Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Po 797/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J.S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd wyjaśnił:
Z decyzji Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych przez R.P. robót budowlanych w piwnicy budynku mieszkalnego, stanowiącego współwłasność R.P., A.B. i J.S., wynika, iż postępowanie w sprawie z wniosku J.S. toczy się od 1998 r. J.S. powiadomił organ, że budynek został wykonany niezgodnie z projektem budowlanym, bowiem elementy konstrukcji są inne, aniżeli wskazane w projekcie i budynek grozi katastrofą. W czasie czynności kontrolnych ustalono, że w części piwnic, użytkowanych przez A.B. i R.P., została wybudowana, niezgodnie z projektem, ścianka działowa i rozkuty fundament pod otworem drzwiowym (w budynku są dwa mieszkania, na piętrze zajmowane przez J.S., na parterze przez pozostałych współwłaścicieli, a wobec wygrodzenia przez J.S. części posesji, wejście do mieszkania na parterze jest możliwe przez bramę garażową).
Po dokonaniu oględzin, dokonanych 12 grudnia 2000 r., ustalono, że nadproże nad oknem wykonano z elementów stalowych, a nie żelbetowych, jak w projekcie. Dnia 5 lutego 2004 r. nakazano A.B. i R.P. dostarczenie ekspertyzy, wykonanej przez rzeczoznawcę, określającej wpływ na konstrukcję rozbiórki fundamentu, która powinna zawierać, w razie konieczności, wykaz robót budowlanych oraz rozwiązania techniczne ich wykonania. Ekspertyza taka została opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego J.R. dnia 27 października 2005 r. i wynikał z niej zakres prac i sposób wykonania, a dnia 30 września 2007 r. R.P. zawiadomił organ o dokonaniu prac, zgodnie z ekspertyzą pod nadzorem inż. Z.B., posiadającego uprawnienia budowlane, który potwierdził zgodność z ekspertyzą dokonanych robót.
Nadto inspektorzy kilkakrotnie przeprowadzili kontrolę i nie stwierdzili spękań nadproży czy uszkodzeń innych elementów konstrukcyjnych, zatem nie można mówić o niekorzystnym wpływie nadproży na skuteczność konstrukcji budynku, dokonane też zostały uzupełnienia usuniętego fundamentu pod otworem drzwiowym w piwnicy, zamurowano otwór drzwiowy w celu doprowadzenia naprężeń pod środkową ławą fundamentową do równych granicy dopuszczalnej, a wszystkie roboty zostały wykonane prawidłowo. Nie istniała zatem potrzeba wydawania decyzji zobowiązującej do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i wobec tego postępowanie należało umorzyć. Organ odwoławczy uchylił decyzję co do podstawy prawnej, ale co do zasady utrzymał ją w mocy i podkreślił, że odstępstwa od projektu nie mają charakteru istotnego, roboty zostały wykonane zgodnie z ekspertyzą rzeczoznawcy, a opinii z dnia 15 lutego 1998 r. S.S. nie można wziąć pod uwagę, jak tego domagał się w odwołaniu J.S., gdyż sporządził ją biegły sądowy z zakresu geodezji i kartografii oraz szacowania nieruchomości.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd dokonał analizy art. 51 ust. 1 i art. 36a ust. 5 ustawy – Prawo budowlane z brzmienia obowiązującego w dacie wydania decyzji i stwierdził, że żadna z wykonanych prac nie stanowi istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę, zatem nie było podstaw do zastosowania art. 51 ust. 3, zaś dowody zgromadzone w sprawie pozwalają na uznanie, że prace wykonane celem zapobieżenia uszkodzeniom są prawidłowe, a wobec tego była podstawa do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Reprezentowany przez radcę prawnego, J.S. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów zawartych w skardze na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008 r.;
- 2) art. 125 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji, w której Prokuratura Rejonowa Poznań-Stare Miasto w Poznaniu prowadzi z wniosku skarżącego postępowania przygotowawcze przeciwko pracownikom Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu oraz Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu o poświadczenia nieprawdy;
- 3) naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo iż zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie jakie toczyło się w sprawie z wniosku J.S. miało na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych wykonanych w piwnicy budynku mieszkalnego, stanowiącego współwłasność J.S., A.B. i R.P.. Kwestię tę normuje art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przy czym chodzi o brzmienie tego i innych przepisów tej ustawy, mających zastosowanie w sprawie, w dacie wydawania decyzji, tj. wg tekstu jednolitego z Dziennika Ustaw z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej "Prawo budowlane". Na mocy art. 51 ust. 1 tej ustawy organ nadzoru budowlanego:
- 1) nakazywał zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
- 2) nakładał obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
- 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, nakładał, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Przedmiotem postępowania w przedmiocie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem konieczne było ustalenie zakresu robót oraz to czy odstąpienie przy ich wykonaniu od projektu budowlanego czy pozwolenia na budowę było istotne. Istotność definiował art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego.
Sprawa wykonania w piwnicy robót budowlanych przez R.P. z odstępstwem od projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, wywołana wnioskiem J.S. z 1998 r. i od tego czasu się ciągnąca, wymagała uzyskania takich dowodów, z których wynikałoby jakie muszą być nałożone obowiązki w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W niniejszej sprawie organy sięgnęły do opinii biegłych i oględzin i mając na uwadze charakter postępowania (prace budowlane), a także czas trwania postępowania (10 lat), dowody te należy uznać za zasadniczo jedyne, które mogą wyjaśnić właściwie stan sprawy.
Z opinii biegłych – ekspertyza techniczna sporządzona przez rzeczoznawcę budowlanego inż. J.R., której sporządzenie nakazano R.P., potwierdzenie prawidłowości wykonania robót przez inż. Z.B., posiadającego uprawnienia budowlane – wynikają jakie prace należało wykonać, aby doprowadzić do stanu sprzed wcześniejszej ingerencji oraz, że prace zostały wykonane zgodnie z ekspertyzą. Przeprowadzone zaś parokrotnie oględziny przez inspektorów organu pozwoliły na stwierdzenie, że odstępstwa od projektu i pozwolenia nie są istotne, a nadto nie spowodowały żadnych uszkodzeń. Taki materiał dowodowy sporządzony przez znawców tematu, tj. zarówno opinie biegłych, jak i oględziny organu pozwoliły organowi na stwierdzenie, że wszystkie prace mające na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem zostały wykonane i to w sposób prawidłowy. Wojewódzki Sąd uznał, że ocena wyprowadzona z zebranego materiału jest zasadna.
Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, że nie było żadnych podstaw aby uznać postępowanie organów za naruszające zasady postępowania administracyjnego. Zgodzić też należy się z tym, że wyciągnięty przez organy wniosek o bezprzedmiotowości postępowania, wobec niezaistnienia przesłanek z art. 51 Prawa budowlanego jest uzasadniony. Stwierdzić zatem należy, że Wojewódzki Sąd, po dokonaniu kontroli zaskarżonych decyzji zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonych decyzji.
Wobec tego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ww. ustawy.