Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Spółki A. w S. o wznowienie postępowania zakończonego pkt 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. w sprawie o sygn. akt II SA 3345/01.
Sąd I instancji wskazał, że w dniu 30 czerwca 2009 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym wyrokiem. Jako podstawę wznowienia podano brak należytej reprezentacji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że M.M. - członek zarządu skarżącej spółki - natrafił na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. w archiwum spółki w czasie poszukiwania materiałów na pierwsze zebranie członków spółki, zwołane na dzień 26 kwietnia 2009 r. W tym to dniu zarząd spółki dowiedział się o powyższym wyroku, czego dowodem są informacje zawarte w protokole zebrania członków spółki z dnia 26 kwietnia 2009 r. Wskazano, iż zarządowi wybranemu w dniu 16 listopada 2008 r. nie zostały przekazane skatalogowane i zinwentaryzowane materiały i dokumenty otrzymywane od kuratora.
W ocenie Sądu I instancji, organ (zarząd spółki) już w dniu 16 listopada 2008 r. dowiedział się o pkt 2 wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. W tym bowiem dniu zarząd został ustanowiony i przejął pieczę nad archiwum spółki, w którym znajdował się wspomniany wyrok. Sam skarżący w skardze stwierdza, że M.M. - członek zarządu skarżącej spółki - natrafił na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2003 r. w archiwum spółki w czasie poszukiwania materiałów na pierwsze zebranie członków spółki, zwołane na dzień 26 kwietnia 2009 r. Sąd I instancji wyjaśnił, że brak jest w sprawie dowodów na podnoszoną w skardze okoliczność, że zarządowi wybranemu w dniu 16 listopada 2008 r. nie zostały przekazane skatalogowane i zinwentaryzowane materiały i dokumenty otrzymywane od kuratora. W związku z tym trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania upłynął w dniu 17 lutego 2009 r.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje sądowe. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 277 w związku z art. 280 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że ustawowe określenie "dzień, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy" jest tożsamy z dniem, w którym hipotetycznie mogło to nastąpić, a także niedostrzeżenie, że ustawodawca zastrzegł, że wnioskodawca, na żądanie Sądu obowiązany jest jedynie uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu, nie jest natomiast obowiązany ich udowodnić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W niniejszym przypadku jako podstawę wznowienia wskazano brak należytej reprezentacji skarżącej spółki, a zatem termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął swój bieg, w dniu, w którym o orzeczeniu będącym przedmiotem skargi dowiedział się zarząd spółki.
Strona w skardze o wznowienie postępowania wskazała kiedy zarząd dowiedział się o przedmiotowym orzeczeniu. Na wezwanie Sądu spółka przedstawiła protokół posiedzenia zarządu spółki, która potwierdza wskazaną okoliczność. W tej sytuacji stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym zarząd spółki dowiedział się o orzeczeniu już w momencie powołania tegoż organu budzi wątpliwości. Po pierwsze bowiem, bieg terminu przewidzianego w art. 277 p.p.s.a., rozpoczyna się w dniu dowiedzenia się przez stronę o wydaniu wyroku czy postanowienia, a nie w dniu, w którym mogła się o tym dowiedzieć. Powyższa interpretacja wynika już z literalnego brzmienia cytowanego przepisu, a także znalazła miejsce w licznym orzecznictwie sądów powszechnych na gruncie analogicznego przepisu art. 407 § 1 k.p.c. Nawet jeśli w dniu powołania zarządu, organowi temu przekazano archiwum spółki, to nie sposób uznać, że jego wszyscy członkowie mieli fizyczną możliwość zapoznania się z całością dokumentacji spółki pozbawionej organu przez ponad 10 lat.
Po drugie zaś, Sąd I instancji uznał, że brak jest w sprawie dowodów na podnoszoną w skardze okoliczność, że zarządowi wybranemu w dniu 16 listopada 2008 r. nie zostały przekazane skatalogowane i zinwentaryzowane materiały i dokumenty otrzymywane od kuratora. Dowody takie nie były przedmiotem żądania Sądu I instancji, a skarżąca spółka przedstawiła dokumenty uprawdopodobniające moment dowiedzenia się o wydaniu orzeczenia. Jednocześnie Sąd I instancji domaga się od strony dowodu na okoliczność negatywną, którego przeprowadzenie jest z punktu widzenia logiki niemożliwe.
Co więcej, rację ma autor skargi kasacyjnej podkreślając, że stosownie do treści art. 277 § 2 p.p.s.a., na spółce spoczywał jedynie obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzającej zachowanie terminu (co strona uczyniła), a nie jej udowodnienia.
W tej sytuacji uznać należało, że postanowienie Sądu I instancji zostało wydane z naruszeniem art. 277 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 280 § 1 i § 2 p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w sytuacji uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Koszty jakie strona poniosła w związku z wniesieniem niniejszej skargi kasacyjnej oraz skargi o wznowienie postępowania będą mogły być przedmiotem orzeczenia Sądu w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.