Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 499/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę Ł. S. i A. F. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Jak wynika z akt sprawy, po wszczęciu postępowania w sprawie budowy budynku garażowego o wymiarach 5,60 x 8 m realizowanego na działce nr [...] położonej w W., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2010 r. nałożył na A. F. oraz Ł. S. obowiązek wstrzymania budowy budynku garażowego oraz zobowiązał do przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118). W odpowiedzi inwestorzy złożyli 3 egzemplarze projektu budowlanego przedmiotowych garaży wraz z decyzją o warunkach zabudowy z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], co organ, zgodnie z art. 48 ust. 5 Pr. bud. potraktował jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego. Przeprowadzone w dniu 15 lutego 2011 r. oględziny budowy wykazały zgodność załączonego do wniosku projektu budowlanego ze stanem faktycznym na budowie.
Postępowanie wyjaśniające nie wykazało prowadzenia robót po ich wstrzymaniu, nie miał więc zastosowanie art. 50a Pr. bud. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu wezwał inwestorów do usunięcia szeregu nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym na podstawie art. 49 ust. 3 Pr. bud. Wobec usunięcia nieprawidłowości projektu budowlanego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 Pr. bud. ustalił opłatę legalizacyjną przedmiotowego budynku garażowego w wysokości 375 000,00 zł. Postanowienie to w wyniku postępowania zażaleniowego zostało uchylone przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...]. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu decyzją z dna [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 48 ust. 4 Pr. bud. nałożył obowiązek rozbiórki obiektu objętego postępowaniem z uwagi na brak oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzja ta została uchylona przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], konsekwencją czego było ponowne ustalenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu opłaty legalizacyjnej budynku postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Zostało ono również uchylone przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] z uwagi na szereg wad projektu budowlanego załączonego do wniosku o jego zatwierdzenie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym, na podstawie art. 49 ust. 3 Pr. bud. dotyczących niezgodności z zapisami rozporządzenia o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
Organ wskazał, iż dokonano pomiarów miejsc postojowych z naruszeniem § 104 ust. 3 rozporządzenia, ponadto projekt budowlany nie przewiduje wykonania instalacji elektrycznej, której obowiązek realizacji wynika z § 102 pkt 3 rozporządzenia. Wspomniane nieprawidłowości nie zostały przez zobowiązanych usunięte w wyznaczonym terminie, tj. do 30 listopada 2012 r., co spowodowało zastosowanie art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane i wydanie decyzji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] orzekającej o nakazie rozbiórki budynku garażowego na działce nr 469/2 w Wieluniu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu tej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu wskazał, że właścicielami działki nr [...] są: M. M., A. F., J. M. A. S., Ł. S., a właścicielami działki sąsiedniej o nr [...] są: F. P., A. S. i M. S. W trakcie przeprowadzonej w dniu 3 sierpnia 2010 r. kontroli przedstawiciele Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu stwierdzili prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku o wym. 5,60 m x 8,00 m i wysokości 3,12 m. Wykonane zostały: ściana zewnętrzna od strony dz. [...] i [...], ściana zewnętrzna od strony budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr [...] do wysokości 3,00 m oraz 4 słupy konstrukcyjne, podciągi od strony działki [...] zostały obłożone deskowaniem i podparte stemplami. Wykonano również konstrukcję dachu z pokryciem blachą trapezową. Dach budynku jest jednospadowy, ze spadkiem w kierunku działki [...]. Budynek usytuowany został w granicy z działkami o nr [...] i [...] pomiędzy budynkiem mieszkalnym w granicy działki nr [...] oraz pomiędzy budynkiem garażu w granicy działki nr [...].
