Uzasadnienie
Postanowieniem z 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 763/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) odrzucił skargę P.M. (dalej: skarżący lub powiat) na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej.
Z uzasadnienia orzeczenia Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto następujące ustalenia:
P. M. wniósł skargę do WSA na ww. decyzję. Skarga została podpisana przez pełnomocnika – radcę prawnego B. O. Do skargi załączono Uchwałę Nr [...] Zarządu Powiatu M. z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Powiatu – Zarządu Powiatu M. przed sądami administracyjnymi, którą podpisał Wicestarosta Powiatu M. W. L., jak również dokument pełnomocnictwa z dnia [...] lutego 2017 r., stanowiący załącznik do Uchwały Nr [...], zawierający umocowanie do reprezentowania Powiatu przed sądami administracyjnymi przez radcę prawnego B. O. Pod pełnomocnictwem podpisał się Wicestarosta Powiatu M. W.L. oraz Etatowy Członek Zarządu Powiatu M. P. S. Zarządzeniem z dnia [...] maja 2017 r. wezwano pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi – przez złożenie dokumentu, z którego wynika umocowanie W. L. – Wicestarosty Powiatu M. oraz P. S. – Etatowego Członka Zarządu Powiatu M. do udzielenia pełnomocnictwa procesowego z dnia [...] lutego 2017 r., ewentualnie przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania Powiatu M. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, udzielonego przez osobę uprawnioną do reprezentacji powiatu, stosowanie do treści art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 814 ze zm.; -dalej: u.s.p.).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej złożył pismo z dnia [...] maja 2017 r., do którego załączył ponownie ww. dokumenty.
Pismem procesowym z dnia [...] maja 2017 r. (nadanym w dniu [...] lipca 2017 r.) pełnomocnik złożył wyjaśnienia dotyczące wezwania do uzupełnienia braków formalnych, wywodząc w jego treści, iż umocowanie pełnomocnika zostało dokonane w sposób prawidłowy.
Sąd I instancji odrzucając skargę na postawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uznał, że nieuzupełniono jej braku formalnego w zakreślonym terminie.
W ocenie WSA, przedłożone dokumenty nie mogły zostać uznane za pełnomocnictwo uprawniające do reprezentowania Powiatu. Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnictwo do reprezentowania Powiatu winno zostać udzielone przez Starostę Powiatu, bądź też przez osoby, które zostały do tego umocowane przez Starostę Powiatu. Jednocześnie Sąd I instancji nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącej, że uprawnionym do reprezentowania Powiatu w postępowaniu przed sądem administracyjnym był Zarząd Powiatu, wskazując, że żaden przepis u.s.p. nie przyznaje zarządowi powiatu prawa do reprezentowania powiatu jako jednostki samorządu terytorialnego w sprawach przypisanych do kompetencji starosty.
P. M. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, domagając się jego uchylenia. Pełnomocnik skarżącego zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- - art. 35 § 3 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że został w tej sprawie nieprawidłowo ustanowiony pełnomocnik skarżącego, podczas gdy zarówno interpretacja przepisów prawnych jak i orzecznictwo wskazują na prawidłowość sposobu udzielonego przez skarżącego pełnomocnictwa,
- - art. 37 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie dostarczono przy pierwszej czynności procesowej dokumentu potwierdzającego umocowanie w sprawie, podczas gdy do skargi dołączono dokumenty jednoznacznie wskazujące fakt umocowania do zastępstwa procesowego przed sądem administracyjnym,
- - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że pomimo wezwania nie uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy zarówno przy składaniu skargi, jak również w zakreślonym przez Sąd wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych załączono dokumenty przedstawiające umocowanie do występowania przez sądami administracyjnymi,
- - art. 34 ust. 1 u.s.p. poprzez przyjęcie, że na podstawie tego przepisu to starosta jako podmiot reprezentujący powiat na zewnątrz powinien udzielić pełnomocnictwa radcy prawnemu,
- - art. 48 u.s.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy powinien on znaleźć zastosowanie.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego wskazuje, że Sąd I instancji bezzasadnie oczekiwał dodatkowych dowodów wykazujących umocowanie do złożenia skargi. W ocenie skarżącego sprawa ma charakter majątkowy i w tej sytuacji zastosowanie powinien mieć art. 48 ust. 1 u.s.p., w myśl którego wymagana jest reprezentacja łączna dwuosobowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczne jest stanowisko Sądu I instancji, który odrzucił skargę podając w uzasadnieniu, że brak formalny nie został uzupełniony, ponieważ skarżący w wyznaczonym terminie nie usunął braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do jego podpisania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to nie zasługuje na aprobatę z kilku względów.
