Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Bk 957/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę Starosty Sokólskiego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2005r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki przytoczył, iż zgodnie z treścią art. 50 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny oraz w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i organizacja społeczna, jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym.
Legitymacja do złożenia skargi została oparta na kryterium interesu prawnego, co oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej.
W ocenie Sądu Wojewódzkiego przymiotu strony nie posiada w niniejszej sprawie Starosta Sokólski, który wydał decyzję jako organ I instancji. W skardze trudno dopatrzeć się jakiegokolwiek interesu prawnego organu I instancji, który funkcjonuje w ramach prawnie ustalonego systemu weryfikacji decyzji organów administracyjnych przez organy nadrzędne. Organy administracji publicznej nie mają zatem uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej w stosunku do administracji. Postępowanie sądowo-administracyjne nie jest również właściwe do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej.
W przedmiotowej sprawie decyzja starosty została skontrolowana zgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną w konsekwencji Starosta, jako organ I instancji, jest związany rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako organu II instancji, wydanym w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie z dnia 1 grudnia 2005r wniósł Starosta Sokólski, reprezentowany przez radcę prawnego A.G.
Wnoszący skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż Skarb Państwa - Starosta Sokolski, jako wydający w I instancji decyzję administracyjną odmawiającą przyjęcia zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez Spółkę P. S.A. w P. nie posiadał interesu prawnego pozwalającego mu skutecznie wnieść skargę, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku uchylającą decyzję Starosty Sokolskiego.
Według twierdzeń skargi kasacyjnej interes prawny Starosty Sokolskiego w niniejszej sprawie nie wynika z okoliczności konkretnej sprawy, lecz może faktycznie występować w pozostałych tego typu sprawach, gdyż starosta będący organem właściwym do wydawania decyzji, o których mowa w art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085, z późn. zm.), to jest decyzji odrzucających zgłoszenia podmiotów o fakcie zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnym przekształceniu naturalnego ukształtowania terenu spowodowanych przez inny podmiot niż podmiot zgłaszający, automatycznie (z mocy prawa - art. 12 ust. 3 powoływanej ustawy w zw. z art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z późn. zm.) przejmuje na siebie już nie jako organ I instancji, lecz jako określony podmiot praw i obowiązków obciążenia związane z rekultywacją powierzchni ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu.
Skarb Państwa - Starosta Sokolski nie występuje więc wyłącznie w roli organu wydającego decyzję, ale także jako podmiot mający interes prawny w konkretnym rozstrzygnięciu polegającym na wydaniu decyzji odrzucającej zgłoszenie podmiotu władającego nieruchomościami, na których powierzchnia ziemi jest zanieczyszczona lub których naturalne ukształtowanie terenu uległo niekorzystnemu przekształceniu i odmawiającej wpisu takich nieruchomości do rejestru tych nieruchomości, których rekultywacja obciąża Starostę Sokolskiego. Odmienne stanowisko, zdaniem skargi kasacyjnej, nie dawałoby się pogodzić z zasadami demokratycznego państwa prawnego.
Na tej podstawie w skardze kasacyjnej zgłoszony został wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wniesiona została od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie (o odrzuceniu skargi), wobec czego stosownie do przepisu art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skarga ta mogła być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencją rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym jest to, że Naczelny Sąd Administracyjny wydaje orzeczenie w formie postanowienia (por. także postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2004 r. OSK 686/04).
Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 50 § 1 p.p.s.a, nie jest uzasadniony. W orzecznictwie sądowo administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że pojęcie strony jest pojęciem materialno prawnym a zatem o tym czy dany podmiot jest stroną postępowania przesądzają przepisy prawa materialnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r. III RN 19/02). Jednocześnie wyjaśniono, że do podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego "nie należy organ administracji, któremu w tej samej sprawie, na którymkolwiek jej etapie przysługuje kompetencja do jej decyzyjnego rozstrzygnięcia" (teza postanowienia NSA z dnia 20 marca 2001 r. II SA/Po 692/01). W sprawie pozostaje poza sporem, że decyzję w pierwszej instancji wydał Starosta Sokólski, który następnie wniósł skargę do sądu administracyjnego. Podzielić zatem należy stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarga, jako wniesiona przez nieuprawniony podmiot, podlegała odrzuceniu.
Brak interesu prawnego Starosty Sokólskiego do wniesienia skargi pośrednio wynika z samych twierdzeń wnoszącego skargę kasacyjną, gdy wywodzi, że interes prawny "w niniejszej sprawie nie wynika z okoliczności konkretnej sprawy, lecz może faktycznie występować w pozostałych tego typu sprawach". Nie sposób nie dostrzec, że skoro brak jest interesu prawnego to wyłącza to dopuszczalność wniesienia skargi do sądu.
Już na marginesie powyższych uwag należy podnieść, że obszerne wywody skargi kasacyjnej dotyczące zanieczyszczeń terenu, niekorzystnych przekształceń i kosztów rekultywacji, obciążających wnoszącego skargę kasacyjną, nie wiążą się ze skargą kasacyjna lecz są w istocie postulatami pod adresem ustawodawcy.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieuzasadnione Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji