Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 13 maja 2016 r. (sygn. akt V SA/Wa 2259/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), umorzył postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu prawa pomocy (w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata) w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lipca 2013 r. (nr [...]) w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu opłat abonamentowych.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał m.in., że skarga J. S. została odrzucona postanowieniem WSA z dnia 14 listopada 2014 r. Od orzeczenia tego skarżący złożył skargę kasacyjną, która została odrzucona postanowieniem WSA z 7 stycznia 2015 r. Z kolei na to postanowienie skarżący złożył zażalenie, które - w ocenie Sądu pierwszej instancji - zostało odrzucone postanowieniem WSA z dnia 18 czerwca 2015 r., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. (sygn. akt II GZ 411/15) oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z 18 czerwca 2015 r. Natomiast postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że postanowienie z 14 listopada 2014 r. o odrzuceniu skargi stało się prawomocne od dnia 5 lutego 2015 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który skarżący zawarł w piśmie z dnia 23 listopada 2015 r. został złożony już po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Tymczasem - stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, a postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a.
J. S. złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc że rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w nim podniesione.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 249a p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Sąd pierwszej instancji uznał, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 23 listopada 2015 r. o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne w rozumieniu zacytowanego przepisu, bowiem uprzednio doszło do prawomocnego zakończenia postępowania co do istoty sprawy (wywołanego skargą strony na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji), zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony wyłącznie przed wszczęciem takiego postępowania lub w jego toku (co wynika z treści art. 243 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie z dnia 13 maja 2016 r. zostało wydane z naruszeniem art. 249a w związku z art. 243 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji błędnie ustalił bowiem, że postępowanie w sprawie skargi J. S. zostało prawomocnie zakończone przed złożeniem w dniu 23 listopada 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.
Z akt sprawy wynika, że skarga strony została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2014 r. (sygn. akt V SA/Wa 2259/13). Od orzeczenia tego skarżący złożył skargę kasacyjną (pismo z 11 grudnia 2014 r.), która została następnie odrzucona postanowieniem WSA z dnia 7 stycznia 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 2259/13). Na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej skarżący złożył zażalenie (pismo z 3 lutego 2015 r. - k. 87 akt sądowych). Zażalenie to do dnia dzisiejszego nie zostało rozpoznane. Wbrew ustaleniom Sądu pierwszej instancji, zażalenie to nie zostało odrzucone postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 2259/13). Z uzasadnienia tego orzeczenia (vide k. 105 akt sądowych) wynika, że jego przedmiotem było zażalenie na postanowienie WSA z dnia 8 maja 2015 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a nie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 7 stycznia 2015 r. Również przywołane przez Sąd pierwszej instancji postanowienie NSA z 3 września 2015 r. (sygn. akt II GZ 411/15) dotyczyło zasadności pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie zgodności z prawem postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że po złożeniu zażalenia z dnia 3 lutego 2015 r. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie przedstawił sprawę sędziemu sprawozdawcy w celu oceny, czy pismo to jest zażaleniem na postanowienie z dnia 7 stycznia 2015 r., czy też ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych. Zarządzeniem z dnia 18 marca 2015 r. sędzia sprawozdawca uznał, że wspomniane pismo strony należy potraktować jako kolejny wniosek o prawo pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka kwalifikacja pisma skarżącego (tj. wyłącznie jako kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy) była bezpodstawna, skoro w jego treści skarżący wyraźnie wskazał: "wnoszę zażalenie na postanowienie z dnia 7 stycznia 2015 r. (...)".
W tym stanie sprawy brak było podstaw do uznania - jak to uczynił Sąd pierwszej instancji - że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało prawomocnie zakończone przed złożeniem w dniu 23 listopada 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy i że z tego powodu rozpoznanie tegoż wniosku stało się zbędne.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
PG