Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 103/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił L. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2008 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż postępowanie w sprawie cofnięcia L. K. pozwolenia na broń zostało wszczęte z urzędu z uwagi na fakt prowadzenia postępowania karnego wobec skarżącego o czyn z art. 178 a § 1 kk (przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji – prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości). W toku postępowania ustalono, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 29 stycznia 2008r., sygn. akt VI K 853/07, L. K. został skazany za to przestępstwo na karę dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres dwóch lat próby, świadczenia pieniężne i zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 1 roku. Podstawą prawną zastosowaną powyższym stanie faktycznym był art. 18 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 1 ust.1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz.525 ze zm., dalej ubia).
Z brzmienia tych przepisów wynika, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do kategorii osób, o których mowa m.in. w art. 15 ust.1 pkt 6 – tj. takich, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Obligatoryjny charakter tych przepisów nakazuje organom Policji cofnięcie uprawnionemu pozwolenia na broń w wypadku stwierdzenia popełnienia przez niego przestępstwa przeciwko mieniu.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący zakwestionował istnienie uzasadnionych obaw co do posiadania przez niego broni palnej. Podniósł, iż za swój czyn poniósł karę, nie mógł bowiem wykonywać zawodu agenta ubezpieczeniowego z uwagi na brak możliwości prowadzenia samochodu.
Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż z ustaleń postępowania karnego wynika, iż L. K. popełnił czyn, o którym mowa w art. 178a § 1 kk przy blisko trzykrotnym przekroczeniu dopuszczalnego stężenia alkoholu w organizmie. Wykazał się nie tylko nieodpowiedzialnością, ale również brakiem wyobraźni co do możliwych następstw swojego zachowania w sytuacji o ograniczonej czy zniesionej wskutek spożycia alkoholu samokontroli, a więc cechami wykluczającymi możliwość dysponowania bronią palną. Powyższego, zdaniem organu, nie może zmienić argumentacja odnosząca się do jego pracy zawodowej i społecznej. Łamanie zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przez osobę zaangażowaną w tę problematykę świadczy na jej niekorzyść.
Skargę na powyższą decyzję złożył L. K., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 15 ust.1 pkt 6 ubia oraz art. 6 kpa. Skarżący podniósł, że wskazany przepis prawa materialnego nie wymienia przestępstwa, za które został ukarany. Organy policji, zdaniem skarżącego, nie mogą rozszerzać dyspozycji tego przepisu na inne przestępstwa. Podkreślił, iż posiada dobrą opinię środowiskową i jest zaangażowany w działalność społeczną.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, iż organy Policji właściwie zastosowały przepisy prawa materialnego oraz prawidłowo oceniły całokształt zgromadzonego materiału dowodowego. Decyzja wydana na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia ma charakter decyzji związanej, która charakteryzuje się tym, że w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego przewidzianego ustawą – w niniejszej sprawie jest to stan opisany w art. 15 ust.1 pkt 6 ubia) ma obowiązek cofnąć pozwolenia na broń. Ocena, czy posiadacz broni, wobec którego toczy się o cofnięcie broni na podstawie art. 18 ust.1 pkt 2 ubia, jest osobą, co do której istnieje obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, musi być dokonana w oparciu zebrany materiał dowodowy, do którego należą orzeczenia sądowe, w szczególności dotyczące skazania za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu lub informacje o toczących się postępowaniach karnych.
Zawarty w art. 15 ust. 1 pkt 6 katalog przestępstw nie jest zamknięty, co daje możliwości subsumcji odmiennych stanów faktycznych przy zastosowaniu tej normy prawnej. Sąd stwierdził, że organy z punktu widzenia istnienia przesłanki obawy, o której mowa w art. 13 ust.1 pkt 6 słusznie dokonały krytycznej oceny skarżącego i oceny tej nie zmienia fakt, że cieszy się on pozytywną opinią w miejscu zamieszkania i jest aktywnym członkiem społeczności lokalnej. Prawidłowo przyjął organ, że samo dopuszczenie się skarżącego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzić może uzasadnioną obawę, że w takim samym lub podobnym stanie mógłby w przyszłości korzystać z posiadanej broni.
Sąd podzielił pogląd organu odwoławczego, iż od osób posiadających uprawnienie do posiadania broni należy oczekiwać poszanowania prawa i nieposzlakowanej opinii, dopuszczenie się czynu polegającego na prowadzeniu samochodu w stanie nietrzeźwości rodzi obawę użycia broni w tym samym stanie.
Sąd podniósł, iż obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia nie jest równoznaczna, dotyczy bowiem zdarzeń, które mogą zajść w przyszłości, o ile jest ona uzasadniona realiami takimi jak fakty z życiorysu, czy cechy osobowościowe strony, której postępowanie dotyczy. Organ w związku ze stwierdzeniem zaistnienia tej przesłanki obligowany był do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Bez wpływu na to rozstrzygnięcie pozostają okoliczności dotyczące pozytywnych cech charakteru skarżącego związane z jego działalnością społeczną. Nie ma również znaczenia, iż prawomocny wyrok sądowy skazujący skarżącego za przestępstwa określone w art. 178a § 1 kk został wydany w trybie art. 387 kpk, gdyż instytucja dobrowolnego poddania się karze podlega ocenie Sądu, który może wniosku skarżącego nie uwzględnić.
L. K. wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości.
Skargę kasacyjną oparł na zarzutach:
- 1) naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa) - to jest art. 18 ust. 1 pkt 2 związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji Dz. U. Nr 53, poz. 549 ze zm.) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu- jako zasady - że samo skazanie za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości rodzi uzasadnioną obawę użycia przez sprawcę tego czynu broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego
- 2) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa) to jest:
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo naruszenia wskazanych wyżej przepisów ustawy o broni i amunicji;
- - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji mimo że w wyniku ewidentnego naruszenia zasad określonych w art. 7,8,10,75, 77 i 80 kpa sprawa nie została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie, a jedynego rozważanego dowodu w sprawie (tj. wyroku skazującego) wyprowadzono nieuprawniony (tj.dowolny) wniosek;
- - art. 141 § 4 ppsa w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) poprzez ogólnikowość uzasadnienia wyroku, pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności podniesionych w skardze, dokonanie własnych ustaleń oraz nieuprawnionych uogólnień. Nadto – odstępując od utrwalonej od lat linii orzecznictwa w tego rodzaju sprawach – Sąd I instancji nie wskazał przyczyn, które to odstępstwo uzasadniają.
Na tych podstawach wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy nakłada na organ Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń osobom wymienionym w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OPS 4/09 przyjęto: "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)".
W uzasadnieniu uchwały wywiedziono, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywateli w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywateli do broni został poddany istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie. W uchwale podkreślono, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. W uchwale powołano art. 5 lit. b dyrektywy Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. U. UE 91.256.51,2008.179.5), który stanowi, że bez uszczerbku dla art. 3 państwo członkowskie zezwalają na nabywanie i posiadanie broni palnej wyłącznie osobom, które przedstawią ważną przyczynę i które nie stanowią zagrożenia dla samych siebie, dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa państwa. Dyrektywa została implementowana do ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a zatem jej zapisy stanowią źródło dla dokonywania wykładni polskich przepisów prawa.
Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów, które uzasadniają jego posiadanie. Jedną z takich przesłanek są okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi, że podstawą do odmowy udzielenia pozwolenia na broń, a następnie podstawą cofnięcia tego pozwolenia (art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy) jest istnienie uzasadnionej obawy, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, użycie w art. 15 ust. 1 pkt 6 słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, które nie były wprawdzie skazane za wymienione przestępstwa, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skoro organ prawidłowo ustalił, że określona osoba w dacie wydania decyzji była osobą skazaną za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to fakt ten przesądza, iż należy ona do kręgu osób, które zdaniem ustawodawcy stwarzają zagrożenie użycia broni w sposób niezgodny z przepisami prawa i nie mogą tą bronią dysponować.
Z kolei oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności organ Policji jest nią związany, jako przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń, i zarazem dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni.
