Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 11 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 102/06

Uzasadnienie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 20 października 2005r., sygn. akt IV SAB/Wa 102/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Żądaniem skarżącego jest zamknięcie Pralni Chemicznej przy ul. N. w W., zlokalizowanej pod jego mieszkaniem. W wyniku interwencji K. K. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził dwukrotnie kontrole w firmie "C.". Kontrole te nie potwierdziły – zdaniem organu - zarzutów podnoszonych przez skarżącego, ani nie dały podstaw do wszczęcia z urzędu postępowań administracyjnych w przedmiocie wstrzymania prowadzonej działalności, na podstawie art. 375 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.).

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że postępowanie zmierzające do wydania decyzji o wstrzymaniu prowadzenia działalności powodującej pogorszenie środowiska bądź zagrażającej życiu lub zdrowiu ludzi, wszczynane jest z urzędu przez właściwy organ tj. wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Ustawa – Prawo ochrony środowiska nie dopuszcza możliwości wszczęcia postępowania w tej sprawie na wniosek zainteresowanego podmiotu, a skoro tak, to nie może skutecznie domagać się od Sądu, aby zobowiązał on organ do wszczęcia postępowania. Fakt, że postępowanie administracyjne w tym zakresie wszczynane jest wyłącznie z urzędu, przesądza o tym, iż nie można twierdzić o bezczynności organu w wydaniu decyzji, w sytuacji kiedy organ w ogóle nie wszczął i nie prowadził takiego postępowania.

Osobie zainteresowanej służą natomiast inne środki prawne, może bowiem wnioskować zgodnie z art. 241 i art. 242 Kodeksu postępowania administracyjnego o podjęcie przez organy inspekcji ochrony środowiska określonych czynności w sprawie. W przypadku zaś uznania, iż organy te niewłaściwie wykonują swoje zadania, osobom tym przysługuje także możliwość wniesienia do właściwego organu skargi, o której mowa w art. 227 KPA.

Skarga jest nieuzasadniona także z tego względu, że dotyczy bezczynności Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, podczas gdy organ ten nie jest właściwy do orzekania w przedmiocie wstrzymania działalności powodującej pogorszenie stanu środowiska, czy też stanowiącej zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Uprawnienie to przysługuje bowiem wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.

Od powyższego wyroku K. K. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego i kosztów postępowania według norm przepisanych.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz norm konstytucyjnych:

1. - art. 7, art. 10 § 1 i art. 13 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odstąpienie od zasady prawdy obiektywnej, zasady wysłuchania stron oraz zasady ugodowego załatwiania spraw. Organ, którego bezczynność zaskarżono, nie może naruszać podstawowych praw, czy też nie spełniać zadań, do których został powołany, dokonując takiej interpretacji przepisów, która pozbawia zainteresowanego zarówno statusu strony, jak i wszelkich praw wynikających z tego statusu.
2. - art. 2, art. 7 i art. 74 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie zasady legalności, która ma zastosowanie także do spraw z zakresu ochrony środowiska. Tym samym odstąpiono od wyrażonej w art. 74 ust.1 ustawy zasadniczej, zasady obowiązku władz publicznych polegającego na ochronie środowiska.
3. - art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2002r. Nr 112, poz. 982 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie faktu, iż zadaniem organów Inspekcji Ochrony Środowiska jest podejmowanie decyzji wstrzymujących działalność prowadzoną z naruszeniem wymagań związanych z ochroną środowiska lub naruszeniem warunków korzystania ze środowiska.
4. - art. 2 ust. 7 ww. ustawy poprzez odstąpienie od zasady współdziałania. Do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy współdziałanie w zakresie ochrony środowiska z innymi organami kontrolnymi, organami ścigania i wymiaru sprawiedliwości i innymi,
5. - art. 11 Prawa ochrony środowiska, poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska.

W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono dodatkowo, iż budynek, w którym znajduje się pralnia chemiczna jest nieprzystosowany do tego rodzaju działalności, gdyż pomiędzy pomieszczeniem pralni a pomieszczeniem mieszkalnym brak jest stałego stropu betonowego. Podniesiono także zarzuty co do prawidłowości przeprowadzenia kontroli przedmiotowej pralni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Stosownie do regulacji zawartej w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1. 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2. 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl zaś art. 183 § 1 tej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Zasada ta oznacza nie tylko związanie wnioskiem skarżącego w zakresie przedmiotu zaskarżenia, ale również związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Wyjątki od tej zasady określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania.

Powierzenie formułowania skarg kasacyjnych określonym profesjonalistom powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma co do zasady możliwości we własnym zakresie doszukiwania się intencji wnoszącego skargę kasacyjną, oraz poszukiwania przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których naruszenie strona mogłaby zarzucać. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna w ogóle nie rozróżnia zarzutów naruszenia prawa procesowego od zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej, należy przede wszystkim zauważyć, że podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania strona musi wskazać takie przepisy, które miały zastosowanie przez tym Sądem, a także, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też rozpoznane mogą być jedynie te zarzuty, które dotyczą przepisów prawa stosowanych przez Sąd. Stąd zarzut naruszenia przez Sąd art. 7, art. 10 § 1, art. 13 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, których Sąd nie stosował, nie może odnieść zamierzonego skutku.

Z kolei powołane w skardze kasacyjnej, jako podstawy kasacji, przepisy art. 2 i art. 7 oraz art. 74 ust. 1 Konstytucji RP stanowią ogólnie określone zasady, a zatem stawianie zarzutu ich naruszenia przez Sąd wymagałoby wyczerpującego uzasadnienia. W niniejszej sprawie nie zostało w ogóle wykazane, że Sąd zobligowany był do bezpośredniego stosowania powyższych konstytucyjnych zasad, zatem trudno oczekiwać, aby Sąd mógł te zasady naruszyć poprzez ich niezastosowanie.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów art. 2 ust. 6 i art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2002r. Nr 112, poz. 982 ze zm.), które można uznać wyłącznie za zarzuty naruszenia prawa materialnego, to przede wszystkim należy zauważyć, iż art. 2 tej ustawy składa się z punktów, a nie ustępów. Tym niemniej traktując to uchybienie skargi kasacyjnej w kategoriach oczywistej omyłki pisarskiej, stwierdzić należy, iż wskazane przepisy ogólnie wymieniają zadania Inspekcji Ochrony Środowiska, jednakże nie stanowią one prawnomaterialnej podstawy do orzekania w sprawie. Stąd zarzut ich naruszenia przez Sąd I instancji jest nietrafny. O bezczynności może być bowiem mowa jedynie wówczas, gdy organ zobowiązany jest zająć stanowisko w prawnej formie działania, w określonym stanie faktycznym i gdy obliguje go do tego stosowny przepis prawa materialnego.

Z kolei art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) stanowiący, iż decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna, w ogóle nie mógł mieć w sprawie zastosowania, skoro przedmiotem skargi nie jest decyzja, ale bezczynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

W przedstawionym stanie rzeczy skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.