Organ ustalił, że A. F. i Ł. S. są współinwestorami prowadzonych robót budowlanych związanych z wykonaniem 2 budynków garaży: 1) od strony dz. [...] o wymiarach 3,30 m x 5,60 m – inwestorem jest Ł. S.;
2) od strony dz. [...] o wymiarach 4,70 m x 5,60 m – inwestorem jest A. F. Roboty budowlane zostały rozpoczęte w czerwcu 2010 r. na podstawie zgłoszeń dokonanych w Starostwie Powiatowym w Wieluniu, dotyczących remontu budynków garaży obejmującego: wymianę drzwi, pokrycia dachowego i uzupełnienie tynków. Organ stwierdził, że uwzględniając konstrukcyjną całość obiektu, nie sposób prowadzić odrębnych postępowań, a obiekt należy traktować jako jeden budynek o wymiarach 8,00 x 5,60 m. Podniósł, że mimo twierdzeń inwestorów wykonanych robót budowlanych nie można traktować jako remontu budynku, bowiem przedmiotowe roboty polegały faktycznie na wykonaniu nowego obiektu budowlanego, choć z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie, który uległ zniszczeniu. Takie prace to nie remont z art. 3 pkt 8 Pr. bud., a odbudowa z art. 3 pkt 6 ustawy. Inwestorzy dokonali zgłoszenia planowanych prac, jednak przepisy Prawa budowlanego nie przewidują odstępstw od warunków zgłoszenia. Organ uznał zatem, że przedmiotowa budowa budynku garażowego jest realizowana bez dopełnienia formalności wynikających z art. 28 Pr. bud., tj. bez uzyskania pozwolenia na budowę. Organ ustalił, że na obszarze, na którym jest realizowany sporny obiekt nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Gminy Wieluń, przedmiotowa działka położona jest na terenach zabudowy mieszkaniowej, śródmiejskiej.
Odwołanie od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 7 stycznia 2013 r. do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi wnieśli A. F. i Ł. S. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzją, a w pkt 2 nakazał A. F. i Ł. S. rozbiórkę budynku garażowego o nieregularnych wymiarach i powierzchni zabudowy 45,10 m², realizowanego na działce o nr ewid. [...], położonej w W. przy ul. [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, oznaczonego nr [...] na projekcie zagospodarowania działki o nr ewid. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podczas przeprowadzonych w dniu 3 sierpnia 2010 r. oględzin o zawaleniu się ścian uprzednio istniejącego obiektu poinformowała A. F. Okoliczność tę podniosła również obecna na oględzinach M. S., która ponadto wskazała, że sporny obiekt został rozebrany i następnie zbudowany od podstaw łącznie z fundamentami. Zdaniem organu fakt prowadzenia budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy – Prawo budowlane potwierdza również wykonana podczas oględzin dokumentacja fotograficzna. To, że inwestorzy dokonali zgłoszenia zamiaru wykonania robót remontowych, a w istocie wykonali roboty, których realizacja wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, nie oznacza, że organy nadzoru budowlanego mogą odstąpić od prowadzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Zgodnie z art. 31 ust. 5 ustawy – Prawo budowlane, roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. Ponieważ uprzednio istniejący garaż był zlokalizowany w granicy z działką o nr ewid. [...] jego rozbiórka wymagała uzyskania pozwolenia na rozbiórkę zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Nawet zatem jeżeli rozbiórka tego budynku (w całości lub części) podyktowana była usunięciem bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, na inwestorach w dalszym ciągu ciążył obowiązek wystąpienia do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o uzyskanie pozwolenia na jego rozbiórkę. Niewywiązanie się przez inwestorów z tego obowiązku, jak również prowadzenie robót budowlanych nieobjętych zgłoszeniem, których realizacja wymagała pozwolenia na budowę stanowi próbę obejścia prawa. Odbudowa całości lub części obiektu (garażu) to budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy – Prawo budowlane, a stwierdzenie, że realizacja takiej inwestycji przebiega bez uzyskania stosownego pozwolenia na budowę obliguje organ do wdrożenia postępowania w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane.
Organ nie zgodził się z inwestorami, że postępowanie niezasadnie było prowadzone w odniesieniu do jednego obiektu, który został zrealizowany przez dwie obce sobie osoby, bowiem w sprawie chodzi o jeden obiekt budowlany stanowiący jedną konstrukcyjną całość. Budynek ten składa się z pomieszczenia garażowego jednostanowiskowego oraz pomieszczenia dwustanowiskowego. To że stanowi współwłasność (w różnych częściach/udziałach) dwóch obcych dla siebie osób, nie oznacza, że organy nadzoru budowanego winny prowadzić dwa odrębne postępowania. Postępowanie administracyjne z zakresu prawa budowlanego prowadzone jest w odniesieniu do konkretnie zindywidualizowanego przedmiotu – obiektu budowlanego albo robót budowlanych. Zgodnie z art. 62 k.p.a., w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.
