Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 298/09, oddalił skargę L. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palna myśliwską.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w związku z uzyskaną informacją dotyczącą prowadzenia przeciwko L. B. postępowania przygotowawczego nr [...] o popełnienie czynu z art. 160 § 1 k.k. (tj. przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu), w dniu [...] lutego 2008 r. Lubelski Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W trakcie postępowania administracyjnego uzyskano z Koła Łowieckiego [...] w Z., Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Z. oraz z Posterunku Policji w J. pozytywne opinie o L. B. W dniu [...] października 2007 r. Prokuratura Rejonowa w Biłgoraju wniosła przeciwko skarżącemu akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Biłgoraju Sąd Grodzki i sprawa karna toczy się w tym sądzie pod sygn. akt VI K - 609/07.
W aktach znajduje się też wskazany wyżej, skierowany do sądu akt oskarżenia, z którego wynika, że L. B. oskarżono o to, że będąc właścicielem tartaku drzewnego zatrudnił na umowę o dzieło pracowników A. O. i innych, którzy wykonywali pracę w postaci wywózki tarcicy z budynku tartaku pomimo, że budynek tartaku - zgodnie z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przeznaczony był do rozbiórki, przez co naraził ich na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. o popełnienie czynu z art. 160 § 1 k.k.
Komendant Wojewódzki Policji w Lublinie decyzją z dnia [...] września 2008 r. cofnął L. B. pozwolenie na broń palną myśliwską. Organ wskazał, iż ze zgromadzonego materiału wynika, iż prowadzone jest wobec niego postępowanie karne o czyn z art. 160 § 1 k.k., tj. przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. W ocenie organu powyższe pozwala na zakwalifikowanie skarżącego do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy ma charakter obligatoryjny, co znaczy że organy policji zostały ustawowo zobligowane do cofnięcia pozwolenia na broń w przypadku, gdy przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń jest prowadzone postępowanie karne za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu. Powyższej oceny nie może zmienić pozytywna opinia jaką cieszy się skarżący w miejscu zamieszkania, kole łowieckim oraz Zarządzie Okręgowym Polskiego Związku Łowieckiego w Z. W odwołaniu od decyzji organu I instancji L. B., wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości.
Nie kwestionując faktu prowadzenia postępowania karnego wobec niego z art. 160 § 1 k.k., podniósł, iż postępowanie to nie miało żadnego związku z posiadaną przez niego bronią myśliwską. Powołał się na pozytywne opinie o nim oraz posiadane uprawnienia sędziego oraz instruktora myśliwskiego. Podnosił, iż zgodnie z ustalonym orzecznictwem organ winien uzasadnić, że istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Organ odwoławczy, Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał na brzmienie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji i stwierdził, że nakazuje on organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Cofnięcie pozwolenia na broń osobom skazanym za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu a także, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw ma charakter obligatoryjny, zatem inna decyzja nie mogła zapaść. Wskazał, iż pozytywne opinie nie likwidują obawy, o której mowa w ww. przepisie. Podkreślił, iż ustawodawca nie pozostawił organom Policji możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy.
L. B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosił, iż organ winien wykazać istnienie uzasadnionej obawy użycia przez niego broni w celu sprzecznym z ustawą. Skarżący postawił zarzut naruszenia art. 7, 8, 11, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., wskazując, iż w toku postępowania nie podjęto działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, organ pominął korzystne dla niego opinie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, bowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organowi administracji podstawę do dokonania oceny stanu faktycznego jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, zgodnie z którym właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6. Natomiast stosownie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Powyższe uregulowanie ma, zdaniem Sądu, charakter jednoznaczny. Prowadzenie wobec posiadacza broni postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu jest jednym z zachowań, wskazanych w art. 15 ust.1 pkt 6 cyt. ustawy, z którym ustawodawca łączy istnienie uzasadnionej obawy użycia przez niego broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Co do tych osób organ nie musi przeprowadzać oceny czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w ustawie. Zatem wobec podejrzanych o przestępstwa przeciwko mieniu organ musi jedynie ustalić fakt skazania lub prowadzenia postępowania o popełnienie przestępstw wymienionych w przepisie, a oceny, że obawa istnieje dokonał już sam ustawodawca.
