Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 3580/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2001 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
W uzasadnieniu orzeczenia sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał skarżącemu M. B. rozbiórkę domku letniskowego oraz zbiornika na ścieki wybudowanych na działce nr [...] (obręb geodezyjny S.) w miejscowości K. i uporządkowanie terenu działki po wykonanej rozbiórce.
W postępowaniu administracyjnym ustalono, że przedmiotowe obiekty M. B. wybudował samowolnie, a zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy Stężyca, zatwierdzonym uchwałą G.R.N. w Stężycy Nr VII/31/89 z dnia 29 września 1989 r. (Dz.Urz.Woj.Gd. Nr 26, poz. 188), Działka nr [...] w S., na której został wybudowany domek letniskowy, przeznaczona jest pod teren upraw rolnych bez prawa zabudowy.
Decyzją z dnia [...] września 2001 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ podał, że w październiku 2000 r. skarżący rozebrał istniejący domek letniskowy (pozostawiając fundamenty i jedną ze ścian) i wybudował nowy obiekt o zwiększonej powierzchni. Wobec twierdzenia skarżącego, że prace budowlane zostały wykonane po ich zgłoszeniu w Urzędzie Gminy S., organ uznał, że pismo M. B. z dnia 4 lipca 2000 r. nie stanowi zgłoszenia remontu w myśl art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, lecz jedynie informację będącą podstawą do naliczenia podatku od nieruchomości. Ponadto zakres przeprowadzonych prac przesądza o tym, iż nie był to remont, lecz budowa nowego obiektu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż stan faktyczny sprawy jest niesporny, natomiast spór dotyczy jedynie oceny prawnej poczynionych ustaleń. Sąd uznał, że w sprawie brak jest zasadniczej przesłanki, przy spełnieniu której można mówić o remoncie, a mianowicie odtworzenie istniejącego obiektu. W rozpoznawanej sprawie skarżący dokonał rozbiórki wcześniej istniejącego obiektu, a tej nie można kwalifikować jako podstawy do remontu.
Sąd uznał także, iż pismo skarżącego, kierowane do Urzędu Gminy S., nie wywiera skutków prawnych. Nie można go uznać za zgłoszenie w rozumieniu Prawa budowlanego, gdyż takowe nie może mieć w niniejszej sprawie miejsca. W zaistniałym stanie faktycznym nie mają także znaczenia rozważania dotyczące ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem art. 48 Prawa budowlanego nie uzależnia nakazu rozbiórki od przesłanki sprzeczności z planem.
Sąd odniósł się do zarzutów skargi, dotyczących prawidłowości prowadzenia postępowania administracyjnego. Oględziny, które miały miejsce w dniu 25 października 2000 r. odbyły się bez udziału skarżącego, który nie został o nich powiadomiony. Nastąpiło to jednak po otrzymaniu zawiadomienia o popełnieniu samowoli budowlanej, zatem oględziny te miały charakter wstępnego sprawdzenia, po którym organ pismem z dnia 6 grudnia 2000 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania, zaś w dniu 20 grudnia 2000 r. ponownie dokonał oględzin, tym razem podczas obecności skarżącego. Skarżący przyznał przed sądem, iż nie kwestionował poczynionych w ich wyniku ustaleń faktycznych.
Od powyższego wyroku M. B. złożył skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
W skardze kasacyjnej zarzucił błędną ocenę charakteru i treści pisma skierowanego do Urzędu Gminy S. z dnia 4 lipca 2000 r., a także błędną ocenę co do obowiązku organu administracji po jego otrzymaniu poprzez pryzmat wymogów unormowanych w art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzuty naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wymogów określonych w tym przepisie. Sąd nie odniósł się do dowodów znajdujących się w aktach sprawy.
Zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonego wyroku przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. art. 7 k.p.a. in fine poprzez naruszenia zasady uwzględniania przez organy administracji publicznej interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz innych stron w rozumieniu art. 28 k.p.a.,
- 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych skutkujące naruszeniem jednej z elementarnych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej,
- 3. art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
- 4. art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych,
- 5. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to naruszenie polega na tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dokonał wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego, a w szczególności nie wziął pod uwagę: opinii rzeczoznawcy inż. J. Z. z Biura Rzeczoznawców i Wycen Majątkowych "E.", oświadczeń świadków: V. S., L. D., C. i W. J.– właścicieli działek sąsiednich, opinii Kaszubskiego Parku Krajobrazowego, protokołu oględzin z dnia 25 października 2000 r., które odbyły się bez udziału właściciela (nie został powiadomiony o wizji lokalnej, na której robiono zdjęcia wybiórczo), informacji o terenie z dnia 30 sierpnia 1993 r., z której wynika, iż na części gruntu znajduje się również siedlisko rolne oraz mapki sytuacyjnej, dotyczącej informacji o terenie.
