Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Łd 997/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. i W. T. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], zn. [...], którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], nr [...] nakazującą J. i W. T. rozbiórkę budynku biurowo-magazynowego z częścią socjalną o wymiarach 8,25 na 17,55 m, wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce o nr ew. [...] w G..
W skardze do sądu administracyjnego wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podnieśli, że budynek magazynowy z częścią socjalną został przybudowany i trwale związany z budynkiem kurnika, co powoduje, że nie może stanowić samodzielnego obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego i powinien mieć zastosowanie tryb przewidziany w art. 50 i 51 tej ustawy. Odrębnie podniesiono, że organ niesłusznie przyjął, iż nie można przeprowadzić procesu legalizacyjnego z uwagi na brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, szczególnie że postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy jest w toku.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. O oddalenie skargi wniósł także biorący udział w postępowaniu Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Ł..
Oddalając skargę J. i W. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Sąd stwierdził, że w okresie między [...] a [...] skarżący wybudowali budynek murowany, jednokondygnacyjny, z dachem jednospadowym skierowanym na własną działkę, który zawiera pomieszczenie agregatora prądotwórczego, pomieszczenia biurowo-socjalne i magazyn. Okoliczności te potwierdza oświadczenie inwestorów złożone w toku postępowania administracyjnego i sądowego, a skarżący potwierdził, że możliwe jest rozebranie budynku bez ingerencji w konstrukcję kurnika, do którego budynek został dobudowany. Zdaniem Sądu I instancji organy słusznie zastosowały przepis art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, kwalifikując objęty decyzją budynek do obiektów budowlanych. Inwestorzy nie posiadali decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś przepisy art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego nie zwalniają od obowiązku uzyskania takiego pozwolenia w przypadku realizacji przedmiotowego obiektu.
Zdaniem Sądu, skoro inwestorzy nie posiadają pozwolenia na budowę, ani decyzji o warunkach zabudowy, nie budzi wątpliwości, że zaistniała "samowola budowlana", która nie mogła zostać zalegalizowana, ponieważ w ustalonym stanie faktycznym nie mogły zostać spełnione przesłanki określone w art. 48 ust. 2 i ust. 3 Prawa budowlanego. Ustawodawca uzależnił natomiast możliwość legalizacji samowoli od spełnienia określonych warunków. Skoro Gmina G. nie posiada aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego, to legalność budowy można byłoby ocenić na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Decyzji takiej skarżący jednak nie posiadają, a uzyskanie jej na obecnym etapie postępowania nie sanuje zaistniałej sytuacji. Zdaniem Sądu, złożenie obecnie wniosku o wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy zagospodarowania terenu nie umożliwiłoby legalizacji samowoli budowlanej.
Ponieważ inwestorzy nie dysponują decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a Gmina nie posiada obowiązującego planu zagospodarowania, nie istniały podstawy do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, a organ zobligowany był do wydania decyzji o nakazie rozbiórki budynku.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. T. zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, a to art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez błędne zakwalifikowanie budowli jako samoistnego, odrębnego budynku, a nie integralnej części budowli oraz naruszenie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie i wobec tego wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że budynek stanowi jedynie element prac adaptacyjnych budynku kurnika, do którego zostały dobudowane dodatkowe pomieszczenia i może mieć zastosowanie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych.
Mając na uwadze zasadę wyrażoną w art. 183 § 1 p.p.s.a., skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, jednak w niniejszej sprawie należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz.U. Nr 247, poz. 1844), w którym Trybunał stwierdził, iż:
"Art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 84 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie «w dniu wszczęcia postępowania», są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji".
Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie mógł być uwzględniony przez organy orzekające w tej sprawie i przez Sąd I instancji, chociaż bez wątpienia wyrok ten miałby wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast orzeczenia TK stwierdzające niegodność z Konstytucją przepisu ustawy, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145a k.p.a.).
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co obliguje te sądy z mocy prawa do uwzględniania w swoich rozstrzygnięciach orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, które mają moc powszechnie obowiązującą, podobnie jak akty normatywne wymienione w art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając na uwadze powyżej powołane przepisy oraz zasady wyrażane w art. 2, 7 i 8 Konstytucji RP a ponadto przepis art. 45 ust. 1 gwarantujący każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, doszedł do przekonania, że w sytuacji kiedy po wydaniu wyroku przez wojewódzki sąd administracyjny zapadnie wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu ustawy, który miał zastosowanie w sprawie, wyrok ten powinien uwzględnić w swoim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny niezależnie od podstaw na jakich została oparta skarga kasacyjna.
Za słusznością powyższego stanowiska powinno przemawiać również i to, że w rozpoznawanej sprawie z uwagi na bieg terminów skarżący praktycznie utracili już możliwości wniesienia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a k.p.a., czy też art. 272 p.p.s.a. Bowiem w czasie kiedy należało wnieść takie skargi, sprawa oczekiwała na rozpoznanie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Poza tym należy stwierdzić, iż błędny jest pogląd Sądu I instancji i organów orzekających, że w niniejszej sprawie nie było warunków do legalizacji obiektu budowlanego w związku z czym nie należało wydać postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Do organów nadzoru budowlanego należy ocena w zakresie o jakim mowa w art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, nie zaś w zakresie regulacji zawartej w pkt 1 tego przepisu. Jeżeli w ocenie organu nadzoru budowlanego budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, to organ nadzoru budowlanego powinien wydać postanowienie zgodnie z wymogami określonymi w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego i dopiero po przedstawieniu żądanych dokumentów może orzec, czy zostały spełnione warunki wymagane do legalizacji obiektu, w tym również te, o których mowa w ust. 2 pkt 1 powyższego przepisu.
W związku z błędnym wskazaniem w skardze podstaw kasacyjnych, Sąd na zasadzie art. 1207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.