Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 maja 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 167/17, oddalił skargę P. G. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie sprostowania postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Powyższy wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Postanowieniem z [...] lipca 2016 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. uznał za nieuzasadnione zarzuty P. G. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, dotyczące tytułu wykonawczego wydanego przez PINB w G. [...] czerwca 2016 r. nr [...].
Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], PINB w G., działając na podstawie art. 113 § 1 i 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej w skrócie "k.p.a." w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) – dalej w skrócie "u.p.e.a.", sprostował z urzędu w postanowieniu z [...] lipca 2016 r. znak: [...] następującą oczywistą omyłkę: na stronie 1 w wersie 1, na stronie 2 w wersie 1, na stronie 3 w wersie 1, na stronie 4 w wersie 1 i na stronie 5 w wersie 1 zamiast: "[...]" powinno być: "[...]".
W zażaleniu na powyższe postanowienie, uzupełnionym pismem z [...] października 2016 r. P. G. wniósł o jego uchylenie i umorzenie niniejszego postępowania ze względu na błąd co do osoby zobowiązanej - ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia powyższego wniosku - o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji celem przywrócenia prawidłowego porządku prawnego i wszczęcia postępowania w odpowiednim trybie. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 113 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że wielokrotne wskazanie w postanowieniu nieprawidłowej sygnatury postępowania stanowi oczywistą omyłkę pisarską i w związku z tym zmianę postanowienia z [...] lipca 2016 r., rażące naruszenia prawa, albowiem nie jest wiadomym czego niniejsze postępowanie dotyczy - organ I instancji wielokrotnie zmienia numery sygnatur, a w dodatku prowadzi je do niewłaściwej osoby i w nieprawidłowym trybie, co skutkuje nieważnością z mocy prawa wydanego tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2016 r. P. G. wniósł ponadto o objęcie nadzorem służbowym niniejszego postępowania.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z [...] listopada 2016 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 u.p.e.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył i wyjaśnił treść art. 113 § 1 k.p.a., a następnie odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy stwierdził, że sprostowanie oczywistej omyłki w znaku sprawy nie wpływa w żaden sposób na prawidłowość i legalność postanowienia PINB w G. z [...] lipca 2016 r. o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Znak sprawy powołany w górnej części postanowienia nie ma bowiem znaczenia dla merytorycznego aspektu postanowienia. Użycie tego znaku nie służy również określeniu przedmiotu rozstrzygnięcia. Przedmiot ten został dokładnie opisany w sentencji postanowienia, z której wynika, że rozpatrzeniu podlegają zarzuty zgłoszone przez P. G. w piśmie z [...] lipca 2016 r. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] czerwca 2016 r. wystawiony przez PINB w G. Zatem przedmiot rozstrzygnięcia określony został bez odwoływania się do znaku sprawy, ale za to z powołaniem numeru i daty tytułu wykonawczego.
Jednocześnie zauważył, że numer tytułu wykonawczego wystawionego przez organ I instancji wobec P. G. to [...]. Nadanie tytułowi wykonawczemu nr [...] może świadczyć o tym, że również postępowanie, w którym ten tytuł został wystawiony, prowadzone jest pod znakiem: [...]. W ocenie MWINB sprostowanie przez organ I instancji pomyłki w znaku sprawy powołanym w postanowieniu z [...] lipca 2016 r. nie doprowadziło do zmiany merytorycznej postanowienia. Sprostowanie w tym przypadku dotyczyło oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., zatem postanowienie PINB nie narusza prawa. Dalej MWINB podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym nie mogły być badane zarzuty dotyczące prawidłowości kierowania egzekucji administracyjnej wobec skarżącego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania ze względu na błąd co do osoby zobowiązanej - ewentualnie, w przypadku nie uwzględnienia powyższego wniosku - o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji celem przywrócenia prawidłowego porządku prawnego i wszczęcia postępowania w odpowiednim trybie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 113 § 1 i § 3 k.p.a. oraz rażące naruszenia prawa, albowiem nie jest wiadomym czego niniejsze postępowanie dotyczy, powtarzając argumentację z zażalenia na postanowienie organu I instancji. Autor skargi dodał, że postępowanie o sygnaturze [...] prowadzone jest przeciwko poprzednim właścicielom nieruchomości R. i J. W..
