Uzasadnienie
II OSK 1217 / 10
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę T. D. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Gdańsku z dnia [...] października 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. D. choroby zawodowej w postaci przewlekłego zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Po rozpoznaniu odwołania T. D., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 14 września 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt III SA/Gd 463/04) oddalił skargę skargi T. D. na powyższą decyzję.
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 1466/05) uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd kasacyjny wskazując na treść § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.), podkreślił, że właściwy organ administracji publicznej, po zajęciu stanowiska przez organ lekarski w wymaganym przepisami orzeczeniu, powinien we własnym zakresie, na jego podstawie oraz na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika rozstrzygnąć, czy choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, a więc w wyniku narażenia zawodowego.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w sprawie stwierdzona u skarżącej choroba jest ujęta w wykazie chorób zawodowych, natomiast problem dotyczy kwestii, czy można stwierdzić, że choroba ta "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" została spowodowana warunkami pracy skarżącej jako motorniczego tramwajów. Zdaniem Sądu wątpliwe jest przyjęcie, iż decyzja o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej została oparta na "jasnym i nie budzącym wątpliwości" materiale dowodowym. Choroba zawodowa mogła, bowiem wystąpić jeszcze przed wypadkiem przy pracy, zaś jego zaistnienie tylko przyczyniło się do rozwoju tej choroby. Choroba zawodowa mogła także wystąpić niezależnie od wypadku przy pracy, a warunki pracy, w których doszło do wypadku, mogą mieć znaczenie przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego zarówno, co do zaistnienia choroby zawodowej, jak i wypadku przy pracy, w wyniku którego skarżąca doznała urazu prawej ręki.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. akt III SA/Gd 529/06) uchylił decyzje organów obu instancji, zalecając wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego potrzebę zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, a w szczególności przeprowadzenia dowodu z nowych opinii lekarskich, jak i oceny narażenia zawodowego w celu stwierdzenia, jaki związek miały warunku pracy skarżącej z powstaniem u niej choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania, opierając się na uzupełnionym materiale dowodowym, decyzją z dnia [...] października 2007 r. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u T. D. Organ II instancji decyzją z dnia 19 listopada 2007 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi T. D. wyrokiem z dnia 16 października 2008 r. (sygn. akt III SA/Gd 333/08) uchylił decyzje organów obu instancji z powodu oparcia ich o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., wydanego na podstawie o art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 23/07) uznany został za niezgodny z art. 92 Konstytucji RP.
Kolejny raz rozpoznając sprawę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Gdańsku decyzją z [...] lipca 2009 r. na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 ust. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) nie stwierdził u T. D. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramieniowej wymienionej w poz. 19.5 wykazu chorób zawodowych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.). Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Gdańsku po rozpoznaniu odwołania złożonego przez T. D., decyzją z dnia [...] października 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, fakt braku narażenia zawodowego powoduje, iż nie istnieje potrzeba ustalania, czy stwierdzona u odwołującej choroba była bezpośrednim następstwem wypadku przy pracy, czy też wypadek jedynie wpłynął na nasilenie już uprzednio występujących objawów choroby, gdyż do rozpoznania choroby zawodowej niezbędne jest współistnienie schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych oraz narażenia zawodowego mogącego być przyczyną danego schorzenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła T. D. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniesioną skargę, wskazał na definicję choroby zawodowej z art. 2351 Kodeksu pracy oraz na stanowiące podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgodnego z Konstytucją RP rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. (§ 11 ust. 1). Sąd podkreślił też związanie organów inspekcji sanitarnej wydanymi uprzednio w sprawie wyrokami zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) i stwierdził, że w tym zakresie, sporządzono ponownie kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a następnie zwrócono się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi o ponowne orzeczenie co do związku przyczynowego między warunkami pracy i stwierdzonym u skarżącej schorzeniem. W swej opinii z dnia 6 września 2007 r. Instytut stwierdził, że warunkiem rozpoznania przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej jako choroby zawodowej jest wykonywanie przez pracownika powtarzalnych ruchów monotypowych, których to skarżąca nie wykonywała w ramach swej pracy zawodowej.