Sąd podkreślił, że organy Policji związane są faktem wniesienia przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia. W sytuacji, kiedy akt oskarżenia jest już w sądzie, nie ma wątpliwości, że "toczy się postępowanie karne" o przestępstwa w nim wymienione. W zakresie powyższego czynu nie miały zatem potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego, w uzasadnieniu aktu oskarżenia szczegółowo opisano okoliczności popełnienia przestępstwa. Organy Policji nie mają kompetencji do badania prawidłowości postępowania karnego prowadzonego przeciwko skarżącemu, w tym zebranych w nim materiałów dowodowych.
W opinii Sądu poczynione przez organ zarówno I jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Organ prawidłowo ustalił, że skarżący jest osobą wobec której prowadzone jest postępowanie karne o przestępstwo za czyn typizowany w art. 160 § 1 k.k., a był w tym zakresie związany skierowanym przeciwko skarżącemu aktem oskarżenia, to już sam ten fakt przesądza, iż należy on do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa.
W konsekwencji pozostałe okoliczności sprawy wynikające z zebranego materiału dowodnego nie mogły zniwelować istnienia uzasadnionej obawy możliwości użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W szczególności nie zachodziła potrzeba badania o jaki interes bezpieczeństwa lub porządku publicznego chodzi w przedmiotowym stanie faktycznym, oraz ważenia tego interesu w stosunki do interesu obywatela. Wypełnienie przesłanki zaliczenia skarżącego do osób wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jako osoby wobec której prowadzone jest postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu było wystarczającym argumentem - zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy - do utrzymania decyzji cofającej pozwolenie na broń.
Skargę kasacyjna od powyższego wyroku złożył L. B. zaskarżając tenże wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.
Jako podstawy skargi kasacyjnej, jej autor wskazał:
- 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez przyjęcie, że oskarżenie o jedno z przestępstw przykładowo wymienionych w powołanym przepisie, tj. o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu stanowi pozytywną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów policji, iż skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu.
W dniu [...] lipca 2009 r. Komendant Główny Policji złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.
Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaakceptowanie dowolnego ustalenia organów policji, iż skarżący jest osobą, co do której istnieje obawa, że użyje broni w sposób zagrażający bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu.
Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej organ administracji publicznej wszechstronnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy i trafnie uznał, że pozytywne opinie o skarżącym nie mogły odnieść pozytywnego skutku wobec ustalenia, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji wobec T. S. toczyło się postępowanie o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu.
Jak bowiem wynika z treści art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli co do osoby, której takie pozwolenie wydano istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.
Dla uzasadnienia tego stanowiska celne są argumenty zawarte w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, LEX Nr 527545. Uchwała ta w swoim meritum dotyczy co prawda jedynie kwestii cofnięcia pozwolenia na broń osobie prawomocnie skazanej za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jednakże rozważania zawarte w jej uzasadnieniu mają walor uniwersalny i dotyczą również sytuacji osób wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wskazać należy, że skoro w przepisie tym określono najpierw "osoby co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" a następnie wskazano, że "w szczególności" są to osoby wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to krąg osób wymienionych w grupie pierwszej – szerszej, obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach "w szczególności".
Trafna jest również konkluzja jaką wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tejże uchwały, iż użycie słów "w szczególności", oznacza, że do osób wymienionych po tym stwierdzeniu ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnie, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego
Wskazać przy tym należy, że treść przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych i brak jest podstaw do odstąpienia od stosowania wykładni językowej tego przepisu.
W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, na co słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administrocyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie.
Restrykcyjność przepisów dotyczących zarówno wydania pozwolenia na broń, jak i przede wszystkim jego cofnięcia jest zatem uzasadniona specyficznym charakterem tego uprawnienia.
Reasumując wskazać należy, iż osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji.
Tym samym nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez przyjęcie, że oskarżenie o jedno z przestępstw przykładowo wymienionych w powołanym przepisie, tj. o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu stanowi pozytywną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Odnosząc się do wniosku Komendant Głównego Policji o zwrot kosztów postępowania wskazać należy, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątki od tejże zasady przewidziane są w przepisami o zwrocie kosztów postępowania (art. 200-204 p.p.s.a.). Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika Komendanta Głównego Policji r.pr. M. S. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, albowiem wynagrodzenie radcy prawnego za czynności, które nie zostały wymienione w § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), a w szczególności za sporządzenie samej odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie stanowi niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 93/04, M. Podat. 2004/12/50.