W kontekście powyższych rozważań, za uprawnioną należy uznać ocenę organów Policji, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Niewątpliwy jest fakt, że skarżący znajdując się w stanie nietrzeźwości (0,60 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu) kierował samochodem osobowym, za co został wyrokiem Sądu Rejonowego w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 29 stycznia 2008 r. uznany za winnego popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. i skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata, karę grzywny oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku. Przestępstwo to nie należy do przestępstw wyliczonych w art. 15 ust.1 pkt 6 ustawy, zachodziła zatem konieczność wykazania związku pomiędzy czynem skarżącego, za który został prawomocnie skazany i cechami charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby dać podstawę do obawy, że posiadanej broni użyje w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego.
Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że prawidłowa była ocena organów Policji, że czyn skarżącego naruszający porządek prawny może rodzić uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pozytywne opinie w miejscu zamieszkania, koła łowieckiego, wędkarskiego oraz zaangażowanie w działalność społeczną, na które powołuje się skarżący oraz dotychczasowy sposób używania broni, mają istotne znaczenie w sprawie, jednakże nie mogą przysłonić faktu, że skarżący popełnił przestępstwo umyślne działając pod wpływem alkoholu, a więc w okolicznościach, które przy ocenie każdego zachowania mają wpływ na negatywną jego ocenę. Powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku świadomości co do swojego stanu nietrzeźwości, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, wpływa negatywnie na ocenę jego cech osobowości i prowadzi do prawidłowego wniosku, iż stan nietrzeźwości powoduje u skarżącego obniżoną samoocenę.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu, iż dowody wskazujące na pozytywne cechy osobowości skarżącego nie mogą wykluczyć, że będąc w takim lub podobnym stanie mógłby użyć broni zwłaszcza, że tego czynu karalnego dopuścił się pomimo, że zajmuje się na co dzień problematyką bezpieczeństwa, a więc sam powinien przestrzegać zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego, a nie swoim zachowaniem zasady te łamać.
W powyższych warunkach uprawniona jest ocena, że skarżący swoim zachowaniem stworzył realne zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, ze względu na charakter tego przestępstwa, jako stwarzające realne zagrożenie życia i zdrowia, czyni realną i uzasadnioną obawę, że osoba dopuszczająca się tego przestępstwa może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie takiej osobie broni.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zaskarżonym wyroku Sąd przeprowadził prawidłową wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy o broni i amunicji i w konsekwencji ocenił przeprowadzone ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organy rozpoznające i rozstrzygające sprawę w postępowaniu administracyjnym. Konsekwentnie nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji, stosując prawidłowo wykładnię przepisów prawa materialnego i przepisy postępowania. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie narusza art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd ocenia zgodność z przepisami prawa zaskarżonej decyzji administracyjnej i takiej oceny w uzasadnieniu Sąd I instancji dokonał.
Nie jest też zasadny zarzut zmiany linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Analizę linii orzecznictwa przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 650/08, wskazując na rozbieżności oraz przyjmując w tej rozbieżnej linii stanowisko, że art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o broni i amunicji są na tyle precyzyjnie zredagowane, że nie można zrezygnować z wykładni literalnej. Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku przyjął: "ustawodawca zróżnicował osoby prawomocnie skazane i objęte postępowaniem przygotowawczym. Jedną grupę tworzą skazani prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie tych przestępstw. W stosunku do tych osób organ administracyjny może ograniczyć postępowanie administracyjne do ustalenia wymienionych tu przesłanek (prawomocne skazanie lub postawienie zarzutów) i może zakończyć postępowanie administracyjne cofnięciem zezwolenia bez potrzeby badania czy czyn strony uzasadnia obawę, że strona może w przyszłości użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Drugą grupę tworzą skazani za popełnienie wszystkich innych przestępstw czy wykroczeń, bądź którym zarzucono takie czyny". W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w zaskarżonym wyroku przedmiotem była sytuacja faktyczna objęta drugą grupą, która zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wymagała dokonania oceny czy istnieje uzasadniona obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Oceny takiej dokonały najpierw organy Policji a następstwie Sąd I instancji, który z tą oceną się zgodził, zaś Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się wad w tej ocenie.
W tym stanie rzeczy na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.