Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 marca 2009 r., VI SA/Wa 2560/08 oddalił skargę T. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52 poz. 525 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Według art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Należy zauważyć, że decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń może być wydana w stosunku do osoby, wobec której tylko toczy się postępowanie karne. Niezbędną przesłanką wydania rozstrzygnięcia w takiej sprawie nie będzie więc prawomocny skazujący wyrok karny (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 maja 2008 r. - sygn. akt VI SA/Wa 429/08).
Sąd karny warunkowo umorzył wobec skarżącego postępowanie karne na okres próby wynoszący jeden rok. Uznał zatem, stosownie do art. 66 § 1 k.k., że okoliczności popełnienia czynów zarzucanych skarżącemu nie budziły wątpliwości i był on winny tego co zostało przedstawione aktem oskarżenia. Jedną z przesłanek warunkowego umorzenia postępowania karnego - zgodnie z art. 66 § 1 k.k. - jest wymóg, aby okoliczności popełnienia czynu nie budziły wątpliwości. Nie może być więc wątpliwości, ani co do tego, że skarżący wypełnił wszystkie znamiona zarzucanego mu czynu wymienione w konkretnym przepisie, zawierającym opis danego przestępstwa, jak i że spełnione zostały warunki odpowiedzialności konieczne do uznania go za sprawcę przestępstwa ujęte w części ogólnej Kodeksu karnego.
T. K. postawiono zarzuty popełnienia dwóch przestępstw: z art. 190 § 1 k.k. - kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, oraz z art. 191 § 1 k.k. - kto stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia innej osoby do określonego działania, zaniechania lub znoszenia. Jednocześnie należy w tym miejscu przypomnieć, że skarżący w swoich groźbach powoływał się na ich spełnienie przez użycie broni mówiąc: "zastrzelę cię, tylko nie wiem czy ze sztucera czy z innej broni". Grożąc więc wskazywał, że posiada broń i broni tej użyje, a więc groźbę powiązał z faktem posiadania broni. Takie formułowanie gróźb uzasadnia wniosek, że skarżący utożsamiał prawo do posiadania broni z niekontrolowaną i sprzeczną z prawem możliwością jej użycia.
W ocenie Sądu I instancji takie zachowanie skarżącego zostało trafnie uznane przez organ administracji, jako uzasadniona obawa użycia przez niego broni sprzecznie z prawem. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie zmienia zasadności stanowiska organu administracji, że skarżący w pewnych sytuacjach nie potrafi opanować swoich emocji, co nie wyklucza, że pod ich wpływem może posłużyć się bronią w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Pozytywna opinia o skarżącym z macierzystego koła łowieckiego oraz opinia z miejsca zamieszkania dotyczą jego zachowania w tych środowiskach. Jak się jednak okazało w sprawach zawodowych skarżący prezentuje się jako osoba agresywna. Ustalenia organu administracji oparte na ustaleniach sądu karnego są w tym przypadku zbieżne. Sąd karny nie uniewinnił skarżącego od zarzutu popełnienia przestępstw określonych w akcie oskarżenia, a więc wyroku warunkowo umarzającego postępowanie karne nie można utożsamiać z wyrokiem uniewinniającym. W związku z tym, analiza materiału dowodowego dotyczącego skarżącego, przeprowadzona przez organ Policji w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, uzasadniała podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia a rozstrzygnięcie to nie nosi cech dowolności. Organ administracji nie był związany okolicznością, że w sprawie karnej zapadło orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania.
W takiej sytuacji, organu administracji publicznej nie wiązało samo rozstrzygnięcie sądu karnego, lecz analizując przesłanki do orzeczenia o cofnięciu pozwolenia na broń, miał na uwadze stan faktyczny ujawniony w toku postępowania karnego. Dokonując jego oceny w odniesieniu do posiadacza broni, organ Policji trafnie wyprowadził wniosek, że skarżący w pewnych sytuacjach może spełniać przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zatem Sąd przyjął, że organ administracji publicznej, z zachowaniem wymagań określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., dokonał prawidłowego rozstrzygnięcia.
