Uzasadnienie
Wyrokiem z 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 318/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej WSA albo sąd I instancji) oddalił skargę J K na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (dalej WINB) z [..]r., nr [..]wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Wyrok wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Ze względu na niewykonanie decyzji Prezydenta Miasta Torunia z [..]r., znak: [..], którą nałożono obowiązek rozbiórki samowolnie realizowanej rozbudowy pawilonu handlowo-usługowego przy ul. [..], zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
W dniu [..]r. do organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika - adwokata A. G. informujące, że właścicielem nieruchomości oraz budynku handlowo-usługowego zlokalizowanego przy ul. [..]jest [..] (z potwierdzeniem tej informacji w załączonym wydruku z elektronicznej księgi wieczystej). W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) umorzył prowadzone wobec dotychczasowych dłużników - [..] postępowanie egzekucyjne, natomiast [..] przesłał upomnienie zawierające wezwanie do wykonania ciążącego na niej obowiązku.
W dniu [..] r. organ egzekucyjny wydał postanowienie o zastosowaniu wobec [..] środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. Ponadto, wraz z postanowieniem o nałożeniu grzywny zobowiązanej doręczono odpis tytułu wykonawczego [..]września 2016 r., nr [..].
W piśmie z [..]r. adwokat [..], reprezentujący [..], wniósł do PINB na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.) oraz art. 98 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.) o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 21 września 2016 r., z uwagi na złożony do organu wniosek w trybie art. 162 § 1 k.p.a., który dotyczył egzekwowanej decyzji z dnia 14 października 1992 r. W związku z bezskutecznym upływem terminu na uzupełnienie tego wniosku przez pełnomocnika strony, wniosek ten pozostawiono bez rozpatrzenia.
Podanie z dnia [..]r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zostało rozpatrzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [..]r., znak: [..], o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że z uwagi na fakt, że wniosek strony o uchylenie w trybie art. 162 § 1 k.p.a. decyzji z 14 października 1992 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia, należało odmówić zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji.
Zażalenie na ww. postanowienie z 21 listopada 2016 r. złożyła [..], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania rozbiórki pawilonu handlowo-usługowego.
Postanowieniem z dnia [..]r. WINB utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia WINB wyjaśnił, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wiąże się z wystąpieniem okoliczności uzasadniających czasową przerwę w jego prowadzeniu, które w sprawie nie zaistniały. Zdaniem organu odwoławczego, organ egzekucyjny prawidłowo ocenił, że w warunkach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a., obligujące organ do zawieszenia postępowania. W sprawie nie doszło bowiem do wstrzymania wykonania decyzji rozbiórkowej (tj. decyzji z dnia [..]r.), nie został również odroczony termin jej wykonania, ani też z inicjatywą zawieszenia postępowania nie wystąpił organ jako wierzyciel. Podniesiona natomiast we podaniu z dnia 1[..] r. o zawieszenie postępowania okoliczność złożenia wniosku o uchylenie egzekwowanej decyzji w trybie art. 162 § 1 k.p.a. nie mieści się w żadnej z przesłanek wskazanych w art. 56 ust. 1 u.p.e.a. W konsekwencji również nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Postanowieniem z [..]r., znak [..], WINB, działając na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu własnym z dnia [..]r., w ten sposób, że na stronie 1 postanowienia w wierszu 12 i 13 od góry: zamiast: "po rozpatrzeniu zażalenia Pani [..]reprezentowanej przez adwokata [..] powinno być "po rozpatrzeniu zażalenia Pani [..]reprezentowanej przez adwokata [..]. Organ uzasadnił, że treść uzasadnienia prawidłowo wskazywała na właściwy podmiot – [..].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na ww. postanowienie złożyła [..], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie postanowień organu I i II instancji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji celem ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W przywołanym na wstępie wyroku WSA wskazał, że skarżąca [..] przestała być stroną postępowania egzekucyjnego (zobowiązaną) na skutek darowizny nieruchomości, której dotyczy postępowanie egzekucyjne, dokonanej na rzecz [..]. Przytaczając treść art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), WSA stwierdził, że nie ulega wątpliwości to, że skarżąca nie była uprawniona do wniesienia skargi, ponieważ nie jest dłużnikiem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, w toku którego wydano zaskarżone do Sądu postanowienie. Okoliczność błędnego oznaczenia strony postępowania przez organ odwoławczy nie ma znaczenia dla oceny istnienia po stronie skarżącej interesu prawnego, ponieważ ta oczywista omyłka została dostrzeżona przez organ, który wydał dnia 21 lutego 2017 r. stosowne postanowienie o jej sprostowaniu.
