Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że odwołanie Z. i W. Z. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wołominie z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmawiającej uchylenia decyzji burmistrza Marek z dnia [...] lutego 1999 r. zezwalającej H. i J.G. na użytkowanie budynku magazynowo-hurtowego położonego w M. przy ul. A. 18A zostało wniesione z uchybieniem terminu. Organ ustalił, że decyzja organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2008 r. została doręczona inwestorom H. i J. G. w dniu [...] maja 2008 r. i od tej daty biegł też termin do wniesienia odwołania przez Z. i W. Z., który nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem tej decyzji. Organ doręczył jednak swoją decyzję małżonkom Z. w dniu 4 listopada 2008 r. z pismem informującym o błędnym pominięciu ich jako stron postępowania oraz z pouczeniem o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
Złożone przez Z. i W.Z. odwołanie, które wpłynęło 12 listopada 2008 r., jest wniesione po terminie. Termin do wniesienia odwołania dla osoby, która nie była stroną postępowania, biegnie bowiem od daty doręczenia decyzji stronom, to jest małżonkom G., co nastąpiło w dniu 9 maja 2008 r. Dlatego organ odwoławczy na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. stwierdził, że odwołanie Z. i W. Z. zostało wniesione z uchybieniem terminu.
Na postanowienie z dnia [...] stycznia 2009 r. małżonkowie Z. wnieśli skargę podnosząc, iż odwołanie ich zostało wniesione w terminie, gdyż byli oni stroną postępowania, które toczyło się na ich wniosek od 11 maja 2006 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 maja 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd stwierdził, że orzeczenie to zapadło z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wymienionych w art. 7, 8 i 9 k.p.a., co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. została doręczona skarżącym dopiero w dniu 4 listopada 2008 r. z wadliwym pouczeniem o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni, mimo że decyzja ta uzyskała już przymiot ostateczności. Skarżący wnieśli odwołanie w tak ustalonym terminie, działając w zaufaniu do organu udzielającego pouczenia. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego obowiązkiem organu II instancji było poinformowanie skarżących o możliwości rozpatrzenia ich odwołania jako wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bądź o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z pouczeniem o terminie do złożenia takiego wniosku.
Termin do złożenia prośby o jego przywrócenie, w stosunku do osoby, która nie wiedziała o jego uchybieniu, liczy się od uzyskania przez nią wiadomości o tym, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wydając zaskarżone postanowienie – zdaniem WSA – organ odwoławczy zamknął skarżącym drogę do weryfikacji decyzji PINB w Wołominie z dnia [...] kwietnia 2008 r. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że udzielenie stronie nienależytej; w tym błędnej informacji i zachowanie się zgodnie z tą informacją przez stronę nie może spowodować dla niej ujemnych skutków.
Wymieniony wyrok zaskarżył w całości Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie wyroku i oddalenie skargi małżonków Z. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisu art. 129 § 2 w związku z art. 134 k.p.a. przez jego niezastosowanie oraz obrazę art. 141 § 4 p.p.s.a. przez udzielenie wadliwych wskazań co dalszego postępowania w sprawie. Skarżący podniósł, że wobec jednoznacznego określenia pisma małżonków Z. jako "odwołanie" brak było możliwości przypisania mu innej treści. Wskazał też, że zaskarżona decyzja nie zamknęła odwołującym się drogi do weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji, gdyż zawierała ona pouczenie o możliwości wszczęcia postępowania o wznowienie zakończonego postępowania administracyjnego. W tej sytuacji – zdaniem MWINB w Warszawie pouczenia i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku należy uznać za niezgodne z prawem i okolicznościami sprawy.
Skargę kasacyjną poparli małżonkowie J. i H.G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi Z. i W.Z.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku odpowiada prawu, mimo iż stanowisko zawarte w jego uzasadnieniu nie w pełni zasługuje na aprobatę. Uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji było konieczne, przede wszystkim z tego powodu, iż organ ten nie rozstrzygnął czy Z. i W.Z. byli stroną postępowania i czy, wobec tego, termin do wniesienia przez nich odwołania biegł od dnia doręczenia im decyzji organu I instancji. Kwestią tą nie zajął się również Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjmując za organem odwoławczym, iż nie byli oni stroną, mimo że skarga była oparta na twierdzeniu całkowicie przeciwnym. Małżonkowie Z. podnieśli w niej bowiem, że byli stroną postępowania, które toczyło się na ich wniosek z 11 maja 2006 r., wobec czego termin do wniesienia przez nich odwołania biegł od dnia doręczenia im decyzji, to jest od 4 listopada 2008 r. i został zachowany.
Nadto organ odwoławczy całkowicie pominął tę okoliczność, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wołominie doręczając państwu Z. swoją decyzję uznał ich za stronę postępowania, czemu dał wyraz w piśmie datowanym 30 października 2008 r. wyjaśniającym, iż pominięcie ich przy doręczaniu decyzji nastąpiło w wyniku błędu organu. Organ odwoławczy winien był więc wyjaśnić, czy stanowisko to nie świadczy, iż skarżący byli stroną postępowania pierwszoinstancyjnego, który to fakt miałby podstawowe znaczenie dla sposobu liczenia terminu do wniesienia przez nich odwołania. Organ odwoławczy mógł przy tym skontrolować trafność przyznania przez organ I instancji przymiotu strony postępowania skarżącym i w wypadku uznania, że nie są oni stroną podjąć stosowną decyzję. Niewyjaśnienie tej podstawowej dla wyniku sprawy kwestii uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Za słuszne należy natomiast uznać wywody organu wnoszącego skargę kasacyjną, że gdyby po wyjaśnieniu sprawy okazało się, iż odwołanie zostało wniesione po terminie a strona została wcześniej mylnie pouczona o trybie i terminie wniesienia odwołania, to właściwym orzeczeniem byłoby stwierdzenie uchybienia terminu z jednoczesnym pouczeniem o możliwości wznowienia postępowania.
W takiej sytuacji, jak to też stwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, termin do złożenia odpowiedniego wniosku liczyłby się od uzyskania przez stronę tej informacji z należytym pouczeniem.
Nie ma to jednak wpływu na zasadność zaskarżonego wyroku uchylającego zaskarżone postanowienie. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę od wyroku, którego rozstrzygnięcie odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.).