Skarżący nie jest stroną tego postępowania, nie została wydana w jego sprawie żadna decyzja administracyjna nakładająca na niego obowiązek dokonania rozbiórki pomieszczenia gospodarczego. Skarżący podkreślił, że oba tytuły wykonawcze, które zostały wydane przeciwko niemu zawierają w swej treści numer decyzji administracyjnej, która dotyczy indywidualnych i określonych osób - i nie sposób jej rozszerzać na osoby trzecie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. odpowiada prawu, zaś podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Uzasadniając wyrok Sąd I instancji przywołał regulacje art. 18 u.p.e.a., art. 113 § 1 k.p.a. oraz art. 126 k.p.a. i wyjaśnił odwołując się do doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych, że oczywistymi omyłkami są omyłki łatwo dostrzegalne. "Oczywistość błędu czy omyłki polega zatem na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia niebudzących wątpliwości faktów. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami.
Oczywistość omyłki może wynikać z treści decyzji administracyjnej lub akt sprawy. Jeżeli oczywistość błędów można było stwierdzić porównując treść decyzji z jego uzasadnieniem oraz zawartymi w aktach dokumentami należy uznać, że miały one charakter oczywistych omyłek". W ocenie Sądu, zważywszy na okoliczności niniejszej sprawy, nie ulega wątpliwości, że umieszczenie w postanowieniu PINB w G. z [...] lipca 2016 r. w pierwszych wersach na poszczególnych stronach (od 1 do 5) sygnatury [...] zamiast [...] - ma znamiona oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Trafna jest argumentacja MWINB w K., że sygnatura (znak) nie ma znaczenia dla merytorycznego aspektu postanowienia ani nie służy określeniu przedmiotu rozstrzygnięcia. Przedmiot ten został opisany w sentencji postanowienia, która nie była przedmiotem sprostowania i z której w sposób niebudzący wątpliwości wynika, o czym organ orzekał.
Z sentencją postanowienia koreluje jego uzasadnienie, które utwierdza w przekonaniu, że umieszczenie na poszczególnych stronach w tzw. "nagłówku" sygnatury (znaku) [...] było wynikiem omyłki. Na tle akt sprawy, a nawet na tle samego postanowienia - jawi się ona jako oczywista. Sprostowanie tej omyłki w niczym nie zmieniło rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu. Sąd ocenił, że organ administracji prawidłowo zastosował art. 113 § 1 i 3 k.p.a., a sformułowany w skardze zarzut naruszenia tego przepisu okazał się bezzasadny. Podobnie Sąd ocenił zarzut "rażącego naruszenia prawa", które to naruszenie miało wynikać z tego, że "nie jest wiadomym czego niniejsze postępowanie dotyczy".
Dodatkowo Sąd wyjaśnił, że poza zakresem jego rozważań pozostawały argumenty skarżącego odnoszące się do kwestii merytorycznych, w tym do zasadności i zgodności z prawem postanowienia, do którego sprostowanie się odnosiło, czy dotyczące błędu co do osoby zobowiązanego.
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. G. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o przyjęcie do rozpoznania wniesionej skargi. Wyrokowi Sądu I instancji zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść wydanego wyroku – art. 151 p.p.s.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, że zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa,
- 2. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na treść wydanego wyroku - art. 113 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że wielokrotne wskazanie w postanowieniu MWINB w K. nieprawidłowej sygnatury postępowania stanowi oczywistą omyłkę pisarską i w związku z tym zmianę postanowienia z [...].07.2016 r., numer: [...], w taki sposób, że na stronie 1 w wersie 1, na stronie 2 w wersie 1, na stronie 3 w wersie 1, stronie 4 w wersie 1 i na stronie 5 w wersie 1 zamiast: "[...]" wpisać "[...]";
- 3. rażące naruszenia prawa, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie lekceważy fakt, iż nie jest wiadomym czego niniejsze postępowanie dotyczy - organ I instancji wielokrotnie zmienia numery sygnatur, a w dodatku prowadzi je do niewłaściwej osoby i w nieprawidłowym trybie, co skutkuje nieważnością z mocy prawa wydanego tytułu wykonawczego z [...].06.2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżony wyrok Sądu I instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa.
Przystępując do oceny zarzutów kasacyjnych wskazać przede wszystkim trzeba, że uruchomienie postępowania kasacyjnego nie służy ponownemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Naczelny Sąd Administracyjny nie ocenia ponownie, jako kolejna instancja, zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, zaskarżonego uprzednio do Sądu wojewódzkiego, aktu administracyjnego. Kontrola kasacyjna sprawowana przez NSA dotyczy zgodności z prawem orzeczenia Sądu wojewódzkiego i poza przesłankami nieważności postępowania uwzględnianymi z urzędu, dokonywana jest wyłącznie przez pryzmat i w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty te dla swej skuteczności powinny zostać poprawnie skonstruowane, ponieważ NSA nie posiada kompetencji do konkretyzowania zarzutów kasacyjnych, ich uściślania, korygowania, czy uzupełniania. W tym też celu ustawodawca wprowadził przymus sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, który formułując zarzuty kasacyjne powinien powołać konkretne przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które naruszył Sąd I instancji, a następnie rzetelnie je uzasadnić.
Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane w sprawie niniejszej zarzuty kasacyjne nie zawierały usprawiedliwionych podstaw.
Wadliwy - w przekonaniu NSA - jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, iż zaskarżone postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Konstrukcja art. 151 p.p.s.a., stanowiącego, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, dowodzi, iż przepis ten ma charakter wynikowy. Jest on formą "instrukcji" dla Sądu jak powinien postąpić (jakie wydać rozstrzygnięcie), gdy stwierdzi, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Oddalenie skargi na decyzję lub postanowienie organu jest zawsze wynikiem oceny, że poddany kontroli Sądu wojewódzkiego akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Oznacza to, że naruszenie przepisu art. 151 p.p.s.a. w każdym przypadku jest następstwem uchybienia innym przepisom materialnym bądź procesowym, które autor skargi powinien wyraźnie wskazać w wywiedzionym środku zaskarżenia. Autor skargi kasacyjnej chcąc powołać się na zarzut naruszenia przepisów wynikowych, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym jego zdaniem, uchybił Sąd I instancji. Zawsze musi wskazać na przepisy wadliwie stosowane przez organy, bo tylko przy naruszeniu prawa przez organ można trafnie zakładać, że wyrok Sądu I instancji jest wadliwy, bo akceptuje wady postępowania administracyjnego (np. wyroki NSA: z 6 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 801/16 – Lex nr 2486283, 7 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1205/16 – Lex nr 2495716, 24 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 597/16 – Lex nr 2469321, 21 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 545/17 – Lex nr 2440348, 15 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3088/14 – Lex nr 2228669).
W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie powołał żadnych innych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji oddalając skargę na postanowienie MWINB w przedmiocie sprostowania postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest również bliższego rozwinięcia i wyjaśnienia tak sformułowanego zarzutu, zaś ogólnikowe powoływanie się przez autora skargi kasacyjnej na sprzeczność z obowiązującymi, bliżej niesprecyzowanymi, przepisami prawa, czyni rozważany zarzut nieskutecznym.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 113 § 1 i 3 k.p.a. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że został on także wadliwie sfoemułowany. Adresatem zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego są organy administracyjne, a nie Sąd I instancji. Sąd wojewódzki kontrolując legalność aktu administracyjnego prowadzi postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To zaś oznacza, że nie może on samodzielnie naruszyć przepisów k.p.a. Poprawnie sformułowany na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy nakłada na autora skargi kasacyjnej konieczność powołania naruszonych przez Sąd I instancji konkretnych przepisów procedury sądowoadministracyjnej i powiązania ich z właściwymi przepisami regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.
Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej powinien ponadto w jej uzasadnieniu wyjaśnić na czym – jego zadaniem - polega zawiązek przyczynowy pomiędzy stwierdzonym uchybieniem a treścią zaskarżonego orzeczenia, czyli mówiąc inaczej winien wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów p.p.s.a., to treść wyroku byłaby odmienna. W sprawie niniejszej zarzut naruszenia art. 113 § 1 i 3 k.p.a. nie został powiązany z konkretnymi przepisami p.p.s.a. naruszonymi przez Sąd I instancji. Próżno również poszukiwać jego bliższego rozwinięcia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, która z niewielkimi modyfikacjami stanowi, co do zasady, powtórzenie treści skargi do WSA.
Niezależnie od powyższego, stwierdzić należy, że stanowisko Sądu I instancji, iż sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w nagłówku postanowienia z dnia [...] lipca 2016 r. znak: [...] było w pełni usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi ustalonymi w sprawie. Powyższe uzasadnia stanowisko, że podniesiony zarzutu jest nieuprawniony.
Poza zakresem kontroli NSA pozostaje ostatni z zarzutów kasacyjnych, dotyczący rażącego naruszenia prawa. W tym wypadku autor skargi kasacyjnej ograniczył się wyłącznie do ogólnikowego postawienia zarzutu, nie powołując jakichkolwiek przepisów prawa, które - w jego przekonaniu – rażąco naruszył Sąd I instancji.
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.