Skargą kasacyjną z 30 kwietnia 2009 r. T. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, w związku z błędną wykładnią oraz niewłaściwym zastosowaniem przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że popełnienie przestępstwa niebędącego przestępstwem przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu może być okolicznością wystarczającą do zastosowania cyt. przepisów ustawy o broni i amunicji oraz uznanie, iż w odniesieniu do skarżącego, z uwagi na warunkowe umorzenie postępowania w sprawie, istnieje przesłanka cofnięcia pozwolenia na broń palną, określona dyspozycją art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, tj. uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności podmiotowych zarzuconego skarżącemu czynu, postawa skarżącego oraz fakt jego dotychczasowego nienagannego trybu życia dającego rękojmię prawidłowego i ostrożnego przechowywania oraz użytkowania posiadanej broni prowadzą do stwierdzenia, iż w niniejsze sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] sierpnia 2008 roku ([...]), ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji - pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których, toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Niespornym jest, że co do skarżącego zostało warunkowo umorzone postępowanie karne. Wojewódzki Sąd Administracyjny fakt warunkowego umorzenia postępowania w sprawie utożsamił jedynie z brakiem wątpliwości, co do stanu faktycznego sprawy oraz co do winy skarżącego, natomiast zupełnie pominął inne, niezbędne dla warunkowego umorzenia postępowania przesłanki, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie były znaczne, a postawa sprawcy, jego właściwości osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, iż pomimo umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa.
Istota instytucji warunkowego umorzenia postępowania ma zastosowanie w sprawach drobniejszej natury i przy pozytywnej charakterystyce sprawcy. W ten sposób ustawodawca ujmuje związek pomiędzy podlegającymi ustaleniu przesłankami odnoszącymi się do sprawcy przestępstwa a pozytywną prognozą, co do jego przyszłego zachowywania się. Oceniając postawę sprawcy, sąd bierze pod uwagę okoliczności, w jakich wszedł on w kolizję z prawem, w szczególności to, czy przestępstwo jest w jego życiu zdarzeniem epizodycznym, czy tez wyrazem jego stosunku do dóbr chronionych prawem, które swoim przestępstwem zaatakował. Popełnione przez skarżącego przestępstwo było w życiu T. K. zdarzeniem epizodycznym i jednorazowym, natomiast jego dotychczasowy tryb życia uzasadnia przyjęcie, że będzie przestrzegał porządku prawnego. Istotnym jest także okoliczność, że skarżący nie dopuścił się czynu w bezpośrednim kontakcie z pokrzywdzonym, a tym bardziej nie groził mu w sposób bezpośredni użyciem broni.
Skarżący nigdy nie okazywał pokrzywdzonemu broni, nie usiłował jej użyć ani wobec pokrzywdzonego, nie groził także bezpośrednim jej użyciem. W związku z czym nie naraził pokrzywdzonego na niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała czy ciężkiego rozstroju zdrowia.
Nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że skarżący "utożsamiał prawo do posiadania broni z niekontrolowaną i sprzeczną z prawem możliwością jej użycia". Sąd dokonał nadinterpretacji działań skarżącego i wyprowadził zupełnie nielogiczne wnioski. Skupił się jedynie na samym fakcie prowadzenia postępowania karnego, nie uwzględniając okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, a mianowicie, że skarżący prezentował postawę etycznego myśliwego, wykazywał się opanowaniem, zrównoważeniem, koleżeńskością. Co więcej skarżący przestrzegał prawa łowieckiego, był zaangażowany w prace społeczne, jak również dawał rękojmię bezpiecznego posługiwania się bronią i nigdy nie był karany dyscyplinarnie. Wszystkie te okoliczności, dotyczące dotychczasowego trybu życia skarżącego oraz przyjęcie przez Sąd Rejonowy w Siedlcach, iż skarżący daje rękojmię poszanowania porządku prawnego w przyszłości, uzasadniają przekonanie, że w stosunku do skarżącego nie zachodzi przesłanka niezbędna dla wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń palną - uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Przyjąć zatem należy, że podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Sądy Administracyjne wyrażały pogląd (wyroki: NSA z 31 marca 2008 roku, II OSK 316/07, WSA w Warszawie z 28 maja 2004 r., III SA 2258/02, LEX nr 158939; NSA z 9 października 2001 r., III SA 866/02; NSA z 20 marca 2007 r., II OSK 955/06 niepubl.), że przy cofnięciu pozwolenia na broń konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem i cechami jego charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny tego nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości i jednoznaczny, że twierdzenia, że skarżący nie potrafi opanować swoich emocji i pod ich wpływem może posłużyć się bronią w celu nieuprawnionym, są niczym nie nieuzasadnione. Postawa skarżącego upoważnia do dokonania oceny, że w przyszłości skarżący nie dopuści się czynu stanowiącego zagrożenie dla porządku prawnego, w związku z czym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, uzasadniająca cofnięcie pozwolenia na broń myśliwską.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Podniesiono w szczególności, że organ administracji podziela w całości interpretację przepisów prawa zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ podniesiony w niej zarzut naruszenia art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie jest trafny. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest określenie istnienia tzw. uzasadnionej obawy, że skarżący użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
T. K. został oskarżony o popełnienie przestępstw przeciwko wolności (art. 190 § 1 oraz 191 § 1 k.k.), a wszczęte postępowanie zakończyło się warunkowym umorzeniem postępowania. Warunkowe umorzenie jest szczególnym środkiem odpowiedzialności karnej, polegającym na poddaniu próbie sprawcy przestępstwa, co zakłada stwierdzenie jego popełnienia, a więc i winy sprawcy (por. A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX 2007 r., art. 66, teza 1).
Ponieważ przestępstwa przeciwko wolności nie są bezpośrednio wymienione w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, na organie prowadzącym postępowanie w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń spoczywa dodatkowo obowiązek wykazania, że wobec osoby, która została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu albo wobec której toczy się postępowanie karne, istnieje opisana wyżej uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W świetle zebranego materiału, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił, że organy Policji przeprowadziły postępowanie i stwierdziły nie tylko wszczęcie, ale i warunkowe umorzenie postępowania karnego oraz istnienie po stronie skarżącego przesłanki wymienionej w art. 15 ust. 1 pkt 6 in principio ustawy o broni i amunicji. W szczególności, z akt wynika, że oprócz pozytywnych opinii na temat T. K., pod uwagę wzięte zostały także okoliczności popełnienia przestępstwa.
Już w decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] wskazano, że w sprawie istotny jest rodzaj czynów i okoliczności ich popełnienia, a kierowanie gróźb pozbawienia życia przy użyciu broni palnej przez osobę posiadającą pozwolenie na broń, z całą pewnością narusza interes bezpieczeństwa i porządku publicznego i uzasadnia obawę użycia tej broni w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Dalej organ podkreślił, że takiego stanowiska organu nie może zmienić pozytywna opinia z miejsca zamieszkania wydana przez właściwy organ Policji (k.
55) oraz pozytywna opinia o stronie wydana przez Koło Łowieckie (k. 57). W odpowiedzi na skargę wniesioną przez T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powtórzono, że organy w toku postępowania oceniły zebrany w sprawie materiał i wyjaśniły, dlaczego pozytywne opinie na temat skarżącego nie wpłynęły na wydaną decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń palną myśliwską.
Słusznie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że wyjaśnione zostały wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na wynik sprawy oraz, że istotnie wobec skarżącego występuje określona w art. 15 ust. 2 pkt 6 ustawy o broni i amunicji uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Z tych względów, działając na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i orzekł jak w sentencji.