Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 127/10 oddalił skargę PKP Cargo S.A. w Warszawie Świętokrzyski Zakład Spółki w S. na decyzję Świętokrzyskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) dalej rozporządzenie – utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., znak: [...] stwierdzającą chorobę zawodową u M. Z. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. wszczął postępowanie po otrzymaniu w dniu 23 kwietnia 2009 r. od Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy w L. skierowania na badania w celu rozpoznania u M. Z. choroby zawodowej, a następnie na wniosek Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. przeprowadził ocenę narażenia zawodowego.
W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż M. Z. od roku 1974 do chwili wydania decyzji, niemal nieprzerwanie pracowała w Spółdzielni Pracy "W." w S. oraz w PKP Cargo S.A. Świętokrzyski Zakład Spółki w S. na stanowisku sytuatora, starszego sytuatora i dyspozytora, co wiązało się z częstymi monotypowymi ruchami zginania i prostowania w obrębie nadgarstków, a w konsekwencji narażało ją na nadmierne przeciążenie układu ruchu i przyczyniło się do powstania choroby zawodowej. W dniu 16 czerwca 2009 r. organ I instancji przesłał wyniki postępowania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., który na podstawie analizy narażenia zawodowego, dokumentacji medycznej oraz konsultacji neurologicznej i ortopedycznej wydał w dniu 30 października 2009 r. orzeczenie lekarskie PMLO nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej.
W ocenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. przedmiotowa opinia i postępowanie diagnostyczno-orzecznicze zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, a orzeczenie lekarskie posiada cechy opinii biegłego i w sposób jasny i czytelny uzasadnia podstawy rozpoznania choroby zawodowej i z tego powodu mogło być podstawą do wydania decyzji stwierdzającej u M. Z. chorobę zawodową – przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy w postaci zespołu cieśni nadgarstka, która to choroba wymieniona jest w poz. 20.1 załącznika do rozporządzenia.
Odwołanie od tej decyzji wniosła PKP Cargo S.A. w Warszawie – Świętokrzyski Zakład Spółki w S. zarzucając naruszenie art. 75, 77, 80, 107 § 3 k.p.c.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Świętokrzyski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podzielił ustalenia i argumentację prawną organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – PKP Cargo S.A. w Warszawie – Świętokrzyski Zakład Spółki w S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej naruszenie art. 237 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy oraz § 2, § 6 ust. 1 pkt 5 i § 8 rozporządzenia – poprzez niewykonanie prawidłowo wszystkich czynności przewidzianych w ww. rozporządzeniu, a nadto naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 75 § 1,art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnień wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla prawidłowego jej załatwienia.
W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z § 2 rozporządzenia choroba zawodowa powinna być w sposób właściwy udokumentowana, natomiast decyzja stwierdzająca chorobę u M. Z. została wydana bez spełnienia tej przesłanki. Zarzucono także brak ustalenia niezbędnej przesłanki wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej, a mianowicie wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy a wystąpieniem choroby zawodowej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając skargę za niezasadną wskazał, że stosownie do przepisu art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei zgodnie z art. 235 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych zawiera załącznik do rozporządzenia. Wśród chorób zawodowych objętych rozporządzeniem w poz. 20.1 wymienione zostały przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni nadgarstka.
Sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji zgodnie przyjęły, iż M. Z. od roku 1974 do chwili wydania decyzji, niemal nieprzerwanie pracowała w Spółdzielni Pracy "W." w S. oraz w PKP Cargo S.A. Świętokrzyski Zakład Spółki w S. na stanowisku sytuatora, starszego sytuatora i dyspozytora, co wiązało się z częstymi monotypowymi ruchami zginania i prostowania w obrębie nadgarstków, a w konsekwencji narażało ją na nadmierne przeciążenie układu ruchu, co mogło spowodować powstanie choroby zawodowej. Jak wynika z karty oceny narażenia zawodowego M. Z. łącznie przez ponad 30 lat wykonywała pracę związaną z nadmiernym obciążeniem i częstymi monotypowymi ruchami zginania i prostowania w obrębie nadgarstków na wskazanych stanowiskach. Wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. orzeczenie lekarskie potwierdza rozpoznanie u M. Z. choroby zawodowej – prawostronny zespół cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, iż na podstawie zebranego wywiadu, przedstawionej przez M. Z. dokumentacji medycznej oraz wykonanych konsultacji specjalistycznych, należy z przeważającym prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię zespołu cieśni nadgarstka prawego.
Zdaniem Sądu I instancji, sporządzone w sprawie orzeczenie lekarskie odpowiada wymogom opinii w rozumieniu art. 84 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów, które mogłyby podważyć moc dowodową wydanej opinii lekarskiej. W szczególności nie wykazano, że mimo wykonywania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej stwierdzona u M. Z. choroba została wywołana przez inne czynniki, nie związane ze sposobem lub rodzajem wykonywanej pracy. Tym samym niezasadny jest zarzut braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla jej prawidłowego załatwienia. Wbrew zarzutom skargi, karta narażenia zawodowego zawiera szczegółowe dane dotyczące okresu narażenia i sposobu wykonywania pracy, a z jej treści jednoznacznie wynika, iż wykonywanie przez M. Z. czynności zawodowych mogło przyczynić się do powstania u niej choroby zawodowej.
