Uzasadnienie
T.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z [...] czerwca 2017 r. (nr [...]) utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] listopada 2016 r., którą organ wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując jedynie, że ewentualna egzekucja może przynieść mu niepowetowaną stratę finansową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 20 września 2017 r., III SA/Gd 770/17 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący nie wykazał jakichkolwiek okoliczności odnoszących się do przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); dalej: p.p.s.a.
Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Zarzucił niewłaściwe uznanie, że niewstrzymanie wykonania decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wobec skarżącego, co jest orzeczeniem błędnym i krzywdzącym. Wskazał, że sąd błędnie zinterpretował art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż to nie na skarżącym spoczywa obowiązek wskazania negatywnych następstw wymagalności zasądzonej od niego kary pieniężnej Doświadczenie życiowe i realia życia w Polsce wskazują, że tego rodzaju suma pieniężna ([...] zł), przekraczająca choćby najniższe miesięczne wynagrodzenie w kraju, niewątpliwie spowoduje spełnienie się przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wniósł o uchylenie postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji. Wola prawodawcy z pewnością była taka, aby kierować się logiką i doświadczeniem życiowym. Zabezpieczanie potrzeb życia codziennego i związane z tym wydatki powodują, że zapłata wskazanej kary spowoduje negatywne konsekwencje po stronie skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być ona stosowana ściśle, stosownie do spełnienia określonych przesłanek. Wykazanie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w tym przepisie przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność wskazania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie. Obowiązkiem sądu nie jest natomiast domyślanie się intencji strony, ani orzekanie o wstrzymaniu wykonania decyzji na podstawie całokształtu akt sprawy.
To w interesie wnioskującego leży odpowiednie uzasadnienie składanego wniosku. Tymczasem strona skarżąca nie wskazała w istocie jakichkolwiek powodów przemawiających za udzieleniem jej ochrony tymczasowej – jej wniosek nie zawiera bowiem nawet szczątkowego uzasadnienia, gdyż za takie nie można uznać parafrazy części przepisu odnoszącego się do wstrzymania wykonania decyzji, którą zastosował skarżący pisząc, że wykonanie decyzji "może przynieść mu niepowetowaną stratę finansową". Rolą sądu nie jest zastępowanie strony w zakresie formułowania pism procesowych – nie może on bowiem oprzeć orzeczenia na swoich domysłach czy interpretacjach. Zasadnie zatem sąd odmówił uwzględnienia wniosku.
Odnosząc się ściślej do argumentacji przedstawionej w zażaleniu należy stwierdzić, że nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne poprzez zwrot uiszczonej kwoty. Z tego powodu samo uiszczenie kwoty tytułem nałożonej kary jest odwracalne i nie powoduje sytuacji określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. jako przesłanka zastosowania uregulowanej tam instytucji prawnej. Wskazanie na konieczność zapłaty kary pieniężnej samo w sobie nie powoduje także powstania znacznej szkody.
W pewnych sytuacjach sama zapłata określonej kwoty może być zdarzeniem tego rodzaju, które spełnia przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Innymi słowy, zapłata sumy pieniężnej, choć sama jest odwracalna, może powodować trudne do odwrócenia skutki czy znaczną szkodę innego rodzaju. Niezbędne jest jednak wskazanie przez wnioskodawcę na czym dokładnie ziszczenie się tych przesłanek w przypadku zapłaty kary pieniężnej ma polegać. Nie może on upatrywać ich w samej konieczności zapłaty kary (która jest odwracalna), lecz logiczne jest, że należałoby tę zapłatę powiązać z okolicznościami, które stanowić będą trudne do odwrócenia skutki czy znaczną szkodę w przypadku realizacji tej zapłaty. Sam brak środków finansowych w odpowiedniej wysokości, wystarczającej do uiszczenia kary nałożonej zaskarżoną decyzją, nie jest więc sam w sobie przesłanką udzielenia ochrony tymczasowej. Jak wskazano wyżej, wykonanie decyzji może zostać wstrzymane, jeśli w wyniku jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy wykonaniem decyzji a zaistnieniem wskazanych konsekwencji. Sam brak wystarczających środków finansowych może być zaś tylko elementem takiej sytuacji, która w powiązaniu z innymi okolicznościami wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Należy także zauważyć, że, wbrew twierdzeniom skarżącego, kwota 24 tys. zł nie jest w sposób oczywisty na tyle wysoka, że w sytuacji konieczności jej zapłaty automatycznie ziszczają się przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Dla podmiotu osiągającego dochody w wysokości płacy minimalnej i niemającego wystarczających oszczędności czy zasobów (np. nieruchomości) zapłata tej kwoty hipotetycznie może zagrozić jego egzystencji. Dla podmiotu osiągającego dochód w wysokości np. setek tysięcy złotych kwota ta nie musi stanowić znaczącego wydatku. Stąd, aby sąd mógł ocenić, czy wykonanie decyzji będzie skutkowało zaistnieniem trudnych do odwrócenia skutków czy znacznej szkody należało np. wskazać jakimi środkami dysponuje skarżący i na czym konkretne spełnienie się tych przesłanek ma polegać.
Sąd nie może domyślać się tego, co mogła chcieć powiedzieć strona. Byłoby to nieuprawnione jej zastępowanie, niezgodne z przepisami prawa, a ponadto powodowałoby, że byłaby ona traktowana w sposób uprzywilejowany wobec innych stron postępowania.
Zauważyć również trzeba, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma na celu ochrony majątku podmiotów wnoszących o wstrzymanie. Ma zaś za zadanie uchronienie strony przed niekorzystnymi skutkami, o których wyraźnie mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji, w której wystąpiłyby u niej negatywne konsekwencje w związku z wykonaniem decyzji, a następnie uchyleniem decyzji przez sąd (tak m.in. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II OZ 423/15). Wobec tego sąd prawidłowo nie uwzględnił twierdzenia skarżącego, że możliwa egzekucja może przynieść mu niepowetowaną stratę finansową.
Zasadnie wskazał sąd I instancji, że skoro postępowanie w tym zakresie toczy się na wniosek skarżącego, to na nim spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne.
Ponadto, do wniosku powinny zostać dołączone dokumenty popierające twierdzenie o spełnieniu przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 12/16, z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II GZ 35/16, z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13, z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 763/13 dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także raz jeszcze podkreślić, że odmienne traktowanie skarżącego – poprzez uwzględnienie jego wniosku w sytuacji braku wykazania spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji byłoby nie tylko niezgodne z przepisami prawa, ale także prowadziłoby do jego nieuzasadnionego uprzywilejowania, gdyż wobec innych podmiotów niewskazujących na przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. sądy odmawiają udzielenia ochrony tymczasowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.