Podniesiono, iż pismo M. B. z dnia 4 lipca 2000 r. dotyczyło dwóch spraw, a mianowicie zgłoszenia o zamiarze przeprowadzenia remontu, oraz będącej konsekwencją tego zgłoszenia prośby o naliczenie podatku od nieruchomości.
W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów Konstytucji, a mianowicie art. 32 poprzez naruszenie zasady proporcjonalności i równości w zaskarżonym wyroku. M. B. przeznaczył wszystkie swoje oszczędności na remont domku letniskowego i działał w dobrej wierze, zaś zaskarżony wyrok narusza zasadę proporcjonalności, gdyż zaakceptował najbardziej rygorystyczne rozwiązanie w postaci nakazu rozbiórki tego obiektu. Sąd powinien także mieć na względzie obowiązek jednakowego traktowania obywateli w podobnych sprawach.
W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną konsekwencją powyższych naruszeń jest rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 29, art. 30 i art. 48 Prawa budowlanego w związku z art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP, a także konstytucyjnie chronionego prawa własności. Inwestor nie wybudował bowiem nowego budynku, lecz jedynie wyremontował pierwotny budynek. Wymienił także skorodowany zbiornik na ścieki na nowy – plastikowy. Istniejący mur oporowy został natomiast jedynie wzmocniony przed jego osuwaniem. W konsekwencji wyrok sądu pierwszej instancji naruszył chronione Konstytucją RP prawo własności.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do regulacji art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną – środek zaskarżenia o szczególnym charakterze – można oprzeć na naruszeniu przez sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie naruszył ani wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, przynajmniej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego. Jeżeli bowiem jednoznacznie ustalił, że w sprawie zaszły przesłanki do zastosowania normy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, tj. skarżący po rozbiórce istniejącego zbudował nowy domek letniskowy o większej powierzchni bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, to właściwe organy administracji publicznej zasadnie orzekły nakaz rozbiórki tego obiektu.
Sąd tym samym prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie ówczesną, niewątpliwie restrykcyjną, normę art. 48 Prawa budowlanego w jej brzmieniu sprzed nowelizacji, dokonanej z dniem 11 lipca 2003 r., na mocy zmiany ustawy – Prawo budowlane, dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718), niezasadnym czyniąc zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z oddaleniem skargi a nie jej uwzględnieniem. Sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń w granicach niezbędnych do stwierdzenia przesłanek zastosowania w sprawie ww. normy Prawa budowlanego, a jeżeli tak to nie można mu skutecznie postawić zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, wymienionych w skardze kasacyjnej. Stanowiska tego nie może zmienić fakt wystosowania przez skarżącego do urzędu gminy pisma o zamiarze dokonania remontu w sytuacji, gdy jak zasadnie stwierdza sąd w zaskarżonym wyroku, przedmiotem działań inwestycyjnych był nowy obiekt powstały w miejsce starego, nadto znacznie rozbudowany.
W tej konkretnej sytuacji sąd miał podstawy uznać, że owe pismo nie mogło być uznane za zgłoszenie w rozumieniu art. 30 Prawa budowlanego, tym bardziej że nie spełniało ono minimalnych wymagań tam określonych, a nadto było kierowane do urzędu gminy celem naliczenia podatku od nieruchomości (nowej, większej powierzchni przedmiotowego obiektu). W tym kontekście za niezasadny uznać należy kolejny zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 106 § 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tak samo zresztą jak zarzut naruszenia art. 141 § 4 ww. ustawy skoro sąd pierwszej instancji uzasadnił zaskarżony wyrok stosownie do wymogów tam określonych, zawierając w uzasadnieniu zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie.
Co do zaś zarzutu obrazy przepisów Konstytucji, tj. art. 32 Konstytucji poprzez naruszenie zasady proporcjonalności i równości w zaskarżonym wyroku to i ten zarzut nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jest to bowiem zarzut bardziej pod adresem niewątpliwie restrykcyjnej normy art. 48 Prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu, którą to normę Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodną m.in. z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 (wyrok z 12 stycznia 1999 r. sygn. akt P 2/98, OTK ZU Nr 1/99, poz. 2). Nie można też podzielić zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd pierwszej instancji zasady równości wobec prawa w sytuacji gdy ten działa w zgodzie z prawem, choćby rzeczywiście w praktyce w odniesieniu do innych zapadły rozstrzygnięcia prawo to naruszające. Równość wobec prawa nie może być rozumiana jako obowiązek orzekania niezgodnie z prawem tylko na tej zasadzie, że takie orzeczenia zapadły w stosunku do innych podmiotów.
Wreszcie za pozbawione usprawiedliwionych podstaw uznać należy zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia pozostałych – poza art. 48 – przepisów Prawa budowlanego (art. 29 i 30) w sytuacji gdy sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie normy prawne tam zawarte, prawidłowo odróżniając sytuacje kiedy wymagane jest pozwolenie na budowę a kiedy zgłoszenie określonego przedsięwzięcia inwestycyjnego. W tym kontekście zarzut naruszenia przez sąd prawa własności (art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji) nie może być uznany za zasadny.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.