Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 329/08 w sprawie ze skargi B. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, w punkcie 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Komendanta Policji w Radomiu, w punkcie 2. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się tego wyroku, w punkcie 3. zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji w Radomiu decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 roku o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz art. 104 i art. 268a k.p.a. cofnął B. L. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej z uwagi na fakt, że prowadzone przeciwko niemu przez Sąd Rejonowy w G. postępowanie karne (sygn. akt [...]) o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu z art. 278 § 1 i 5 k.k. (kradzież energii) doprowadziło do skazania go prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata oraz karę grzywny w wymiarze dwudziestu stawek dziennych. Powyższe - w ocenie organu - świadczy o tym, że B. L. nie daje w pełni gwarancji, że posiadając broń palną nie użyje jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Pomimo więc pozytywnych opinii środowiskowych z miejsca zamieszkania B. L. oraz Koła Łowieckiego "[...]" w K., organ - w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji - zaliczył go do osób wymienionych w tym przepisie.
W odwołaniu od powyższej decyzji B. L. wskazał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w stosunku do niego istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Popełnione przez niego przestępstwo polegające na zakłóceniu pracy licznika energii elektrycznej nie może bowiem uzasadniać takiej obawy. Zaznaczył, że w swojej rodzinnej wsi prowadzi duże gospodarstwo sadownicze, jest myśliwym pasjonatem kultywującym tradycje po ojcu. Za czyn, do którego popełnienia się przyznał poniósł już karę, w jego środowisku został bowiem niesłusznie skazany na dezaprobatę społeczną, zamierza w związku z tym złożyć funkcję sołtysa wsi i wycofać się z zaangażowania społecznego. Zapewnił, że nie płynie z jego strony żadne zagrożenie obowiązującego porządku prawnego i bezpieczeństwa publicznego.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust 1 pkt. 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że z treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji jednoznacznie wynika, że ustawodawca sam rozstrzygnął, iż obawę użycia broni w sposób określony w tym artykule uzasadnia sam fakt prawomocnego skazania, m.in. za popełnienie przestępstwa skierowanego przeciwko mieniu. W tej sytuacji organ nie musi uzasadniać obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
W skardze na powyższą decyzję B. L. zarzucił jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że pomimo uzyskania przez organ I instancji jednoznacznych pozytywnych opinii, organ odwoławczy uznał, że pozwolenie na broń powinna posiadać wyłącznie osoba o nieposzlakowanej opinii, co przejawia się przede wszystkim przestrzeganiem prawa i sprawia, że w sytuacji prawomocnego skazania opinie te nie mają znaczenia. Wskazał również, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji nie zawarto argumentów przemawiających za istnieniem uzasadnionej obawy niewłaściwego użycia broni, która stała się podstawą decyzji.
Skarżący nie podziela zaś stanowiska organu wskazującego na istnienie w stosunku do niego uzasadnionej obawy w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Pojęcie uzasadnionej obawy jest bowiem pojęciem nieostrym i stosując wykładnię językową organ ma wprost obowiązek uzasadnić jej istnienie. Nie można natomiast założyć, że o istnieniu uzasadnionej obawy rozstrzygnął ustawodawca wymieniając przykładowo trzy rodzaje przestępstw. Organy obu instancji za wyłączną podstawę cofnięcia pozwolenia na broń przyjęły zaś nie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, lecz kompletną treść rozdziału XXXV Kodeksu karnego "Przestępstwa przeciwko mieniu" zawartą w art. 278-295. Użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 sformułowania "Przestępstwa przeciwko mieniu", którym odpowiada tytuł rozdziału XXXV Kodeksu karnego nie może być rozumiane, iż właśnie w ten sposób odsyła on do wszystkich przestępstw wymienionych w tym rozdziale.