Kwestią wymagającą rozważenia jest to czy przedmiotowa sprawa mieści się w kategorii spraw o których mowa w art. 48 ust. 1 u.s.p. na co wskazywała strona w piśmie z dnia [...] maja 2017 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istota sprawy sprowadza się do reprezentacji powiatu przez pełnomocnika ustanowionego stosownym oświadczeniem woli.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 u.s.p. oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu powiatu składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd. Zgodnie z ustawą zarząd powiatu jest organem wykonawczym powiatu. W jego skład wchodzą starosta jako jego przewodniczący, wicestarosta i pozostali członkowie (art. 26 ust. 1 i 2 u.s.p.).
Z przytoczonego art. 48 ust. 1 u.s.p. wyprowadza się możliwość udzielenia przez dwóch członków zarządu albo przez jednego członka zarządu i osobę upoważnioną przez zarząd pełnomocnictwa procesowego dla profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, rzecznika patentowego) do reprezentowania powiatu w postępowaniu cywilnym przed sądem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 listopada 2006 r., IV CSK 176/06, LexPolonica nr 12651187). Co więcej art. 48 ust. 1 u.s.p. nie rozróżnia oświadczeń woli pojawiających się w ramach stosunku administracyjnego oraz cywilnoprawnego. Udzielenie pełnomocnictwa jest niewątpliwie oświadczeniem woli mocodawcy, które zgodnie z regułą zawartą w art. 48 ust. 1 u.s.p. mogą złożyć albo dwaj członkowie zarządu powiatu, albo jeden członek zarządu i osoba upoważniona przez zarząd. Regułę tę należy odnieść także do udzielenia pełnomocnictwa procesowego (por. wyrok SN z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II CSK 779/13, LEX nr 1621329).
Komentowany przepis wymaga, aby oświadczenie woli dotyczyło spraw majątkowych. Sprawy majątkowe, o jakich stanowi ten przepis, to sprawy, których przedmiot ma wartość dającą się wyrazić w pieniądzu. Pojęcie "sprawa majątkowa" jest oczywiście szersze niż pojęcie mienia w rozumieniu przepisów prawa rzeczowego. Dla przyjęcia, że sprawa ma charakter majątkowy, nie ma także znaczenia przedmiot stosunku prawnego, zawartego na podstawie złożonego oświadczenia woli (por. wyrok SN z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt II PK 145/09, LEX nr 1324283).
Przedmiotowa sprawa dotyczący w istocie ustalenia przypadającej do zwrotu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 1 547 056 zł. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny opowiada się za stanowiskiem, że dochodzenie praw majątkowych, jakkolwiek tylko w sferze formalnej (złożenie pełnomocnictwa) mieści się w zakresie unormowania art. 48 ust. 1 u.s.p., traktującego o oświadczeniach woli w sprawach majątkowych.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Powiat był właściwie reprezentowany w postępowaniu sądowym. Pełnomocnictwo procesowe dla profesjonalnego pełnomocnika zostało udzielone przez dwóch członków zarządu -wicestarostę i członka zarządu - co zgodnie z art. 48 ust. 1 u.s.p. spełnia wymagania należytej reprezentacji powiatu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.