W odniesieniu do oceny prawidłowości zakwestionowanego aktu administracyjnego, organ stwierdził, że samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe, jednakże jego sentencja w sposób wadliwy określa (identyfikuje) obiekt, którego rozbiórkę orzeczono. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględnił bowiem fakt, iż przedmiotowy budynek ma nieregularny kształt, wobec czego utrudnione było wskazanie w sentencji decyzji jego wymiarów, dlatego też wskazał jego powierzchnię zabudowy, a nadto do niniejszej decyzji dołączony został załącznik graficzny, który w sposób precyzyjny określa budynek, którego niniejsze postępowanie dotyczy oraz jego lokalizację.
Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że postępowanie legalizacyjne zawsze ma na celu doprowadzić do likwidacji skutków samowoli budowlanej, jednakże niekoniecznie postępowanie to kończy się w sposób pozytywny, tj. poprzez zalegalizowanie obiektu budowlanego, ponieważ w ściśle określonych w ustawie – Prawo budowlane przypadkach, postępowanie to kończy się orzeczeniem rozbiórki budynku. Organ II instancji stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka obligująca organ nadzoru budowlanego do orzeczenia rozbiórki budynku garażu, bowiem założenia projektowe nie są zgodne z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ podniósł, że stosownie do art. 20 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego. Zgodnie zaś z art. 20 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, obowiązek, o którym mowa w ust. 2, nie dotyczy: 1) zakresu objętego sprawdzaniem i opiniowaniem na podstawie przepisów szczególnych;
2) projektów obiektów budowlanych o prostej konstrukcji, jak: budynki mieszkalne jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze, inwentarskie i składowe. Organ stwierdził, że uwzględniając treść art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, w przypadku samowolnie zrealizowanego budynku, o którym mowa w art. 20 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, projektant ma obowiązek zapewnić wypełnienie obowiązków wynikających z art. 20 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. Projekt budowlany podlegał sprawdzeniu przez mgr inż. arch. G. K., ale do dokumentacji budowlanej nie zostało dołączone oświadczenie projektanta oraz sprawdzającego o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Wobec czego do usunięcia tego braku organ I instancji winien był wezwać inwestorów w trybie art. 49 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane, czego nie uczynił. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na sposób zakończenia postępowania, bowiem pozostałe nieprawidłowości dostrzeżone przez organ I instancji, do usunięcia których wezwano inwestorów, nie zostały konwalidowane, wobec czego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane jest w pełni uzasadnione. Organ podkreślił, że przedmiotowy budynek garażu nie został wyposażony w instalację elektryczną, jak również w stosowne otwory wentylacyjne, a nadto nie spełnia wszystkich kryteriów przeciwpożarowych. O ile projekt budowlany przewiduje wykonanie otworów wentylacyjnych oraz usunięcie nieprawidłowości w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego, to jednak nie przewiduje on wykonania instalacji elektrycznej.
Ponadto zdaniem organu odwoławczego przedstawiony projekt budowlany nie spełnia warunków określonych w § 104 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem długość jednego z miejsc postojowych wynosi 4,91 m (choć jeden z punktów stanowiących podstawę do wymierzenia długości miejsca postojowego – ten znajdujący się u wejścia do obiektu – wrót garażowych – nie został oznaczony przez projektanta w sposób precyzyjny) zamiast wymaganych 5,00 m (§ 104 ust. 3). Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek kontynuować postępowanie legalizacyjne, o ile przedłożona przez inwestora dokumentacja spełnia wszystkie kryteria określone w ustawie – Prawo budowlane. Niemożliwe jest zatem podejmowanie przez organ administracji publicznej kroków zmierzających do zatwierdzenia projektu budowlanego, który nie spełnia warunków technicznych przewidzianych dla danego rodzaju obiektu. Po stwierdzeniu, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 49 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane organ orzekł o rozbiórce przedmiotowego budynku garażowego.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r. Ł. S. i A. F. zaskarżyli powyższą decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] marca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 499/13, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zakres prac budowlanych wykonanych przez inwestorów trudno zakwalifikować jako remont istniejącego obiektu. Nosi on zdecydowanie cechy odbudowy budynku, po jego rozbiórce w znacznej części. Jak wynika z załączonego projektu budowlanego, w przedmiotowym budynku doszło do wykonania nowych ścian, słupów, belek żelbetowych oraz nowej konstrukcji drewnianej więźby dachowej. Skarżący w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010 r. przyznali, że stan techniczny więźby dachowej oraz ścian wymagał ich całkowitej wymiany. Tymczasem za remont, jak już wyżej wspomniano, nie mogą być uznane roboty, w wyniku których powstają nowe elementy. Nie jest to odtworzenie stanu pierwotnego, lecz powstanie w zasadzie nowego obiektu w miejscu poprzednio istniejącego. Za przyjęciem, że w sprawie doszło do odbudowy przemawia także dokumentacja fotograficzna wykonana podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 3 sierpnia 2010 r. oraz w dniu 15 lutego 2011 r. Na taką kwalifikację nie miało zasadniczego wpływu oświadczenie M. S., złożone do protokołu podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 3 sierpnia 2010 r., iż przedmiotowy budynek został wybudowany od podstaw łącznie z fundamentami w miejsce rozebranego starego obiektu.
