Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r., II SA/Wa 14/10 oddalił skargę S. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
Komendant Wojewódzki Policji w Bydgoszczy decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. cofnął S. C. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że Sąd Rejonowy we Włocławku dwoma wyrokami – z dnia 15 grudnia 2003 r. oraz z dnia 25 lipca 2005 r., uznał S. C. winnym popełnienia czynów określonych w art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., tj. z kategorii przestępstw przeciwko mieniu. Podał również, że w Sądzie Rejonowym we Włocławku toczy się przeciwko S. C. postępowanie karne o czyn z art. 286 § 1 k.k. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2006 r.
Wnioskiem z dnia 13 stycznia 2009 r. S. C. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. wydaną na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 ze zm.) organ ten odmówił S. C. wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2009 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż ustalenia poczynione przez organ I instancji w pełni pozwalają na stwierdzenie, że S. C., jako osoba skazana za popełnienie przestępstw przeciwko mieniu oraz przeciwko której toczą się postępowania o popełnienie takich przestępstw nie może posiadać pozwolenia na broń.
W skardze na powyższą decyzję S. C. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalają skargę wskazał, że materialną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Stosownie do treści tego przepisu pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że zastosowanie przez organy Policji powołanego przepisu i odmowa wydania pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności zaś skazane prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika, że osoba, która została skazana prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw z mocy prawa jest uznawana za osobę, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Sam fakt popełnienia lub podejrzenie popełnienia powyższego przestępstwa uzasadnia odmowę wydania pozwolenia na posiadanie broni. Prawidłowość powyższej wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji została potwierdzona w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., II OPS 4/09, gdzie podkreślono: "(...) iż użycie słów «w szczególności», poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach «w szczególności», ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Co do tych innych osób organ musi szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie takiej obawy. Odmienne rozumienie przepisu prowadziłoby do wniosku, że cała jego część zaczynająca się od słów «w szczególności» jest zupełnie niepotrzebna, skoro organ musiałby i tak zawsze w każdym przypadku oceniać, czy istnieje uzasadniona obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Skoro organ prawidłowo ustalił, że określona osoba w dacie wydania decyzji była osobą skazaną za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to fakt ten przesądza, iż należy ona do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować.
Z kolei oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest nią związany, jako przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń, i zarazem dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni".
Organy Policji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską uzyskały informację z Krajowego Rejestru Karnego dotyczącą wyroków skazujących, wydanych w stosunku do skarżącego, uznających go winnym popełnienia przestępstw przeciwko mieniu: wyroki Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 15 grudnia 2003 r., z dnia 25 lipca 2005 r., z dnia 20 października 2006 r. oraz z dnia 21 grudnia 2006 r., a także wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 10 maja 2006 r.
Skoro zatem w toku postępowania administracyjnego ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, że S. C. został skazany prawomocnymi wyrokami Sądu za popełnienie przestępstw przeciwko mieniu, to fakt ten był wystarczający do stwierdzenia, że należy on do kręgu osób, które stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować. Organy Policji były w tej sytuacji zobowiązane do wydania decyzji odmawiającej skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni. Ustalono ponadto, iż w stosunku do skarżącego toczą się kolejne postępowania karne przed Sądem Rejonowym w Lubartowie oraz przed Sądem Rejonowym w Gliwicach, w których występuje on jako oskarżony o popełnienie czynów z art. 286 § 1 k.k., tj. czynów z kategorii przestępstw przeciwko mieniu. Również ta okoliczność, w świetle powyższych rozważań, mogła stanowić samoistną podstawę decyzji o odmowie wydania pozwolenia na broń palną myśliwską.
W tej sytuacji, podzielając ustalony w sprawie stan faktyczny, Sąd stwierdził, że chybione są argumenty skargi, iż organy Policji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji. Sąd podzielił argumenty Komendanta Głównego Policji, iż z cytowanych wyżej przepisów ustawy obroni i amunicji wynika, że organy Policji były zobligowane odmówić wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej skarżącemu jako osobie, która została skazana prawomocnymi wyrokami sądu za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu oraz przeciwko której toczą się kolejne postępowania o popełnienie takich przestępstw. Odmowa ta następuje bez względu na inne okoliczności świadczące o pozytywnej opinii o skarżącym w miejscu zamieszkania oraz niezależnie od faktu posiadania przez niego wymaganego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, a także zaświadczenia potwierdzającego uzyskanie podstawowych uprawnień do wykonywania polowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, dotyczącego błędnych ustaleń faktycznych, Sąd stwierdził, że z informacji o skarżącym z Krajowego Rejestru Karnego znajdującej się w aktach sprawy, wbrew jego twierdzeniom wynika, że był on skazany na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Gryficach z dnia 12 czerwca 1997 r., sygn. akt [...] za czyn z art. 258 k.k.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.
Od powyższego wyroku S. C. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez uznanie, że przepis ten uprawnia organ administracji do odmowy wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, jeżeli skarżący został skazany za popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu lub toczy się przeciwko niemu postępowanie, którego przedmiotem jest odpowiedzialność karna za popełnienia przestępstwa tego typu, podczas gdy według właściwej jego interpretacji podstawą do odmowy wydania pozwolenia na broń jest uzasadniona obawa, że ubiegający się o zezwolenie może jej użyć w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a poprzednie skazanie za przestępstwo przeciwko mieniu i toczące się postępowanie karne o ustalenie odpowiedzialności karnej za spowodowanie tego rodzaju zdarzenia są tylko ustawowymi przesłankami wnioskowania o stopniu zagrożenia tej osoby.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że istota problemu tkwi w ustaleniu treści przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Zaskarżone orzeczenie prezentuje pogląd, że momencie ustalenia skazania za przestępstwo przeciwko mieniu bądź skierowania postępowania o te przestępstwa do fazy in personam, dalsze badanie zasadności udzielenia pozwolenia na posiadanie broni jest bezcelowe, gdyż ustawodawca nie wymaga innych, poza wskazanymi, przesłanek do pozbawienia skarżącego prawa ubiegania o to zezwolenie. I chociaż stanowisko to znajduje szeroką reprezentację w orzecznictwie NSA i WSA, nie można go akceptować, gdyż zasadza się na błędnej interpretacji wskazanej normy prawnej. Ratio legis przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sprowadza się do stwierdzenia, że nie można udzielać pozwolenia na posiadanie broni i należy ją zabrać tym, którzy są niewiarygodni i stwarzają obawę jej użycia sprzecznie z porządkiem prawnym.
Poprzednie skazanie lub toczący się proces mogą być więc tylko elementem, przesłanką wnioskowania o takim zagrożeniu określonej osoby. Samoistnie jednak tej kwestii nie rozstrzygają. Wyrok skazujący jest bowiem poprzedzony ustaleniami potrzebnymi do rozstrzygnięcia zasadniczej kwestii przedmiotu postępowania karnego nie zaś problemu zachowania określonej osoby po zaopatrzeniu jej w broń. O ile więc Komendant Główny Policji może mieć rację co do tego, że posiadanie broni nie należy do konstytucyjnych praw obywatelskich, to na pewno ani on ani Sąd I instancji, nie może jej mieć głosząc, że dopuszczalne jest przypisanie skarżącemu pewnych właściwości bez przeprowadzenia, w tym przedmiocie, wyjaśniających ustaleń.
Nie wolno, w prosty, bezpośredni sposób, przekładać skazania za przestępstwa przeciwko mieniu na możliwość uzyskania uprawnień do posiadania broni także z tego powodu, że ustawodawcy nie mogło chodzić, podczas normatywnego określania rzeczywistości o jakiekolwiek, nieokreślone i niezdefiniowane zagrożenie dla porządku prawnego, przeciwnie musiało być ono i zostało precyzyjnie wyznaczone znamieniem obawy użycia broni, niezgodnie z porządkiem publicznym. " Wyciąganie wniosków o istnieniu zagrożenia sprzecznego z prawem użycia broni z samego faktu skazania jest zbyt daleko idące. Konieczne jest bowiem wskazanie, że zachowanie uprawnionego, będące powodem jego skazania, pozwala żywić obawę co do dalszego zgodnego z prawem używania broni. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że tylko istnienie uzasadnionej obawy użycia broni w interesie sprzecznym z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym, a nie samo skazanie, może być przyczyną cofnięcia pozwolenia na broń" - wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2007 r., VI SA/Wa 1137/07, lex 374425. Odebranie skarżącemu możliwości posiadania broni, tylko na tej podstawie, ze popełnił określone przestępstwo, pogwałca jego prawa, gdyż skazanie nie lokuje go automatycznie w kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku prawnego - wyrok NSA z 2 lutego 2009 r., II OSK 76/08, lex 522457).
