Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 4 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 439/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w sprawie ze skargi [...] S.A. w P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Bydgoszczy z dnia 18 marca 2019 r., nr 13/2019, w przedmiocie choroby zawodowej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił:
- I) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1) naruszenia art. 2351 i 2352 Kodeksu pracy po poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że materiał dowodowy w tym orzeczenie lekarskie wydane przez uprawnioną jednostkę, posiadającą specjalistyczną wiedzę i wskazujące, że Pan M. R. ma chorobę zawodową został przez organ niewłaściwe oceniony bowiem zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wbrew orzeczeniu o chorobie zawodowej nie wykazano dlaczego organ II instancji wziął pod uwagę orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. a nie opinię Instytutu Medycyny Pracy w L. Organ podkreślił, że powyższe zostało wyjaśnione w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. stwierdzające chorobę zawodową zatrucia ostrego lub przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych u M. R. odpowiada przepisom prawa i w żaden sposób lekarz wydający to orzeczenie nie dokonała w sposób nieuprawniony ustaleń faktycznych w zakresie narażenia zawodowego pracownika.
- II) naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że organ drugiej instancji nie wykazał, że M. R. był narażony na oddziaływania czynników chemicznych, które mogły spowodować chorobę zawodową, w sytuacji gdy orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. wyraźnie to wskazywało,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu skutkującym uwzględnieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargi [...] S.A. w P. w sytuacji, gdy decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego była prawidłowa, a przeprowadzone postępowanie dowodowe prowadziło do oczywistego wniosku, że u M. R. stwierdzono chorobę zawodową - zatrucia ostrego lub przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W piśmie z dnia 20 stycznia 2020 r. organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Nie jest zasadny jest zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 K.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że organ drugiej instancji nie wykazał, że M. R. był narażony na oddziaływania czynników chemicznych, które mogły spowodować chorobę zawodową w sytuacji gdy orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. wyraźnie to wskazywało.
Najpierw odnotować trzeba, że wnoszący kasację organ nie przedstawił w przytoczonej podstawie w sposób pełny procesowego stanowiska Sądu pierwszej instancji, które spowodowało uwzględnienie skargi. Sąd pierwszej instancji podsumował uzasadnienie stwierdzeniem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 K.p.a.
Brak powołania w zarzucie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. oznacza pominięcie najistotniejszego powodu, dla którego Sąd pierwszej instancji nie zaaprobował zaskarżonej decyzji. Tym powodem było zaś nieodniesienie się, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do treści opinii Instytutu Medycyny Pracy w L. Nie chodzi przy tym o formalne nawiązanie do zdarzenia procesowego polegającego na przeprowadzeniu dowodu z tej opinii, przywołanie stanowiska Instytutu oraz przytoczenie wypowiedzi Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy zawartej w opinii uzupełniającej z dnia 26 listopada 2018 r., wydanej w związku z wezwaniem do ustosunkowania się do stanowiska Instytutu Medycyny Pracy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło, na co zwrócił przede wszystkim uwagę Sąd pierwszej instancji, odniesienia się do tego fragmentu opinii Instytutu Medycyny Pracy, według którego, dostępna dokumentacja medyczna nie potwierdza przebycia o M. R. ostrego zatrucia substancjami chemicznymi, a przebyta poliradikuloneuropatia ma podłoże autuimmunologiczne.
Jet to zagadnienie podstawowe. W myśl art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
W przypadku zatem ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.
Podstawowym warunkiem zaistnienia tego domniemania jest wystąpienie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych.
Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, w piśmie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 26 listopada 2018 r., nie odniesiono się do stanowiska IMP w tym zakresie. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3 K.p.a.
Oczywistym jest, że procedura rozpoznania wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej jest szczególna i nie można poprzestać na przepisach ogólnej procedury administracyjnej. Sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), dalej: "rozporządzenie".
W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W rozpoznawanej sprawie charakter orzeczenia lekarskiego ma niewątpliwie Orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W..
Opinia lekarska Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w L. nie została wydana w trybie § 7 ust.
1. Zgodnie z tym przepisem, pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.
Do wydania opinii przez Instytut doszło w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia, według którego, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.
Z dwóch powodów, mimo tego, że Opinia IMP nie stanowi dokumentu wydanego w trybie "odwoławczym", obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej było merytoryczne odniesienie się do tego dokumentu.
Po pierwsze, jak wynika z treści tej Opinii, została ona wydana po zapoznaniu się przez lekarzy orzeczników IMP nie tylko z dokumentacją lekarską oraz Kartą narażenia zawodowego, ale także po hospitalizacji M. R. w Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego IMP w L., podczas której przeprowadzono szereg konsultacji specjalistycznych. Merytorycznie zatem dokument sporządzony w IMP w L. ma charakter nie tylko opinii biegłego, ale także odpowiada wymogom orzeczenia lekarskiego, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia.
Po drugie, skoro PPIS we W. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia, to organ odwoławczy, mający kompetencje reformatoryjne, mógł wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego WOMP, ale powinien wyjaśnić przyczyny dla których nie uwzględnił stanowiska Instytutu, który nie znalazł podstaw do rozpoznania u M. R. choroby zawodowej.
W tej sytuacji przedwczesne jest rozważanie prawidłowości zastosowania w sprawie art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy. Odnosząc się do aspektu procesowego podniesionego w zarzucie materialnym, stwierdzić można, że wnoszący kasację organ nie podważył ustalenia Sądu pierwszej instancji, według którego, lekarz orzecznik WOMP dokonał samodzielnych ustaleń sprzecznych z Kartą narażenia zawodowego, co do okresu pracy badanego w narażeniu na czynniki szkodliwe. Organ ograniczył się tej mierze, w opisie naruszenia, jedynie do ogólnikowego zaprzeczenia, że "w żaden sposób lekarz wydający to orzeczenie nie dokonała w sposób nieuprawniony ustaleń faktycznych w zakresie narażenia pracownika". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut ten nie został rozwinięty. Wypowiedź wnoszącego kasację w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w omawianym zakresie została natomiast zamieszczona łącznie ze stwierdzeniami, które w części nie tworzą jasnej i zrozumiałej wypowiedzi ("Zdaniem organu orzeczenie WOMP we W. stwierdzające chorobę zawodową zatrucia ostrego lub przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez substancje chemiczne, wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych u M. R. odpowiada przepisom prawa i w żaden sposób lekarz wydający to orzeczenie nie dokonała w sposób nieuprawniony ustaleń faktycznych w zakresie narażenia pracownika jak organy miał podważyć te orzeczenie i bez wskazania jak po uchyleniu decyzji należy zakwestionować wydane wiążące organ orzeczenia ograniczając się do ogólnikowego stwierdzenia, że oceniając materiał dowodowy organ powinien dostrzec nieprawidłowość orzeczenia w stosunku do zgromadzonego materiału dowodowego w tym do opinii Instytutu w L.").
W konsekwencji nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., które to przepisy mają charakter wynikowy. Prawidłowość ich zastosowania jest uwarunkowana zasadnością merytorycznych zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro z uwagi na zaaprobowanie trafności wyroku w zakresie oceny naruszenia procesowego organu odwoławczego należy uznać, że konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji, bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.