lecz pomimo to Spółka wciąż uzyskuje przychody z prowadzonej działalności, co nie pozwala uznać, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mógłby spowodować nieodwracalne skutki lub znaczną szkodę. Sąd ocenił, że łączna suma kar nałożonych na Spółkę (337.780 zł) w zestawieniu z uzyskiwanymi przez ten podmiot przychodami i zyskami również nie przemawia za uwzględnieniem wniosku. Nadto, zdaniem Sądu, okoliczności dotyczące warunków prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej nie miały znaczenia dla oceny wniosku. Sąd nie dokonuje bowiem oceny skutków wygaśnięcia zezwoleń na urządzanie gier, ale w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. bada istniejącą, a nie przewidywaną sytuację finansową wnioskodawcy.
W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) Spółka domagała się uchylenia postanowienia Sądu w całości i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Argumentowała, że jedynym segmentem jej działalności gospodarczej są gry na automatach o niskich wygranych i w tej sytuacji dla określenia stanu finansowego decydujące znaczenie ma dostrzeżenie, że w latach 2014 – 2015 nastąpi wygaśnięcie wszystkich zezwoleń na punkty gier na automatach o niskich wygranych (upłynie 6-letni okres ich ważności), co spowoduje regres w kondycji finansowej. Stopniowe wygasanie zezwoleń przyczyni się do spadku jej przychodów (w maju 2014 r. wygasły dwa pierwsze zezwolenia). Oznacza to, że sytuacja finansowa Spółki jest niestabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa za rzekomy brak zezwolenia może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub uniemożliwiającym dalsze prowadzenie działalności.
Oceniając stan finansowy i dokonując prognozy sytuacji majątkowej Spółki po wykonaniu zaskarżonej decyzji, Sąd powinien uwzględnić pozostałe kary finansowe w analogicznych postępowaniach, z których wszystkie znajdują się już na etapie odwoławczym lub sądowym. Łączna suma kar w tych sprawach wynosi 337.780 zł i stanowi kwotę, której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze Spółki.
Ponadto wnosząca zażalenie podkreśliła, że wykonanie kary pieniężnej z tytułu rzekomego "braku zezwolenia" może spowodować, że – pragnąc uchronić się przed ponownym niesłusznym ukaraniem za dalsze okresy – w ogóle przestanie gospodarczo wykorzystywać wciąż posiadane, a cofnięte decyzją nieostateczną zezwolenie, co doprowadzi (wskutek jego wygaśnięcia) do nieodwracalnych skutków w postaci trwałej utraty możliwości prowadzenia działalności. Po zakończeniu postępowania o cofnięcie będzie to niemożliwe do powetowania. Odstąpienie od wykonywania działalności w ramach nieostatecznie cofniętych zezwoleń spowoduje utratę przychodów, utratę sieci punktów, jak również potrzebę natychmiastowej i przedwczesnej redukcji zatrudnienia.
Do zażalenia załączono m.in. szereg dokumentów w zakresie stanu finansowego Spółki, decyzje o udzieleniu koncesji i zezwoleń, decyzje o nałożeniu kar pieniężnych oraz pierwsze strony wniesionych odwołań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...).
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Wskazać należy, że NSA w niniejszej sprawie w całości podziela ocenę prawną wyrażoną przez sąd kasacyjny w podobnych sprawach Spółki (vide postanowienia NSA z dnia 30.10.2014 r. o sygn. akt II GZ 632/14 i z dnia 4.11.2014 r. o sygn. akt II GZ 730/14; dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i przyjmuje ją za własną.
Zdaniem NSA Sąd I instancji oczywiście nietrafnie odmówił Spółce udzielenia ochrony tymczasowej.
Spółka upatruje zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w zaistnieniu przesłanki trudnych do odwrócenia skutków. Należy w tym miejscu podzielić pogląd skarżącej, że ocena tej przesłanki nie może się ograniczyć do jej sytuacji materialnej jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, bez uwzględnienia pozostałych, toczących się spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych. Złożone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia strony pozwalają na odmienną ocenę jej sytuacji finansowej. Biorąc pod uwagę wynik finansowy Spółki za 2013 r. oraz fakt, że główne jej źródło dochodu opiera się na zezwoleniach na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, należało przyjąć, że bezpośrednim skutkiem natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji (w połączeniu z innymi karami) będzie wzrost strat ekonomicznych przedsiębiorstwa, zaś ich następstwem będzie ograniczenie zakresu prowadzonej działalności gospodarczej, utrata płynności finansowej przedsiębiorstwa lub zwolnienie pracowników.
W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki i na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.