W skardze kasacyjnej [..], reprezentowana przez adwokata, zaskarżyła w całości wyrok z dnia 17 października 2017 r. zarzucając naruszenie:
- 1) art. 18, art. 23 § 1 i § 4, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, uznanie tym samym, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego mieści się w zamkniętym katalogu przesłanek określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a., gdy tymczasem w myśl art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazano bezpośrednio kolejnej podstawy zawieszenia postępowania, albowiem ustawa odwołuje się do przypadków przewidzianych w innych ustawach. Dotyczyć to może takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania,
- 2) jaskrawe naruszenie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm., dalej pr.bud.) w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez zaniechanie dokonania oceny właściwości miejscowej i rzeczowej organu egzekucyjnego w powiązaniu z potrzebą ustalenia konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, podczas gdy inwestor wielokrotnie deklarował, że wykona rozbiórkę samodzielnie i brak jest podstaw do nakładania na niego grzywien w celu przymuszenia, albowiem uprawdopodobnił on, że bliski jest znalezienia kontrahenta celem utworzenia konsorcjum na pobudowanie na przedmiotowym gruncie nowego, wielorodzinnego obiektu budowlanego wraz z garażami i miejscami parkingowymi oraz lokalami użytkowymi na parterze po uzyskaniu stosownych zezwoleń,
- 3) art. 83 ust. 1 i 2 pr.bud. w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP przez niewskazanie, które przepisy organ analizował, a następnie sąd kontrolował,
- 4) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na wydane orzeczenie, przez naruszenie dyspozycji art. 6, 7, 8, 9, 10 i 11 k.p.a., przez niezrozumiałe odstąpienie od konieczności wskazania merytorycznych przesłanek wydania postanowienia organu przez jedynie lakoniczne i niepoparte zasadną oraz faktycznie i prawnie uzasadnioną analizą konkretnych przesłanek w sprawie rozstrzygnięć zaskarżonego postanowienia PINB w postaci grzywny w celu przymuszenia z dnia [..]r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego w administracji prowadzonego wskutek doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego z dnia [..]r., jak i niepełną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego analizowanego przede wszystkim w oparciu o wskazania wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, w szczególności przez sprzeczne z podstawowymi prawami jednostki bezwzględne stosowanie postanowienia, które w analizowanym przypadku ma formę decyzji opartej de facto na swobodnym uznaniu organu i w konsekwencji zaskarżalnej administracyjnym trybem instancyjnym,
- 5) art. 11 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie skarżącej podstawy tak prawnej, jak i faktycznej wyroku, a przede wszystkim celowościowej motywacji organu, podyktowanej przepisem prawa rażąco sprzecznym z interesem prawnym, a także de facto publicznym przez zastosowanie przepisu, który w istocie nie był w należyty sposób promulgowany.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
WINB wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej uznając ją za niezasadną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny ograniczony był do sformułowanych w niej zarzutów, nie dopatrując się wystąpienia którejkolwiek z wymienionych enumeratywnie w art. 183 § 1 p.p.s.a. podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Zarzuty kasacyjnie nie zasługiwały na aprobatę.
Wydając wyrok z dnia 17 października 2017 r. sąd I instancji ustalił trafnie, że właścicielem nieruchomości oraz budynku handlowo-usługowego, zlokalizowanego przy ul. [..] w stosunku do którego decyzją z dnia [..]r. nałożony został obowiązek rozbiórki samowolnie realizowanej rozbudowy pawilonu, jest [..]. Jak zostało to dodatkowo wyjaśnione w odpowiedzi na skargę kasacyjną, skarżąca kasacyjnie wraz z małżonkiem darowali córce w 2016 r. budynek objęty nakazem rozbiórki. Z tego powodu doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do państwa [..], a jego zainicjowania względem skarżącej kasacyjnie.
W świetle przedstawionych okoliczności WSA działając zgodnie z prawem uznał, że skarżąca nie mając interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., nie była uprawniona do wniesienia skargi. Nie przysługuje jej bowiem status zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarówno postanowienie z dnia 21 listopada 2016 r. o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jak i postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. zapadły z inicjatywy zobowiązanej [..]. Osoba ta byłaby jak najbardziej uprawniona do wniesienia skargi do WSA na postanowienie z dnia 21 listopada 2016 r., czego jednak nie uczyniła.
Z uwagi na przedstawione argumenty, zamieszczone w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Niezasadnym okazał się zarzut naruszenia przez WSA art. 50 § 1 p.p.s.a. Tak jak zostało to już wyjaśnione, skarżąca kasacyjnie nie była adresatem postanowienia z dnia 21 listopada 2016 r. Jego treść nie oddziałuje w żaden sposób na Jej prawa i obowiązki.
Sąd I instancji nie naruszył art. 79 ust. 1 Konstytucji RP, który to przepis odnosi się do skargi konstytucyjnej do Trybunału Konstytucyjnego, a nie dopuszczalności zainicjowania postępowania przed sądem administracyjnym. Nieuprawnionymi okazały się tak samo zarzuty dotyczące wymienionych w podstawach kasacyjnych przepisów u.p.e.a. oraz pr.bud., które w sprawie nie znajdowały zastosowania. Dopatrując się braku wystąpienia po stronie skarżącej interesu prawnego we wniesieniu skargi, WSA nie mógł przystąpić do kontroli co do meritum postanowienia z dnia 21 listopada 2016 r. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawiona została w sposób jednoznaczny argumentacja przemawiająca za zapadłym orzeczeniem. Braku akceptacji dla argumentacji sądu nie należy mylić z jej błędnością, która w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Wydając zaskarżony wyrok WSA nie naruszył wymienionych w podstawach przepisów k.p.a. dotyczących zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym art. 11 k.p.a.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy składowe. Wynika z niego jasno i czytelnie, jaki powód stanął u podstaw oddalenia skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.