Skarżący kwestionowali bowiem budowę fundamentów, co w świetle pozostałych dowodów nie miało zasadniczego wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż okoliczności sprawy wskazywały jednoznacznie, że wykonane roboty budowlane, które skarżący określili jako "generalny remont" przekroczyły granice znaczeniowe ustawowego pojęcia remont i były w istocie odbudową.
Skoro zatem wykonane prace de facto nosiły znamiona odbudowy, to wymagały uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie robót bez pozwolenia skutkuje wszczęciem procedury legalizacyjnej, o ile zrealizowane roboty są zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o warunkach zabudowy. Istotą postępowania legalizacyjnego jest sprawdzenie bądź ewentualnie doprowadzenie budowy do stanu zgodnego z prawem, w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi. W tym celu organ wydaje na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane postanowienie o wstrzymaniu prowadzonych robót budowlanych i nakłada na inwestora obowiązek przedstawienia określonych w tym przepisie dokumentów w wyznaczonym terminie. Tak też się stało w niniejszej sprawie. Niespełnienie wskazanych obowiązków skutkuje wydaniem przez organ nakazu rozbiórki obiektu budowlanego (art. 48 ust. 4 ustawy).
Zdaniem Sądu w dalszej kolejności należało zatem ustalić, czy inwestorzy spełnili warunki legalizacji samowoli budowlanego, a tym samym czy organ był uprawniony do orzeczenia nakazu rozbiórki. Organ stopnia powiatowego stwierdzając, iż założenia projektowe nie są zgodne z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości, które w zakreślonym, postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...], terminie nie zostały skorygowane. Zgodnie z § 102 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) garaż do przechowywania i bieżącej, niezawodowej obsługi samochodów osobowych, stanowiący samodzielny obiekt budowlany lub część innego obiektu, będący garażem zamkniętym – z pełną obudową zewnętrzną i zamykanymi otworami, bądź garażem otwartym – bez ścian zewnętrznych albo ze ścianami niepełnymi lub ażurowymi, powinien mieć elektryczną instalację oświetleniową.
Przedłożony przez skarżących projekt (opis konstrukcji) nie przewidział wykonania takiej instalacji z uwagi, jak wskazał autor opracowania, na przeznaczenie garażu wyłącznie do przechowywania samochodów osobowych, bez ich obsługi. Taki zapis w projekcie jest sprzeczny z przepisem § 102 pkt 3 wspomnianego rozporządzenia, bowiem określa on warunki, jakie musi spełniać każdy garaż przeznaczony dla samochodów osobowych niezwiązany z działalnością zawodową. Narusza także postanowienia ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o warunkach zabudowy, która w części dotyczącej obsługi w zakresie infrastruktury przewiduje zaopatrzenie obiektu w instalację elektryczną – istniejącym przyłączem do sieci elektroenergetycznej. A organ administracji architektoniczno-budowlanej jest związany zapisami decyzji o warunkach zabudowy. Powyższe prowadzi do wniosku, że przedłożony projekt budowlany nie odpowiada warunkom technicznym wskazanym w § 102 pkt 3 i wymaganiom decyzji lokalizacyjnej.
Zgodnie zaś z § 104 ust. 3 rozporządzenia stanowiska postojowe w garażu, przeznaczone dla samochodów powinny mieć co najmniej szerokość 2,3 m i długość 5,0 m, z zachowaniem odległości między bokiem samochodu a ścianą lub słupem – co najmniej 0,5 m. Z przedłożonego projektu budowlanego, w części dotyczącej pomieszczenia garażowego jednostanowiskowego wynika, że projekt, a tym samym wykonane roboty budowlane nie spełniają warunku określonego w § 104 ust. 3 rozporządzenia, gdyż długość miejsca postojowego wynosi 4,91 m.