Gdyby tak miało być ustawodawca użyłby bezpośredniego odesłania do rozdziału lub do wszystkich wymienionych w nim artykułów. Z części przepisów w/w rozdziału kodeksu karnego, wprost wynika istnienie uzasadnionej obawy użycia przez skazanego broni w sposób niebezpieczny. Nie sposób jednak uznać, że ktoś kto dopuścił się kradzieży energii jest osobą budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu. Takie rozumienie zastosowanej normy zmienia w istocie jej treść wskazując, że każde skazanie za przestępstwo przeciwko mieniu powodowałoby (decyzja związana) w konsekwencji automatyczne cofnięcie pozwolenia na broń. Posłużenie się natomiast przez ustawodawcę pojęciem "uzasadniona obawa" świadczy o tym, że w każdym przypadku - także w przypadku oskarżenia o popełnienie przestępstwa przykładowo wymienionego w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji - należy badać, czy zachodzi uzasadniona obawa co do możliwości niewłaściwego (w rozumieniu ustawy) użycia broni.
Niezrozumiałe jest zatem dla skarżącego, że po uzyskaniu pozytywnych opinii organy obu instancji stwierdziły, że dowody te nie mają żadnego znaczenia dla sprawy, co świadczy o pozorności działań podjętych przez organ.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę uznając, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Jak zaznaczył Sąd, stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jak jednak zauważył Sąd, art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie formułuje stanu faktycznego, będącego podstawą wydania decyzji związanej, w sposób jednoznaczny, lecz w sposób stwarzający w dużej mierze właściwemu organowi administracji pole do oceny, czy stan faktyczny, od którego uzależnione jest zastosowanie normy prawa (tu - cofnięcie pozwolenia na broń) istnieje, czy nie.
Użycie przez ustawodawcę, tzw. określeń nieostrych zobowiązuje więc Sąd do rozważenia czy dokonana przez organ administracji ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności lub nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego.
Przede wszystkim ocena dokonana przez organ administracji, czy posiadacz broni wobec którego toczy się postępowanie administracyjne o cofnięcie tej broni na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, wydana zostać musi w oparciu o zebrane w trakcie postępowania administracyjnego dowody. Jednym, ale z pewnością nie jedynym, istotnym z takich dowodów należy niewątpliwie orzeczenie sądowe dotyczące skazania za przestępstwo przeciwko mieniu. Na gruncie rozpoznawanej sprawy już z samego tego wyroku wprawdzie skazującego skarżącego, jednakże zawieszającego wykonanie kary na okres próby, wynika, że postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa skutkuje tym, że zastosowana kara jest wystarczająca dla osiągnięcia jej celu i zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ I instancji powinien wziąć pod uwagę i prawidłowo ocenić również inne dowody, które zebrał w sprawie, a więc także informację Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Radomiu wraz z opinią Koła Łowieckiego "[...]" w K., do którego skarżący należy od [...] lipca 1987 r., a więc ponad 20 lat, jak i opinię środowiskową z miejsca jego zamieszkania gdzie jako sołtys wsi pełni tą funkcję społeczną już drugą kadencję. Organ powinien tego dokonać tym bardziej z tego powodu, że powyższe dowody zostały zebrane właśnie z jego, a nie skarżącego inicjatywy.
Nadto, zgodnie z art. 8 kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Skoro zaś organ uznał, że zgromadzenie takich dowodów jest potrzebne przed wydaniem decyzji, to winien je w sposób bardziej szczegółowy rozważyć i w podobny sposób się do nich odnieść w uzasadnieniu swojej decyzji. Tymczasem z uzasadnienia jego rozstrzygnięcia wynika, że dowody te w świetle prawomocnego wyroku skazującego posiadacza broni są nieistotne, a nawet zbędne do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Zasadnym w takiej sytuacji byłoby wyjaśnienie czemu służyło ich przeprowadzenie, czego jednak organ również nie wyjaśnił. Organ winien również wziąć pod uwagę fakty, które powinny być mu znane z urzędu, np. dotychczasowe zachowanie skarżącego jako posiadacza broni - adresata decyzji o pozwoleniu na broń.
Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ I instancji powinien dokonać ostatecznego podsumowania w kwestii ewentualnego istnienia przesłanki, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W niniejszej zaś sprawie organ zastosował niejako zasadę automatyzmu wyrażającą się przekonaniem, że skoro wobec skarżącego zapadł wyrok skazujący - zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt. 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji było obligatoryjne.