Kategorie tę tworzą bowiem nie osoby skazane, lecz zagrażające porządkowi prawnemu. Mogą być wśród nich skazani, lecz z faktu skazania nie wynika bezpośrednio zagrożenie dla porządku prawnego. Zakresy logiczne pojęć skazany, podejrzany i zagrażający porządkowi prawnemu mogą się zatem krzyżować nigdy jednak nie będą się pokrywać. Tak czy inaczej ustaleń potrzebnych do pozbawienia określonej osoby prawa posiadania broni nie mogą zastąpić same zabiegi interpretacyjne, muszą one wynikać z rzeczywistych ustaleń procesowych. Jeżeli owo zagrożenie ma wynikać z poprzedniego skazania, należałoby wykazać bezpośredni związek pomiędzy popełnionymi przez skarżącego przestępstwami, z niebezpieczeństwem użycia przez niego broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Nie można byłoby, w tej analizie, zapomnieć również o tym, że zagrożenie użycia broni nie może być tylko hipotetyczne. Powinno być ono bliskie realności i sprawdzalne, zdolne do zweryfikowania zebranymi dowodami.
Składający skargę kasacyjną nie zgadza się też stanowiskiem Sądu I instancji w zakresie uzasadnienia prawa do odmowy udzielania skarżącemu pozwolenia na broń z powodu zawisłych przeciwko niemu postępowań karnych. Fundamentalną, zasadą konstytucyjną i procesową (art. 5 § 1 k.p.k.), jest zasada domniemania niewinności. Gdyby więc nawet domniemany czyn kwalifikował skarżącego w określony sposób, to przecież zaliczenie go, na tej podstawie, do pewnej kategorii osób mogłoby nastąpić dopiero w momencie stwierdzenia czynu, nie zaś w czasie ustalania czy on w ogóle zaistniał.
S. C. ma bardzo dobrą opinię w miejscu zamieszkania. Posiada wszelkie kwalifikacje do posiadania broni. Te same podstawy poprzednio, przed skazaniem, pozwoliły mu na posiadanie broni. On sam, czego dowodzą opinie i wywiad środowiskowy, nie zmienił się i dalej daje gwarancje solidnego, zgodnego z prawem używania broni. Skazanie za przestępstwa związane wyłącznie z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą nie mogą go dyskwalifikować. Ich natura i okoliczności zaistnienia nie mają związku z zagrożeniem stypizowanym w ustawie o broni i amunicji.
W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut w sposób oczywisty nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. nr 52, poz. 525 z późn. zm.) stanowi, iż nie wydaje się pozwolenia na broń osobom, "co, do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw". Dla interpretacji tego przepisu zasadnicze znaczenie ma uchwała NSA z dnia 8 listopada 2009 r., II OPS 4/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 5, w której przyjęto, iż "osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowi lub mieniu jest osobą, co, do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". Z uzasadnienia tej uchwały wynika, iż w stosunku do takiej osoby, organ administracji nie musi przeprowadzać oceny, czy taka obawa rzeczywiście występuje, gdyż oceny takiej dokonał już sam ustawodawca w tym przepisie.
Inaczej mówiąc, każda osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobom, co do której już tylko z tego tytułu, że popełniła takie przestępstwo z woli ustawodawcy zachodzi uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Składający skargę kasacyjną w latach 2003 – 2007 był sześciokrotnie skazany prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego we Włocławku i w Gliwicach za przestępstwa przeciwko mieniu. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku przed Sądem Rejonowym w Lubartowie oraz przed Sądem Rejonowym w Garwolinie toczą się postępowania karne, w których występuje on jako oskarżony o popełnienie czynów z art. 286 k.k.
Podniesione wyżej okoliczności dobitnie przesądzają o tym, że z woli ustawodawcy skarżący zaliczony jest do kręgu tych osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, bowiem zachodzi uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że składający ją posiada bardzo dobrą opinie miejscu zamieszkania i posiada kwalifikacje do posiadania broni nie ma i nie może mieć w tej sytuacji żadnego znaczenia dla oceny zaskarżonego wyroku. Wbrew jego stanowisku skazanie go "za przestępstwa związane wyłącznie z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą" ma jednak istotne, a wręcz fundamentalne znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. Właśnie popełnienie tych przestępstw dyskwalifikuje go od możliwości posiadania pozwolenia na broń.
Wbrew wskazywanej w skardze kasacyjnej zasadzie domniemania niewinności, ustawodawca w powołanym art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji uznał, że także osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu zaliczone zostały do osób, co do których istnieje wskazana w tym przepisie uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Trzeba mieć jednak na względzie, że w tym przypadku mamy do czynienia niejako z czasową niedopuszczalnością wydania pozwolenia na broń. Prawomocne uniewinnienie takiej osoby powoduje bowiem, że ta przesłanka odmowy przestanie istnieć. Prawomocne zaś skazanie, będzie oznaczało, ze zastosowanie ma pierwsza część analizowanego przepisu.
Mając na uwadze podniesione wyżej względy na postawie art. 184 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej samej ustawy.