Uzasadnienie
Wyrokiem z 11 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1290/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie oddalił skargę A. D. i J. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z [...] marca 2020 r., znak [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy Bakałarzewo z [...] lipca 1982 r., nr [...], nakazującej A. P. rozbiórkę budynku letniskowego (7m x 5m x 3m) na działce nr [...] we wsi [...], gmina [...] (decyzja nakazowa).
W treści skargi kasacyjnej A. D. i J. D. od ww. wyroku, na zasadzie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa), zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nakazowej Naczelnika Gminy [...] z [...] lipca 1982 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że wykonanie przedmiotowej decyzji wyrządziłoby im nieodwracalne skutki i spowodowałoby znaczne szkody. Podnieśli, że opisana wyżej inwestycja, której rozbiórka nie będzie wiązała się z prostymi, odwracalnymi czynnościami, ale procesem, w toku którego może nastąpić zniszczenie materiałów użytych do budowy obiektu. W załączeniu przedłożyli również dokumentację fotograficzną domku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 w związku z art. 193 Ppsa, zgodnie z którą wniesienie skargi kasacyjnej nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07, ONSAiwsa, 2007, nr 4, poz.77).
Stosownie zaś do art. 61 § 3 Ppsa, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe jest wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydanych w trybie zwykłym, w przypadku wniesienia skargi dotyczącej aktu wydanego w trybie nadzwyczajnym, tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie w trybie stwierdzenia nieważności, a co do oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji organu nadzoru budowlanego dot. nakazu rozbiórki.
Wyjaśnienia wymaga, że A. D. i J. D. są następcami prawnymi poprzedniego właściciela nieruchomości przedmiotowego budynku, tj. A. P. Decyzja nakazowa Naczelnika Gminy [...], której dotyczy sformułowany w skardze kasacyjnej wniosek, mieści się w dyspozycji art. 61 § 3 zd. 3 Ppsa.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy zgodzić się ze stronami skarżącymi, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca wstrzymanie wykonania decyzji. Jak wyżej wskazano, przedmiotem rozstrzygnięcia organu jest nakaz rozbiórki budynku letniskowego o wymiarach 7m x 5m x 3m, konstrukcji szkieletowej z krawędziaków drewnianych obitych od zewnątrz deskami, posadowionego na stałym fundamencie, dach jednospadowy, położonego na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina B. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego w przypadku jej wykonania, a następnie ewentualnego uchylenia przez sąd, jest tego rodzaju rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody i trudne do odwrócenia skutki (zob. postanowienia NSA: z 8 listopada 2016 r., II OSK 2563/16; z 1 marca 2011 r., II OZ 118/11; z 27 listopada 2009 r., II OZ 1040/09; z 10 marca 2008 r., II OZ 202/08 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Oczywiście nie oznacza to, że w każdym przypadku decyzja nakazująca rozbiórkę podlega, niejako "automatycznie", wstrzymaniu w postępowaniu sądowym. W każdym jednak przypadku, sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, zobowiązany jest ocenić skutki wykonania rozbiórki zarówno z punktu widzenia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Dokumentacja fotograficzna dołączona przez pełnomocnika skarżących do akt sprawy, potwierdza, że niewątpliwie mamy do czynienia z inwestycją, której rozbiórka nie będzie się wiązała z prostymi, odwracalnymi czynnościami, ale procesem, w toku którego, może nastąpić zniszczenie materiałów użytych do budowy obiektu. Oznacza to, że wykonanie nakazanej rozbiórki wiązać może się z niebezpieczeństwem spowodowania nieodwracalnych skutków, co uzasadnia udzielenie stronom skarżącym ochrony tymczasowej, w postaci wstrzymania wykonania decyzji nakazowej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.