W ocenie Sądu I instancji organy orzekające dokonały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonały oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, a ocena ta znajduje oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie
Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył PKP Cargo S.A. w Warszawie Świętokrzyski Zakład Spółki w S. i zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu:
- 1. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2351 Kodeksu pracy, art. 237 § 4 ust. 1 oraz § 2, § 6 ust. 1, 2 pkt 5 i § 8 ust. 1, 2 rozporządzenia, § 3 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz.U. Nr 132, poz. 1121) dalej rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r., poprzez nieuwzględnienie, że organy administracyjne obu instancji, nie wykonały prawidłowo wszystkich czynności przewidzianych w wyżej wymienionych w rozporządzeniach;
- 2. Naruszenie przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., tj. art. 106 § 5 tej ustawy w związku z art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne nie wymagał uzupełnienia i jest wystarczający do wydania wyroku w tej sprawie.
Skarżący powołując się na powyższe zarzuty wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach,
- 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła M. Z. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 21 października 2010 r. M. Z. przedłożyła zaświadczenie z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K. dnia 22 września 2010 r., z którego wynika, iż stan po operacji zespołu cieśni nadgarstka po stronie prawej ocenia się w następujący sposób: "regresja zmian w zakresie włókien ruchowych, w mniejszym stopniu czuciowych prawego nerwu pośrodkowego w porównaniu z badaniem poprzednim. W zakresie lewego nerwu pośrodkowego pogorszenie przewodzenia w zakresie włókien czuciowych we wszystkich odprowadzeniach. Parametry przewodzenia we włóknach ruchowych bez istotnych cech progresji. Zmiany o charakterze aksonalno demielinizacyjnym przewlekłym obecnie bardziej nasilone w lewym nerwie pośrodkowym mogące odpowiadać ZCN".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego tj. art. 235 1 oraz art. 237 § 4 ust. 1 Kodeksu pracy oraz § 2, § 6 ust. 1 i 2 pkt 5 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia i § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. poprzez nieuwzględnienie, że organy administracyjne obu instancji nie wykonały prawidłowo wszystkich czynności przewidzianych w wyżej wymienionych rozporządzeniach, uznać należało, że nie ma on usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz.U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W dniu 3 lipca 2009 r. weszło w życie, wydane na podstawie art. 237 Kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869). Stosownie do § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przy czym, jak wynika z § 5 ust. 1-3 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w ustawie o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia, wskazanych w tym przepisie. Rozporządzenie reguluje także sposób przeprowadzania oceny narażenia zawodowego.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w zakładzie pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie domniemania związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.
W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji nie znalazł podstaw do zakwestionowania ustaleń organów sanitarnych, że została spełniona pierwsza i druga z wymienionych wyżej przesłanek koniecznych do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Stanowisko Sądu w tym zakresie znajdowało oparcie w zebranym materiale dowodowym i nie zostało skutecznie podważone. Należy podzielić stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy nie zostało natomiast skutecznie obalone.
Zarzuty skargi kasacyjnej kwestionują stwierdzenia Sądu I instancji akceptujące rozpoznanie choroby zawodowej u M. Z. Zarzuty w tej materii są chybione. Jednostkami właściwymi do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej są te jednostki, które wskazują przepisy § 5 rozporządzenia. W niniejszej sprawie medyczna jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała chorobę zawodową pod postacią zespołu cieśni nadgarstka i w tym zakresie nie zachodziła potrzeba uzupełniania dokumentacji medycznej. Sąd I instancji trafnie więc wskazał, że orzeczenie lekarskie zostało wydane w sprawie przez upoważnioną jednostkę orzeczniczą gdzie rozpoznano u M. Z. chorobę zawodową – prawostronny zespół cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego,
O potrzebie uzupełnienia zakresu informacji zawartej w dokumentach zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia decyduje lekarz wydający orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub jej braku. Kwestionowanie w tym zakresie zarówno przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jaki i Sąd pierwszej instancji rozpoznania medycznego stanowiłoby kontrolę orzeczenia lekarskiego, która jest niedopuszczalna.
Z powyższych względów nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego wskazanych w skardze.
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. można postawić w sytuacji gdyby sąd przeprowadził postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. i zrobił to niezgodnie z tym przepisem (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., sygn. akt 1576/04, niepubl.).
Stwierdzić trzeba, iż § 3 wymienionego w skardze kasacyjnej art. 106 p.p.s.a. nie nakłada na sąd administracyjny obowiązku, lecz jedynie przyznaje, jako wyjątek od zasady orzekania na podstawie akt sprawy, uprawnienie do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ale tylko z dokumentów. Ustalenie stanu faktycznego poprzez zebranie i ocenę materiału dowodowego należy do obowiązków organów administracyjnych w toku prowadzonego przez nie postępowania, natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego pozostaje kontrola, czy proces ten odbył się zgodnie z prawem. Celem wprowadzenia więc regulacji art. 106 § 3 p.p.s.a. było wyposażenie sądów administracyjnych w narzędzie kontrolne postępowania administracyjnego poprzez sprawdzenie prawidłowości ustalonego przez organy administracyjne stanu faktycznego w przypadku pojawiających się wątpliwości, a nie przeprowadzenie tego postępowania przez Sąd w celu merytorycznego rozstrzygnięcia załatwionej decyzją administracyjną sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wnikliwie odniósł się do wszystkich występujących w sprawie kwestii, a w tym szczegółowo ocenił toczące się postępowanie administracyjne.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 184 p.p.s.a.