Uzasadnienie
Y działający jako przedstawiciel ustawowy małoletniego X wniósł w jego imieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen.
W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek podniesiono, że wykonanie decyzji o zobowiązaniu małoletniego do powrotu przed wydaniem orzeczenia będzie wiązało się z nieodwracalnymi, negatywnymi skutkami dla strony. Dodatkowo w sytuacji, gdy Sąd uchyli zaskarżoną decyzję, nie będzie miał już możliwości, aby powrócić do Polski i dochodzić swoich praw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 lipca 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1152/20 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu rozpoznawany wniosek nie został należycie uzasadniony. Stwierdził, że opuszczenie przez małoletniego skarżącego terytorium RP przed zbadaniem sprawy przez Sąd nie pozbawi go prawa do ochrony swoich praw, z uwagi na fakt zastępowania w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego ustanowionego z urzędu, oraz mając na względzie specyfikę tego postępowania. Sąd wyjaśnił również, że przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania skarżącego o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strona skarżąca wskazała na zagrożenie, jakie wiąże się dla skarżącego z powrotem do kraju pochodzenia, odwołując się przy tym do argumentacji zawartej w skardze, odnoszącej się do długości jego pobytu w Polsce oraz sytuacji osobistej i rodzinnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1152/20 oddalił skargę. Wyrok ten nie jest prawomocny z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej przez skarżącego. W skardze kasacyjnej ponownie zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania obu zaskarżonych decyzji, mając na uwadze trwający stan epidemii. Wniosek nie zawierał odrębnego uzasadnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt II OZ 350/21 oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 29 lipca 2021 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18; publ. CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, by w niniejszej sprawie do takiej zmiany okoliczności w rozumieniu ww. art. 61 § 4 p.p.s.a. doszło. Jak wynika z kolejnego wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jedynym argumentem lakonicznie przywołanym na jego poparcie jest "trwający stan epidemii". Sformułowanie to zamieszczono wyłącznie w treści wniosku, który nie został w dalszej części skargi kasacyjnej w żaden sposób szerszej uzasadniony. Powyższa okoliczność nie stanowi jednak przesłanki usprawiedliwiającej zastosowanie ochrony tymczasowej w stosunku do zaskarżonej decyzji.
Wskazać w tym miejscu należy, że w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2021 r. sygn. akt II OZ 350/21 Naczelny Sad Administracyjny oddalając zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 29 lipca 2021 r. uwzględnił z urzędu, tj. niezależnie od okoliczności podniesionych w zażaleniu, szczególne regulacje wynikające z art. 15zzzb ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), wpływające na określenie termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że w przypadku skarżącego termin ten wynikający z zaskarżonej decyzji uległ przedłużeniu do upływu 30. dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów wskazanych w art. 15zzzb powołanej ustawy, który obowiązywał jako ostatni.
Argument skarżącego kasacyjnie odwołujący się do trwającego stanu epidemii przemawia wręcz przeciwko uznaniu za konieczne zastosowania w niniejszej sprawie żądanej ochrony tymczasowej. Powyższa okoliczność nie stanowi zatem zmiany okoliczności sprawy w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a.
Jedynie na marginesie przyznać trzeba, że ww. rozstrzygnięcie w sprawie II OZ 350/21 zostało wydane tego samego dnia, co niniejsze postanowienie. Z oczywistych więc względów strona skarżąca kasacyjnie nie mogła wcześniej zapoznać się z oceną prawną zawartą w tym postanowieniu. Wyjaśnić zatem wypada, że Sąd pierwszej instancji nie przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zażalenia na postanowienie z dnia 29 lipca 2020 r. bezpośrednio po jego wniesieniu, lecz dopiero po kilku miesiącach – wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 26 listopada 2020 r. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny nie miał możliwości wcześniejszego rozpoznania ww. zażalenia.
W tym stanie rzeczy, uznając, że nie zostało uprawdopodobnione, iż zasadne jest udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.