Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1275/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), wstrzymał, na wniosek B. Sp. z o.o. w G., wykonanie decyzji Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Pojemnik na cukierki – drażetki".
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że B. sp. z o.o. wraz ze skargą na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podnosząc, że skarga dotyczy decyzji unieważniającej jej prawo ochronne, a do wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez Sąd może upłynąć dużo czasu. W jej ocenie, może dojść do nieodwracalnych skutków związanych z unieważnieniem, których późniejsze wydanie wyroku uwzględniającego skargę nie będzie w stanie zniwelować. Brak wstrzymania wykonania decyzji uniemożliwia jej wykonywanie praw wynikających z rejestracji spornego wzoru, w szczególności prawa do zakazywania posługiwania się opakowaniem wg wzoru przemysłowego. Skarżąca nie będzie mieć więc instrumentów ochrony jej praw, co może spowodować nieodwracalne szkody w przypadku uchylenia decyzji przez Sąd.
Podała, że brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może permanentnie negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w tych opakowaniach.
Ponadto decyzja organu w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego skutkuje tym, że prawo to przestaje istnieć. Ochrona wzoru przemysłowego jest udzielana na kolejne pięcioletnie okresy ochronne i może maksymalnie trwać dwadzieścia pięć lat. Przed upływem każdego pięcioletniego okresu należy wnieść do organu opłatę urzędową wraz z wnioskiem o przedłużenie ochrony na kolejne pięć lat, w przeciwnym razie ochrona wygaśnie. Decyzja organu, w związku z którą prawo przestaje istnieć, powoduje, że nie można wnieść opłaty urzędowej, ani wnioskować o wydłużenie ochrony na kolejny okres pięciu lat. W związku z tym ochrona bezpowrotnie wygaśnie po upływie obecnego pięcioletniego okresu ochrony. Nie można bowiem ponownie zarejestrować takiego samego wzoru przemysłowego. Późniejsze uwzględnienie skargi przez Sąd nie wpływa zaś na utratę prawa z rejestracji.
Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1275/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II GZ 297/15 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na powyższe postanowienie, uchylił je i przekazał wniosek do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że Sąd I instancji nie odniósł się do okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku co do zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Za nietrafioną NSA uznał ocenę WSA, że skarżąca nie wykazała, jakie szkody i trudne do odwrócenia dla niej skutki powstaną, gdy nie otrzyma wnioskowanej ochrony. Zdaniem NSA, skarżąca wykazała, że gdy nie otrzyma ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, to zostanie pozbawiona narzędzi ochrony swego prawa, a inne konkurencyjne podmioty gospodarcze w sposób nieograniczony będą mieć możliwość wykorzystywania unieważnionego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Powyższe podważy wypracowaną przez skarżącą pozycję na rynku oraz zniweczy nabytą przez unieważniony wzór przemysłowy rozpoznawalność na rynku.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, podnosząc, że brak wstrzymania wykonania decyzji uniemożliwia skarżącej wykonywanie praw wynikających z rejestracji. Skarżąca nie będzie miała instrumentów ochrony jej praw, co może spowodować nieodwracalne szkody. Brak wstrzymania wykonania decyzji może skutkować wprowadzaniem na rynek cukierków w takich opakowaniach przez inne podmioty, co może negatywnie wpłynąć zarówno na przyzwyczajenia konsumentów oraz renomę produktu skarżącej sprzedawanego w tych opakowaniach. Ponadto Sąd I instancji podniósł, że decyzja organu skutkuje tym, że prawo do znaku z rejestracji wzoru przemysłowego przestaje istnieć i wobec niewstrzymania wykonania decyzji spółka nie będzie mieć możliwości ponownej rejestracji wzoru przemysłowego.
Na powyższe postanowienie z dnia 24 września 2015 r. zażalenie złożył uczestnik postępowania - A. sp. k. z siedzibą w J., podnosząc kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji.
Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II GZ 913/15 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał Sądowi I instancji wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania. NSA podał, że należy rozpatrzeć, czy wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie unieważnienia prawa wyłącznego w istocie nie doprowadzi do zniweczenia celu, w jakim decyzja ta została wydana, a także czy zaskarżona decyzja w przedmiocie unieważnienia prawa nadaje się do wykonania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyznanie przymiotu wykonalności decyzji unieważniającej prawo wyłączne jest wątpliwe. Charakter prawny takiej decyzji jest bowiem zbliżony konstrukcyjnie do aktów, które wykonalnymi nie są.
Rozpoznając wniosek ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji powołał się na treść art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Następnie Sąd I instancji stwierdził, że stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja jest wykonalna. Wprawdzie nie obliguje ona skarżącej do jakiegokolwiek działania i nie nakłada również uprawnień, czy też zakazu określonego zachowania, jednak skutkiem wydania tej decyzji jest pozbawienie skarżącej ochrony z wzoru przemysłowego. Wydana decyzja powoduje, że skarżąca jako przedsiębiorca, który na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] korzystał z ochrony wzoru przemysłowego, został tej ochrony pozbawiony, od samego początku i wobec wszystkich. Pozbawiono więc skarżącą prawa do jej funkcjonowania w zakresie wprowadzania na rynek wzoru przemysłowego. Za wykonalnym charakterem decyzji przemawia także fakt, że kontrahenci skarżącej mogą kierować doń wezwania do zaprzestania wprowadzania na rynek spornego wzoru przemysłowego.
Zdaniem Sądu I instancji przedstawione we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności - uniemożliwienie skarżącej wykonywania praw wynikających z rejestracji spornego wzoru oraz możliwość wykorzystywania spornego wzoru w sposób nieograniczony przez inne podmioty, może spowodować nieodwracalne szkody i trudne do odwrócenia skutki. Dlatego Sąd I instancji uznał, że skarżąca uprawdopodobniła, iż spełnione zostały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania – A. sp. k. w J. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie.
Spółka zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie:
- - decyzja Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r. nadaje się do wykonania (posiada cechę wykonalności), podczas gdy nie nadaje się ona do wykonania, w związku z czym nie można wstrzymać jej wykonania;
- - zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
W uzasadnieniu uczestnik postępowania podniósł, że decyzja o unieważnieniu prawa wyłącznego nie wymaga realizacji; wskazuje ona wyłącznie na stan, który istniał od początku - co pozbawia ją cechy wykonalności i uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama treść decyzji o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego nie nadaje się do wykonania. Ani strona postępowania, ani inne podmioty nie mają bowiem możliwości podjęcia jakichkolwiek działań w celu realizacji - egzekucji określonego w rozstrzygnięciu stanu faktycznego lub prawnego, bowiem stan ten istniał od momentu zgłoszenia wzoru przemysłowego, co decyzja jedynie deklaratywnie potwierdziła. Zdaniem uczestnika postępowania, wstrzymanie wykonalności decyzji Urzędu Patentowego RP potwierdzającej jedynie stan, który istniał już z chwilą zgłoszenia wzoru przemysłowego, prowadzi bezpośrednio do utraty skuteczności decyzji, a nie wyłącznie wstrzymania jej wykonalności.
Wnoszący zażalenie podniósł, że skarżąca nie przedstawiła logicznych i spójnych argumentów uzasadniających zaistnienie podanych we wniosku generalnych zagrożeń. Brak pogłębionej analizy i wskazania szczególnego typu niebezpieczeństwa uzasadnia przekonanie, że zagrożenia te są tożsame dla innych podmiotów w sytuacji unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.
Jego zdaniem, udzielenie ochrony mające na celu umożliwienie dalszego wykonywania praw stanowiłoby deformację instytucji wstrzymania wykonania decyzji i powodowałoby unicestwienie celu decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] sierpnia 2014 r.
Ponadto, w ocenie uczestnika postępowania w rozpoznawanej sprawie interes publiczny stanowi przeszkodę we wstrzymaniu wykonania decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Należy w tym miejscu podkreślić, że przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zostały enumeratywnie wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ocenia, czy jej wykonanie może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. To, czy za odmową wstrzymania decyzji przemawia interes publiczny nie jest, wbrew stanowisku wnoszącej zażalenie, przedmiotem oceny sądu w tym postępowaniu. Również cel wydania zaskarżonego aktu nie może przemawiać za jego wstrzymaniem bądź odmową wstrzymania.
Naczelny Sąd Administracyjny w całości akceptuje wyrażony przez Sąd I instancji pogląd, że zaskarżona w rozpoznawanej sprawie decyzja nadaje się do wykonania. Zaskarżoną decyzją unieważniono bowiem prawo z rejestracji wzoru przemysłowego. Wykonanie decyzji unieważniającej polega na uznaniu utraty mocy prawnej przez akt unieważniony. Nie ma przy tym znaczenia, że unieważnienie to wywołuje skutki ex tunc, a co za tym idzie skutkuje uznaniem, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nigdy nie zostało stronie przyznanie. Istota ochrony tymczasowej sprowadza się do zapewnienia stronie postępowania zabezpieczenia w trakcie trwania postępowania sądowego, w przypadku gdy po uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji niemożliwe byłoby odwrócenie skutków jej wykonania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że decyzja pozbawiająca stronę określonego uprawnienia może wywołać tego rodzaju negatywne konsekwencje. Należy ją zatem zakwalifikować jako akt nadający się do wykonania.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Niewątpliwie korzystanie przez podmioty trzecie z wzoru przemysłowego skarżącej może wywołać nie tylko znaczną szkodę ekonomiczną w postaci utraconej sprzedaży i pozycji na rynku, lecz również będzie niemożliwe do odwrócenia, co prawidłowo zauważył Sąd I instancji. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi skarżąca nie będzie bowiem mogła dochodzić korzyści utraconych wskutek wykonania decyzji. Z tej przyczyny należy uznać, że skarżąca w dostateczny sposób uprawdopodobniła, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W związku z powyższym należy uznać, że Sąd I instancji zasadnie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, zaś zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.