Ruchy monotypowe, to ruchy monotonne, powtarzające się wielokrotnie z dużą częstotliwością przez dłuższy okres czasu. Jako przykłady ruchów monotypowych przytacza się w literaturze np. ruchy związane z obsługą taśm produkcyjnych. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału, a zwłaszcza z opinii lekarskiej Instytutu, praca motorniczego tramwaju nie wiąże się z takim obciążeniem układu ruchu, który mógłby doprowadzić do powstania i rozwoju przewlekłych schorzeń tego układu, wymienionych w wykazie chorób zawodowych. Podobne stanowisko zajął zresztą w tej kwestii Gdański Ośrodek Medycyny Pracy, który sporządził kolejną opinię po zapoznaniu się z wyrokiem sądu administracyjnego, wskazującego na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. Opinii tej zmienić nie może również powoływany przez skarżącą fakt wykonywania obowiązków motorniczego wozu technicznego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie powołała się na taki rodzaj pracy, który mógłby wymagać wykonywania powtarzających się ruchów monotypowych przez dłuższy okres czasu.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji w uwzględnieniu treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób przyjąć, że możliwym było stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba skarżącej powstała w związku z warunkami jej pracy na stanowisku motorniczego tramwaju. Aktualnie obowiązujące przepisy nie uzasadniają oczekiwania strony, by orzekające w sprawie jednostki służby zdrowia jednoznacznie określiły etiologię schorzenia, co do którego toczy się postępowanie. Wystarczy, że nie jest możliwe stwierdzenie wysokiego prawdopodobieństwa związku przyczynowego schorzenia z warunkami pracy (art. 2351 Kodeksu pracy).
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. D., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest obrazę art. 1 § 1 i 2 ustawy o ustroju sądów administracyjnych poprzez nienależyte wykonanie przez Sąd obowiązku kontroli orzeczeń organów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem, a w szczególności przez zaniechanie stwierdzenia faktu, iż w sposób niesłuszny i niewłaściwy uznały one, iż w świetle § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wykazu chorób zawodowych, brak jest podstaw do uznania u T. D. choroby zawodowej.
Wskazując na powyższy zarzut, skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. W wypadku uwzględnienia niniejszej skargi wniosła również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 203 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wielokrotnie podnoszonego przez nią zarzutu wadliwości ustaleń przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia przez organy administracyjne. Wskazując na § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. skarżąca stwierdziła, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie oddają w pełni rzeczywistego charakteru jej pracy. Nadto, w ocenie skarżącej, nie zostało wykonane zalecenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nakazał organowi uzupełnienie materiału dowodowego poprzez uzyskanie jednoznacznych opinii lekarskich, wskazujących na termin powstania choroby, a w szczególności czy schorzenie powstało przed wypadkiem z 1999 r.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Zakład Komunikacji Miejskiej w G. Spółka z o.o. w G., wnosząc o jej oddalenie i o zasądzenie jego na rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Oceniając w granicach określonych przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. wniesioną skargę kasacyjną, za pozbawiony zasadności należało uznać postawiony w niej zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.
Zauważyć trzeba, iż wbrew opinii skarżącej, Sąd pierwszej instancji odniósł się do podnoszonej przez nią kwestii, że była ona przez znaczną część swojego okresu pracy motorniczym wozu technicznego, a nie liniowego, stwierdzając trafnie, że fakt ten nie wpływa na ocenę, iż skarżąca nie wykonywała powtarzalnych, monotypowych czynności. Nie zmienia to również podstawowej okoliczności sprawy, że skarżąca wykonywała pracę na stanowisku motorniczego tramwaju, a w złożonej kasacji nie kwestionuje się sposobu wykonywania pracy opisanej w karcie narażenia zawodowego. Istotnym jest w warunkach niniejszej sprawy, iż sposób wykonywania pracy wyklucza powstanie choroby rozpoznanej u skarżącej. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, że w przeszłości skarżąca pracowała w wozach starego typu. Jak stwierdziły bowiem zgodnie uprawnione do orzekania w przedmiocie choroby zawodowej jednostki medyczne, wykluczenie okoliczności, że praca na stanowisku motorniczego tramwaju nie jest związana z wykonywaniem powtarzalnych ruchów monotypowych wyłącza możliwość uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową.
Również zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2006 r. oraz stosownie do treści § 8 ust. 2 rozporządzenia organ zwracał się do uprawnionych jednostek medycznych z wnioskami o uzupełnienie orzeczeń wydanych w sprawie, uzyskując stosowne opinie, które usunęły pojawiające się wcześniej w sprawie wątpliwości. Także podnoszona przez skarżącą okoliczność, że nie ustalono w sprawie tego, czy jej schorzenie nie powstało przed 1999 r., wobec braku narażenia zawodowego, nie miało znaczenia dla sprawy. Nie można, zatem dopatrzeć się uchybień Sądu pierwszej instancji w kontroli zaskarżonych decyzji także w zakresie naruszenia przez organ § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny, wobec nie stwierdzenia przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a., na podstawie art. 184 tej ustawy oddalił wniesioną skargę kasacyjną.