Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 sierpnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Lu 240/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił Z. W. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2017 r., która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] marca 2017 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 7395,84 zł.
WSA wskazał, że skarżący w piśmie z 4 lipca 2017 r. wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek ten nie zawierał uzasadnienia.
Zdaniem WSA, skarżący nie wykazał zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ w ogóle nie uzasadnił, w jaki sposób wykonanie tej decyzji mogłoby spowodować skutki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. W szczególności skarżący nie przedstawił swojej aktualnej sytuacji finansowej oraz nie przedłożył żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń.
Skarżący (zastępowany przez żonę) złożył zażalenie na postanowienie WSA. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA.
Skarżący wyjaśnił, że jego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał uzasadnienia, ponieważ skarżący był przekonany, że WSA z urzędu weźmie pod uwagę informacje o trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego zawarte we wcześniejszych pismach i odwołaniach skarżącego dołączonych do akt postępowania administracyjnego.
Zdaniem skarżącego, brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków przez całkowite zachwianie podstawami egzystencji skarżącego i jego rodziny. Stwierdził, że jest bardzo schorowany, po przebytym nowotworze, a ostatnio był wielokrotnie hospitalizowany. Dodał, że wydaje większość swoich środków na leczenia. Wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i swoją niepełnosprawną córką, a także z wnuczką, dla której skarżący - na mocy postanowienia sądu - jest rodziną zastępczą. Cała rodzina utrzymuje się ze skromnych dochodów, na które składa się emerytura skarżącego, emerytura jego żony oraz renta córki.
Do zażalenia załączono kserokopie m.in. dokumentacji medycznej skarżącego, postanowienia Sądu Rejonowego o powierzeniu skarżącemu i jego żonie obowiązków rodziny zastępczej dla ich wnuczki, decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie rewaloryzacji emerytury skarżącego (wysokość świadczenia do wypłaty: 1108,47 zł miesięcznie) i jego żony (wysokość świadczenia do wypłaty: 759,13 zł miesięcznie), decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie podwyższenia renty córki skarżącego (wysokość świadczenia do wypłaty: 724,40 zł miesięcznie), wydanej przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie diagnozy psychofizycznej wnuczki skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w wysokości 7395,84 zł.
Złożony przez skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony, a zatem nie była możliwa ocena czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji. Wobec tego WSA zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie skarżący wskazał okoliczności, które jego zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżone decyzji.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność zapewnienia efektywności prawa do sądu, jak również okoliczności tej sprawy, potwierdzone dokumentacją załączoną do zażalenia, przemawiają za przyjęciem poniższego stanowiska.
Skoro w rozpoznawanej sprawie odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji była wynikiem braku właściwego uzasadnienia złożonego w tym zakresie wniosku, zaś na etapie postępowania zażaleniowego okoliczności uzasadniające złożony wniosek zostały należycie wykazane i pozwalają na ocenę, że w przypadku wnioskodawcy można mówić o wystąpieniu przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – to Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i wstrzymania wykonania decyzji.
Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Natomiast stosownie do art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uznana, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy pogląd wyrażony przez R. Hausera (Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Materiały szkoleniowe na konferencję Sędziów NSA, Warszawa 2004, masz. pow., s.
70) - wyrażony na gruncie poprzedniego brzmienia art. 188 p.p.s.a. - że w postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny może, w razie potrzeby, uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie przyjętym w art. 106 p.p.s.a. Tym bardziej zasadne jest zatem w tej sytuacji uwzględnienie przy ocenie nowych okoliczności wynikających z oświadczeń i dokumentów załączonych do zażalenia.
Z oświadczeń zawartych w zażaleniu i załączonych do zażalenia dokumentów wynika, że skarżący ma 71 lat i jest przewlekle chory (cukrzyca, miażdżyca, niewydolność nerki, stan po usunięciu drugiej nerki z powodu nowotworu), a w 2017 r. był co najmniej kilkukrotnie hospitalizowany. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, niepełnosprawną córką oraz wnuczką w wieku szkolnym, dla której stanowi rodzinę zastępczą. Cała czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dwóch emerytur i renty, których łączna wysokość wynosi ok. 2600 zł.
Mając na uwadze sytuację majątkową, zdrowotną i rodzinną skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku wykonania wynikającego z wydanych w sprawie decyzji obowiązku zapłaty 7395,84 zł wraz z odsetkami za zwłokę (a więc kwoty niemal trzykrotnie wyższej niż miesięczne dochody najbliższej rodziny skarżącego) może w stosunku do skarżącego wystąpić niebezpieczeństwo wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków w zakresie niezbędnego utrzymania skarżącego i członków jego rodziny. W takiej sytuacji uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
PG