Jak wynika z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną i faktyczną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu zostały naruszone powyższe przepisy, bowiem organy nie wyjaśniły należycie i nie rozważyły dostatecznie treści zebranego w sprawie materiału dowodowego, zajęte zaś w decyzjach organów obu instancji stanowisko nie zostało należycie i przekonywująco uzasadnione.
Wobec powyższych uchybień, Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje obu instancji wydane w rozpoznawanej sprawie wskazując, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy winny dokonać kompleksowej, tzn. na podstawie całokształtu materiału dowodowego, oceny postawy skarżącego jako osoby korzystającej z pozwolenia na broń, co do której nie może zachodzić obawa, iż użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządkiem publicznym.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Komendant Główny Policji, zaskarżając go w całości, podniósł następujące zarzuty:
naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 278 § 1 i 5 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn przez ustawodawcę został wymieniony w szczególności jako wskazujący na zaistnienie takiej obawy;
naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji wydały zaskarżone decyzje bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty lub ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących w tym zakresie norm.
W uzasadnieniu podniesionych zarzutów organ wskazał, że z treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji wyraźnie wynika obowiązek organów Policji polegający na cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia jakiejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ww. ustawy. Jak wskazuje art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, iż B. L. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Grójcu z dnia [...] czerwca 2007 r. za popełnienie przestępstwa z art. 278 § 1 i 5 k.k. - tj. przestępstwa stypizowanego w systematyce Kodeksu karnego w rozdziale XXXV zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko mieniu". Powyższe ma decydujące znaczenie przy ocenie zgodności z prawem decyzji organów Policji o cofnięciu skarżącemu pozwolenia na broń. Prawomocne bowiem skazanie osoby posiadającej pozwolenie na broń lub podejrzenie jej o popełnienie przestępstwa określonego w tym przepisie, wprost nakazuje uznać ją za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w ww. celu.
Natomiast organy Policji są wówczas ustawowo zobligowane do cofnąć takiej osobie pozwolenie na broń, gdyż to właśnie w wyroku sprawy karnej ostatecznie dokonała się ocena dokonanego przez stronę czynu.
W ocenie organu, z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy wynika w sposób oczywisty, iż ma on zastosowanie wprost do osób, które zostały skazane wyrokiem Sądu za popełnienie m.in. przestępstwa przeciwko mieniu. Tym samym organy administracyjne miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym obligatoryjnie należy cofnąć pozwolenie na broń. Sam bowiem ustawodawca przesądził w treści art. 15 ust. 1 pkt 6, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za m.in. przestępstwo przeciwko mieniu z mocy samej ustawy należy do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Tej kwalifikacji prawnej nie są w stanie zmienić pozytywne opinie członków środowiska, w którym żyje skarżący. Zdaniem organu jest to domniemanie niewzruszalne, co oznacza, że wskazane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zarzuty niedostatecznego przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, nie tylko nie mają uzasadnionych podstaw, ale wręcz nie powinny być w takim przypadku przez Sąd II instancji w ogóle rozpoznawane.
W uzasadnieniu zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wskazano, że – wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - Komendant Główny Policji zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. L., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono występowania przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem zgodnie z § 1 powołanego artykułu Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był rozpoznać sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w tej skardze podstawy.
Skarga kasacyjna zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji polegające na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 278 § 1 i 5 k.k. nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje on broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, wobec czego nie istnieje obowiązek cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej.
W powyższym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, której teza brzmi następująco: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji". Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. Przyjąć bowiem należy, że użycie przez ustawodawcę w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zwrotu "w szczególności" poprzedzającego wskazanie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, że istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia przez nie broni.
Tak jednoznaczne wskazanie wiąże organ, który nie musi już wykazywać związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy popełnionym przestępstwem a istnieniem realnej obawy, że posiadacz broni może jej użyć sprzecznie z interesem społecznym.
Z tych względów i biorąc pod uwagę, że nie stwierdzono naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi.