Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 20 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1246/09

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 106/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] września 2006 r. oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] września 2006 r., cofającą K. Z. pozwolenie na broń palną myśliwską,

Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń uzasadniając to uzyskaniem informacji o wyroku Sądu Rejonowego w K. [...] Wydział Grodzki z dnia [...] grudnia 2005 r. sygn. akt [...], na mocy którego skarżący został uznany winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k..

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu cofnął skarżącemu posiadane przez niego pozwolenie na broń w oparciu o art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm. – dalej: "ubia") powołując się na ww. skazujący wyrok karny wydany przez Sąd Rejonowy w K.. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że osoba, która dopuściła się czynu zabronionego w stanie nietrzeźwości nie daje gwarancji bezpiecznego używania broni, a więc zachodzi obawa, że broń może być przez nią użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Według organu I instancji stanowiska tego nie zmienia fakt, iż skarżący cieszy się pozytywną opinią w macierzystym kole łowieckim.

W odwołaniu od powyższej decyzji wniesionym do Komendanta Głównego Policji skarżący zarzucił organowi l instancji naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania i wniósł o jej uchylenie.

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że skazanie za czyn z art. 178a § 1 k.k. daje uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Zdaniem organu lekceważenie przepisów dotyczących zakazu prowadzenia pojazdów w stanie nietrzeźwości świadczy o tym, że zachowanie skarżącego może być nieodpowiedzialne i niebezpieczne dla otoczenia. Natomiast okoliczność, że skarżący prowadził dotychczas nienaganny tryb życia i cieszy się dobrą opinią, nie może mieć wpływu na zmianę rozstrzygnięcia i podważyć uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Za niezasadny uznał też zarzut naruszenia przez organ l instancji przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że organ dokonał błędnej interpretacji art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, bowiem skarżący został skazany za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a nie za jedno z przestępstw, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Przed wydaniem decyzji cofającej pozwolenie na broń organ powinien wszechstronnie rozważyć cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a wcześniej umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów i dopiero wtedy przyjąć, czy w stosunku do skarżącego zachodzi, czy też nie zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sam fakt skazania skarżącego za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. nie oznacza, że stwarza on zagrożenie dla społeczeństwa poprzez fakt posiadania broni.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a") oddalił skargę i uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] września 2006 r. zostały wydane z naruszeniem prawa.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do dokonania przez organ administracji oceny stanu faktycznego jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. W ocenie Sądu I instancji przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia wymienia tylko przykładowo jako okoliczność budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oraz toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)".

Zatem katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty (niewyczerpujący). Nie sposób, zdaniem Sądu, podzielić więc argumentacji pełnomocnika skarżącego, że skoro zachowanie skarżącego w dniu [...] listopada 2005 r., wyczerpujące znamiona czynu zabronionego z art. 178a § 1 k.k. nie jest stricte przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu czy mieniu (według systematyki przepisów kodeksu karnego) oraz nie zostało popełnione w związku z użyciem broni, to przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia nie znajduje do niego zastosowania.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego w związku z błędną wykładnią oraz niewłaściwym zastosowaniem przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Wyrokiem z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1281/07 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż w niniejszej sprawie samo prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być wystarczającą przesłanką do uznania, że sprawca tego czynu stwarza uzasadnioną obawę użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia). Sąd dodał, iż na "uzasadnioną obawę" może wskazywać dotychczasowe postępowanie danej osoby, np. nadużywanie alkoholu, dopuszczanie się czynów nagannych, czy ujemne cechy charakteru, choćby takie jak nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie psychiczne i inne. Wszystkie okoliczności winny być gruntownie ustalone oraz ocenione w toku postępowania administracyjnego. Popełnienie po raz pierwszy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji (rozdział XXI kodeksu karnego), zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wystarcza do bezpośredniego uznania, iż obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia jest uzasadniona.

Sąd podkreślił, iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym. Zwrócił uwagę, że przy takim podejściu cofnięcie pozwolenia na broń stanowiłoby kolejną karę dodatkową za przestępstwo popełnione w stanie nietrzeźwości, której jednak przepisy nie przewidywały. Zdaniem Sądu przy interpretacji przepisów dotyczących pozwoleń na broń nie można nie dostrzegać odmiennej sytuacji osoby ubiegającej się o jego wydanie i osoby, która to pozwolenie już uzyskała.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w zaskarżonym niniejszą skargą kasacyjną wyroku z dnia 8 kwietnia 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 106/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zarówno zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2006 r. jak i utrzymaną nią w mocy decyzję pierwszoinstancyjną uznał, iż zostały one wydane z naruszeniem przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną decyzji, skutkującym w świetle art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uwzględnieniem skargi.

W uzasadnieniu wskazano, że w wyroku NSA, którym stosownie do art. 190 p.p.s.a. Sąd I instancji jest związany, wskazano, iż popełnienie po raz pierwszy, jak w przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie wystarcza do przyjęcia, iż zachodzi obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Tym samym domniemanie faktyczne, iż ten kto prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości nie tylko może użyć broni z narażeniem życia i zdrowia innych osób jest nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy organ nie może opierać się wyłącznie na fakcie skazania za takie przestępstwo, a ma obowiązek przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe umożliwiające dokonanie oceny istnienia bądź nieistnienia "uzasadnionej obawy", o której traktuje art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Dotyczy ona przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może je uzasadniać dotychczasowe postępowanie tej osoby (nadużywanie alkoholu, popełnianie czynów nagannych), czy ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie i inne).

Cofnięcie takiego pozwolenia powinna poprzedzać wnikliwe postępowanie. Dlatego też wyroki skazujące za czyny inne niż w ww. przepisie można traktować jako jeden z dowodów koniecznych dla wydania wspomnianej oceny, ale nie jako dowód jedyny i wyłączny.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Powyższe nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji brak jest m. in. odniesienia do dotychczasowego nienagannego trybu życia skarżącego oraz pozytywnej opinii wydanej przez Koło Łowieckie "[...]", którego członkiem jest skarżący.

Ponadto z niezrozumiałych względów zrezygnowano z przeprowadzenia wywiadu środowiskowego o skarżącym, który uwidoczniłby jak postrzegany jest skarżący w najbliższym otoczeniu zarówno rodziny, jak też sąsiadów, czy też w środowisku zawodowym oraz jaki wpływ na jego życie miał fakt skazania. Organy orzekające w sprawie winny mieć zatem na uwadze powyższe wytyczne Sądu i w tym zakresie uzupełnić materiał dowodowy oraz dokonać kompleksowej oceny postawy skarżącego jako osoby korzystającej z pozwolenia na broń. Swoją opinię w kwestii ewentualnego istnienia obawy użycia broni przez skarżącego w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub z porządkiem publicznym organy winny uzasadnić w sposób odpowiadający rygorom przepisów ustawy o broni i amunicji i przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

W skardze kasacyjnej, działający za pośrednictwem pełnomocnika, Komendant Główny Policji, zarzucił Sądowi I instancji:

1. 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn.zm.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że popełnione przez stronę przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie wystarcza do przyjęcia, iż zachodzi obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, gdy tymczasem okoliczności przedmiotowej sprawy prowadzą do przeciwnych wniosków i wskazują na zaistnienie takiej obawy;
2. 2) naruszenie przepisów postępowania - art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie przez sąd administracyjny, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nieuzasadnionym domniemaniem faktycznym, iż ten kto prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości nie może użyć broni z narażeniem życia i zdrowia innych osób, podczas, gdy ustawa o broni i amunicji dla oceny istnienia "uzasadnionej obawy" nie wymaga użycia broni, a sama obawa użycia przez stronę broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego wynika z faktu, iż K.Z. został skazany za przestępstwo o wysokim stopniu szkodliwości społecznej z uwagi na jego możliwe następstwa, tj. śmierć lub kalectwo nie tylko samego sprawcy, ale też innych uczestników ruchu drogowego;
3. 3) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. przyjęciu przez sąd administracyjny, że fakt skazania za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji nie może stanowić wyłącznej podstawy cofnięcia pozwolenia na broń oraz że "uzasadniona obawa" dotyczy przewidywanych zachowań, które może uzasadniać dotychczasowe postępowanie danej osoby, czy ujemne cechy charakteru, podczas gdy, jak wynika już z ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, sam fakt skazania za przedmiotowe przestępstwo stanowi przesłankę do cofnięcia skazanemu pozwolenia na broń, a zachowanie (nawet jednorazowe), ale świadczące o lekceważeniu normy i zakazującej prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, burzy całokształt dotychczasowych dobrych opinii środowiska, całokształt dotychczasowego postępowania, bowiem okoliczności tego zdarzenia potwierdzają istnienie obaw użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, iż na gruncie ukształtowanego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego w analogicznych sprawach fakt popełnienia przez posiadaczy broni palnej przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.. jest wystarczającą przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń. Organy Policji prawidłowo przyjęły, iż w odniesieniu do strony zachodzi obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Stwierdzono w tym miejscu, że katalog sytuacji objętych dyspozycją przepisu 15 ust. 1 pkt 6 jest otwarty (niewyczerpany). Przestępstwo objęte przepisem art. 178a § 1 k.k., usytuowane jest wprawdzie w rozdziale XXI Kodeksu karnego, zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", jednak przedmiotem ochrony poprzez tę normę jest życie i zdrowie człowieka. Stąd tego rodzaju zachowanie jak prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi, utratę mienia.

W ocenie skarżącego kasacyjnie skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 178a § 1 Kodeksu karnego nie tylko oznacza, że K. Z. dopuścił się zachowania niezgodnego z obowiązującym prawem, skoro dyspozycja stanowi o prowadzeniu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, ale świadczy też o braku odpowiedzialności, lekkomyślności i braku wyobraźni sprawcy takiego czynu co do następstw własnego zachowania. Prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie może on korzystać z posiadanej broni, czyli w rezultacie używać jej z narażeniem życia i zdrowia innych osób, a więc w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego

W ocenie Komendanta nie jest zasadny zarzut, iż w niniejszej sprawie organy Policji nie odniosły się w uzasadnieniach decyzji do dotychczasowego nienagannego trybu życia K. Z. oraz pozytywnej opinii wydanej Koła Łowieckiego oraz zrezygnowały z przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nie można wprawdzie zanegować, iż strona jest pozytywnie postrzegana w miejscu zamieszkania, także w środowisku myśliwskim. Nie zmienia to jednak faktu, iż postawa skarżącego wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6, chociaż popełniony przez niego czyn karalny nie miał związku z bronią. Dodano, iż osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizję z prawem, zaś od posiadacza broni palnej wymagać należy nieskazitelnej postawy.

W odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną, reprezentowany przez pełnomocnika, K. Z. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do unormowania art. 174 p.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił sąd, określić ich charakter na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieścić uzasadnienie uchybień zarzucanych sądowi.

Autor skargi kasacyjnej kierunkuje zarzuty zarówno na naruszenie prawa materialnego jak też na naruszenie przepisów postępowania. Sytuacja taka powoduje, że w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jeśli mają samodzielne znaczenie dla kontroli kasacyjnej.

W rozpoznawanej skardze kasacyjnej przedmiot obu rodzajów zarzutów się jednak łączy, koncentrując się wokół wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W szczególności autor skargi kasacyjnej z wykładnią powyższego przepisu powiązał sformułowanie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazał, iż sąd przyjął w tym kontekście w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku domniemanie faktyczne, iż ten kto prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości nie może użyć broni z narażeniem życia i zdrowia innych, niezależnie od tego, że wskazana w ustawie przesłanka "uzasadnionej obawy" nie wiąże się z użyciem broni lecz z obawą jej użycia, która może wynikać z rodzaju popełnionego przestępstwa. Zarzut powyższy wiąże się zatem wprawdzie z podniesionym przepisem ustawy p.p.s.a., jednakże jego treść dotyczy relacji pomiędzy charakterem przestępstwa nie wiążącego się z użyciem broni, możliwością użycia broni, powiązanej z charakterem tego czynu oraz związku obu tych składników z treścią pojęcia "uzasadniona obawa". Jak wynika zatem z tezy tego zarzutu, jest on bezpośrednio powiązany treściowo z zarzutem naruszenia prawa materialnego.

W związku z powyższym sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w postaci zawarcia wskazanej tezy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku oraz zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), który także bezpośrednio nawiązuje do przesłanki cofnięcia pozwolenia w świetle konfrontacji charakteru przestępstwa oraz treści pojęcia "uzasadniona obawa".

W ocenie Składu Orzekającego rozważenie zasadności naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zakładać winny dwa powiązane ze sobą, ale jednak w pewnym sensie odrębne aspekty. Pierwszy z nich odnosi się do wyróżnienia w ramach tego przepisu dwóch sytuacji normatywnych, co rzutuje na sposób kwalifikacji danego czynu, będącego podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego, natomiast drugi – szczególnej roli przesłanki "uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego", będącym w pewnym sensie niezależnym od powyższego rozróżnienia kryterium kwalifikacji zachowań posiadacza broni jako mieszczących się lub nie mieszczących się w zakresie zastosowania całej normy i rzutujących na ustalenie normatywnych konsekwencji tej kwalifikacji w postaci cofnięcia pozwolenia na broń.

Na gruncie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy należy rozróżnić dwie sytuacje. Pierwsza, w której osoba jest skazana lub toczy się w stosunku do niej postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia jednego ze wskazanych rodzajów przestępstw. Druga, gdy takie skazanie lub postępowanie nie ma miejsca, ale z jakichś innych powodów, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wyraźnie odróżnia te sytuacje uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., (II OPS 4/09, ONSAiWSA 2010/1/5).

W zakresie sytuacji objętej niniejszą kontrolą kasacyjną nie budzi zastrzeżeń fakt niepopełnienia przez skarżącego czynu (i w związku z tym prawomocnego skazania lub prowadzenia postępowania karnego), należącego do kategorii przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu czy mieniu. Sytuację tę należy zatem odnieść do możliwości ustalenia konsekwencji w wyniku kwalifikacji okoliczności, wskazującej na aktualność zastosowania zwrotu "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesami bezpieczeństwa lub porządku publicznego".

Powołana wyżej uchwała NSA (II OPS 4/09) wskazuje w tym zakresie ogólnie, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym i z tego względu posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, w związku z czym osoby takie powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w konflikt z prawem. Uchwała podnosi jednak także, iż w przypadku osób, które nie zostały skazane za wymienione w tym przepisie przestępstwa, organy Policji, mające upoważnienie do swobodnej oceny okoliczności i faktów, mogących przesadzać o wystąpieniu takiej uzasadnionej swobody, winny szczegółowo te okoliczności i fakty analizować, oceniać je w sposób zindywidualizowany, a następnie winny wyczerpująco uzasadnić tę ocenę w perspektywie przyjęcia, iż istnieje określona w przepisie "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego".

W ocenie Składu Orzekającego całe wyrażenie normatywne "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". jest rodzajem zwrotu ocennego, zawierającego dwa rodzaje odesłań aksjologicznych. Po pierwsze, zwrotem szacunkowym jest zwrot "uzasadniona obawa". Ustalenie jego treści wymaga od interpretatora dokonania dwóch operacji interpretacyjnych – po pierwsze ustalenia faktów, stanowiących element pojęcia "obawa użycia broni", a po drugie, zakwalifikowania wpływu tych faktów w ten sposób, iż ustalona w ten sposób obawa jest obawą uzasadnioną. Ta druga operacja, na gruncie przyjętego wcześniej ustalenia że obawa występuje, wymaga dodatkowo oszacowania natężenia tego potencjalnego wystąpienia, tak, aby w konkluzji można było określić że obawa jest uzasadniona oraz antycypowania możliwości jej wystąpienia w przyszłości. Jest jednak jeszcze trzeci element treści całego wyrażenia, obejmujący powiązanie ustalonej w ten sposób uzasadnionej obawy użycia broni z możliwością użycia broni (przez jej posiadacza, nie będącego zarazem sprawcą jednego z trzech rodzajów przestępstw, wymienionych w przepisie art. 15 ustawy) w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Elementem rozumowania organu wydającego decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń winno być także zatem przekonanie o możliwości naruszenia wskazanych wartości obejmujących wartości prawne (zasady prawa) ale też w jakiejś części aksjologię pozasystemową.

Analizowana przesłanka jest więc przesłanką złożoną w kontekście podjęcia decyzji. Jest przesłanką wyrażoną ocennie, odwołującą się do wartości systemowych i pozasystemowych, wymagającą oszacowania skali w kontekście odniesienia jej do potencjalnych wydarzeń w przyszłości. Mimo zatem, że decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń jest decyzją związaną co do ustalenia normatywnych konsekwencji, swoiste uznanie pojawia się w kontekście zakwalifikowania powyższych okoliczności jako elementów analizowanego wyżej wyrażenia ocennego. Tym większego zatem znaczenia nabiera prawidłowe powiązanie jej z już istniejącymi i dającymi się stwierdzić elementami stanu faktycznego. Argumentację idącą w kierunku zarówno wystąpienia obawy jak i jej skali (rozmiaru) należy zatem nie tylko starannie ustalić ale także starannie wskazać w uzasadnieniu decyzji, przede wszystkim po to, aby możliwa był orientacja co do przyjęcia przez organ dających się zweryfikować w toku kontroli przesłanek rozstrzygnięcia.

W ocenie Składu Orzekającego Sąd I instancji zasadnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż organy administracji takich rozumowań nie przeprowadziły ani też nie wskazały na powyższe przesłanki w uzasadnieniach swojej decyzji. W szczególności na akceptację zasługują podniesione na s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku braki w zakresie wskazania na elementy dotychczasowego zachowania, nieprzeprowadzenie określonych dowodów (np. wywiadu środowiskowego) oraz brak dokonania kompleksowej oceny. W istocie są to uchybienia zarówno w odniesieniu do zakresu ustaleń faktycznych, ich oceny oraz następnie wykazania ich w uzasadnieniu decyzji. Są to oceny trafne zarówno w odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej jak i decyzji odwoławczej. Te bowiem przyjęły automatyczny skutek popełnienia czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości jako spełnienie przesłanki wystąpienia wskazanej w przepisie uzasadnionej obawy.

Wykonanie wskazanych przez Sąd I instancji działań w ramach ponownego orzekania pozwoli na wyprowadzenie prawidłowych i zgodnych z prawem wniosków odnośnie zakwalifikowania skutków popełnienia przestępstwa z art. 178a k.k. w świetle wystąpienia uzasadnionej obawy użycia broni. Nie przesądzają one kierunku rozstrzygnięcia administracyjnego, poprawnie wskazując jedynie na konieczność przeprowadzenia wskazywanych wyżej ustaleń w kontekście możliwości przesądzenia o wystąpieniu tej obawy.

Przyjęcie powyższych konkluzji prowadzi do stwierdzenia niezasadności sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w kontekście rozważań powyższych jest o tyle niezasadny, że zmieniona została treść wypowiedzi Sądu ze s. 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd, wprawdzie niepoprawnie stylistycznie, ale jednak dostatecznie jasno (w świetle zdania poprzedzającego) wskazał, że skazanie za przedmiotowe przestępstwo nie wystarcza do przyjęcia zasadności domniemania faktycznego co do użycia przez niego broni. Nie wyraził natomiast przekonania, na które wskazuje skarżący kasacyjnie, iż "ten kto prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości nie może użyć broni...". Wyrażona zatem w uzasadnieniu wyroku teza jest zgodna z argumentacją wyrażoną powyżej odnośnie do wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.

W konsekwencji nie może być także uznany za trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., bowiem jego zastosowanie stanowiło bezpośredni rezultat przyjęcia przez Sąd I instancji rozumowania w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, które zostało wskazane wyżej i które należy zaakceptować w świetle wymogu indywidualnego podejścia do każdych okoliczności, traktowanych jako przesłanki faktyczne, składające się na treść wyrażenia "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". Nie jest w szczególności zasadnym przyjęcie przez autora skargi kasacyjnej, w świetle tej argumentacji, iż z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż sam fakt skazania za popełnienia przedmiotowego przestępstwa stanowi samodzielną przesłankę do cofnięcia pozwolenia na broń.

W istocie, ukształtowała się linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ramach której popełnienie przestępstwa z art. 178a k.k. prowadzi do przyjęcia założenia o wystąpieniu takiego zakresu braku kontroli posiadacza broni nad własnym zachowaniem, że uprawdopodobnia on możliwość wykorzystania broni palnej w celach określonych w przepisie. Założenie to jednak w żadnym razie nie zwalnia i nie może zwalniać organów Policji, na gruncie zasady określonej w art. 7 k.p.a. a także norm zawartych w przepisach art. 77, art. 80 czy art. 107 § 3 k.p.a., od badania, ustalenia i wszechstronnej oceny całokształtu okoliczności związanych ze sprawcą oraz jego zachowaniem, tak dotychczasowym jak i związanym z popełnianiem tego czynu, w stosunku do których dodatkowo winna być przedstawiona odpowiednia argumentacja w uzasadnieniu decyzji (por. np. wyr. NSA z dn. 11 czerwca 2010 r., II OSK 1002/09).

Jedynie popełnienie jednego z trzech rodzajów wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 czynów powoduje pewien automatyzm, zwalniający organy od przedstawienia związku tych okoliczności z podstawami cofnięcia pozwolenia. Wskazuje na to także powołana wcześniej uchwała NSA II OPS 4/09, akcentując w przypadku innych rodzajów czynów niż te trzy wymienione, konieczność indywidualizacji i uważnego oraz wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności, tym samym nie zmieniając interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, w tym także poprawność wskazań Sądu I instancji, których realizacja powinna doprowadzić organy administracji do poprawnej oceny okoliczności pod kątem treści przesłanki uzasadnionej obawy z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.