Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 945/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. i W. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...], zn. [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], nr [...] nakazującą J. i W. T. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w G. jako składowego do przechowywania pasz, zgodnie z udzielonym przez Starostę pozwoleniem na budowę z dnia [...], w terminie do dnia [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ II instancji, po rozpatrzeniu odwołania J. i W. T. stwierdził, że inwestorzy, którzy w dniu [...] otrzymali pozwolenie na budowę budynku składowego do przechowywania pasz, po jego zrealizowaniu i zgłoszeniu zakończenia budowy, dokonali szeregu odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. Ponieważ inwestorzy nie dysponowali decyzją o zmianie sposobu użytkowania obiektu na kurnik, na zrealizowaną inwestycję nie była wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu a gmina nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego dla tej działki – nie zaistniały przesłanki upoważniające organ do prowadzenia postępowania legalizacyjnego i zasadne było nałożenie obowiązku przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego, na podstawie art. 71 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.).
Zmiana budynku magazynowego na kurnik oznacza zmianę warunków bezpieczeństwa pożarowego, warunków zdrowotnych, higieniczno-sanitarnych oraz ochrony środowiska. Zatem taka zmiana sposobu użytkowania wymagała stosownego zezwolenia. Ponieważ samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu miała miejsce przed dniem 31 maja 2004 r. czyli datą wejścia w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888), zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy nowy przepis art. 71 lit. a/ Prawa budowlanego, nie ma zastosowania w tej sprawie.
W skardze do sądu administracyjnego wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Decyzje I i II instancji zostały wydane w oparciu o błędną podstawę prawną. Przed wydaniem decyzji na podstawie art. 51 organy powinny wydać postanowienie na podstawie art. 50 Prawa budowlanego. Nie przeprowadzono też wnikliwego i wyczerpującego postępowania dowodowego w sprawie. W przypadku braku planu miejscowego organy powinny zażądać decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Niesłusznie przyjęto też, że nie można przeprowadzić procesu legalizacyjnego. Skarżący starali się o wydanie decyzji o zmianie sposobu użytkowania, natomiast budynek musieli dostosować do potrzeb kurnika do końca [...], kiedy to kończył się ustawowy termin rejestracji kurników.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. O oddalenie skargi wniósł także biorący udział w postępowaniu Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł..
Oddalając skargę J. i W. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]. Sąd stwierdził, że niewątpliwie w niniejszej sprawie miała miejsce zmiana sposobu użytkowania obiektu, bowiem jak wynika z akt sprawy budynek został postawiony jako budynek składowy do przechowywania pasz, a po zakończeniu prac budowlanych zostały przyprowadzone kolejne prace dostosowujące budynek do użytkowania go jako kurnika dla niosek. Okoliczności te potwierdzili sami skarżący oświadczając, że zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w [...].
Sąd podkreślił, że w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 71a Prawa budowlanego, który został dodany ustawą dnia 16 kwietnia 2004 r. zmieniającą ustawę – Prawo budowlane i zgodnie z przepisami przejściowymi nie miał zastosowania do zmian użytkowania dokonanych bez wymaganego pozwolenia, przed wejściem w życie ustawy wprowadzającej zmiany. Skoro w niniejszej sprawie zmiana nastąpiła w [...], zastosowanie art. 71 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego było właściwe. Nie było także podstaw do wstrzymywania prowadzenia robót budowlanych, skoro roboty te zostały już zakończone. Nie ma wątpliwości, że zmiana sposobu użytkowania obiektu lub jego części wymaga, w przypadku braku planu miejscowego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Decyzją taką, ani decyzją o pozwoleniu na budowę inwestorzy nie dysponują. Organ nie miał podstaw do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, skoro nie mógł być spełniony podstawowy warunek dotyczący zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy post fatum nie sanuje zaistniałej sytuacji – decyzja taka wydawana jest dla planowanych, a nie dla zrealizowanych inwestycji.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku W. T. zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a to art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego przez uznanie, że w sprawie nie ma zastosowania art. 50 tej ustawy, podczas gdy przepis art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego nakazuje jego odpowiednie stosowanie, co w sytuacji samowoli budowlanej skutkuje koniecznością wydania postanowienia o wstrzymaniu robót (użytkowania) jako orzeczenia poprzedzającego wydanie decyzji o przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania budynku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd wyszedł z błędnego przekonania, że prace zostały zakończone i nie można zastosować art. 50 Prawa budowlanego, tymczasem prace adaptacyjne nie zostały zakończone, a stosownie do przepisu art. 71 ust. 3 przepisy art. 50 i 51 powinny znaleźć odpowiednie zastosowanie. Z tych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, natomiast przesłanek nieważności postępowania nie stwierdzono.
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze (skargi kasacyjne, zażalenia) od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, będąc związany, jak w tym przypadku, granicami skargi kasacyjnej, co wynika z przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a.
Zarzut naruszenia art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 50 ww. ustawy, nie ma żadnego uzasadnienia. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie musiały mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r., tak jak to ustaliły organy i Sąd w zaskarżanym wyroku. W takim razie zaskarżony wyrok odpowiada prawu, bowiem zaskarżana decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca są zgodne z prawem. Wszystkie ustalenia stanu faktycznego przyjęte jako podstawa zaskarżonego orzeczenia, są prawidłowe, zresztą strona skarżąca ich też nie kwestionuje. Rozważania pełnomocnika skarżącego na temat niemożności ustalenia dokładnej daty zakończenia budowy obiektu, w ustalanym stanie faktycznym sprawy, są polemiką pozbawioną jakichkolwiek podstaw i prowadzą donikąd.
To, że przepis art. 50 Prawa budowlanego stosuje się tylko w sytuacji kiedy roboty budowlane nie zostały zakończone, wynika z brzmienia ust. 1 tego przepisu. Natomiast to, że organ może stosować przepisy art. 51 ust. 1-4 w sytuacji kiedy roboty budowlane zostały już wykonane i nie było potrzeby ich wstrzymywania na podstawie art. 50, wynika z ust. 5 art. 51 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r.).
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.