Dlatego też, za prawidłową zdaniem Sądu, należało uznać ocenę dokonaną przez organy obu instancji, wedle której założenia projektowe, a tym samym przeprowadzone roboty budowlane nie są zgodne z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wobec nieusunięcia przez inwestorów owych niezgodności, w wyznaczonym przez organ terminie, niemożliwym stało się kontynuowanie czynności zmierzających do legalizacji dokonanej samowoli budowlanej. Unormowanie art. 48 ust. 4 ustawy – Prawo budowlane określa bowiem w sposób jednoznaczny skutki niespełnienia nałożonych na inwestorów obowiązków, a mianowicie nakazaniem rozbiórki, o czym organy orzekły nie naruszając prawa.
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi z dnia 17 września 2013 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Ł. S. i A. F. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
- 1) prawa materialnego – art. 48 ust. 1 w związku z art. 49 Pr. bud. oraz art. 3 pkt 8 Pr. bud. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.
- – przez przyjęcie, że skarżący dopuścili się samowoli budowlanej, dokonali odbudowy obiektu, w sytuacji, kiedy ich prace były prowadzone na podstawie legalnego zgłoszenia a konieczność odtworzenia ścian i wymiana elementów więźby dachowej mieściła się w pojęciu remontu co było wynikiem braku ustalenia szczegółowego stanu pierwotnego budynku dla oceny, czy doszło do samowoli budowlanej i w jakim zakresie;
- – a także przez uznanie, iż w ramach legalizacji skarżący nie spełnili warunków nałożonych przez organ administracji przyjmując, iż przedłożony przez skarżących projekt w ramach legalizacji odbudowy, nie spełnia warunków technicznych w § 102 pkt 3, § 104 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i wymaganiom decyzji legalizacyjnej,
- 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. przez niezastosowanie tego środka w sytuacji gdy postanowienie organu powiatowego nr [...] i decyzja WINB nr [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego wskazanego powyżej, które miały wpływ na wynik sprawy, a w związku z czym powołany przepis powinien mieć zastosowanie w przedmiotowej sprawie;
- 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez niezastosowanie niniejszego środka w sytuacji gdy decyzje PINB i WINB zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym powołany przepis miał zastosowanie w niniejszej sprawie.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, gdyż zarzuty w niej zawarte nie uwzględniają stanu faktycznego prawidłowo ustalonego w sprawie oraz opierają się na błędnym rozumieniu przepisów Prawa budowlanego tam powołanych.
Faktem jest, że skarżący dokonali zgłoszeń robót budowlanych mogących być zakwalifikowanymi jako remont, jednak faktycznie wykonali roboty budowlane mieszczące się w pojęciu odbudowy, co wymagało pozwolenia na budowę. W związku z tym organy prawidłowo dokonały kwalifikacji wykonanych robót budowlanych jako samowola budowlana i wdrożyły procedurę legalizacyjną na podstawie art. 48 Pr. bud.
Nie można więc w tym przypadku mówić o naruszeniu przepisów prawa materialnego wymienionych w pkt 1 skargi kasacyjnej, przez ich błędną wykładnię, ani przez niewłaściwe zastosowanie. O legalnym zgłoszeniu można mówić, jeżeli roboty budowlane (budowa) wykonane faktycznie są zgodne z tymi, które były wymienione w zgłoszeniu. Pojęcie remontu przyjęte przez autora skargi kasacyjnej nie odpowiada definicji ustawowej zamieszczonej w pkt 8 art. 3 Pr. bud. i polemika na ten temat mija się z celem.
Nie można mieć też pretensji do organów, że nie dokonały legalizacji skoro obiekt nie odpowiada warunkom technicznym określonym w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, co przyznaje się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 8), że "nie ma warunków przestrzennych na budowę obiektu o innych wymiarach, gdyż nie ma na działce miejsca na budynek o parametrach wskazanych przez organ". Wniosek z powyższego stwierdzenia powinien być prosty, że nie można w tym miejscu zbudować (odbudować) obiektu budowlanego zgodnego z obowiązującymi przepisami, nie można więc również zalegalizować takiej budowy, która by była niezgodna z przepisami.
Ponieważ żaden z przepisów wymienionych w pkt 1 skargi kasacyjnej, jak wynika z powyższych rozważań, nie został naruszony, nie było więc podstaw do wydania wyroku w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. i nie naruszono tego przepisu zaskarżonym wyrokiem, jak zarzuca się w pkt 2 skargi kasacyjnej.
Całkowicie gołosłowne są zarzuty naruszenia art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. zamieszczone na s. 7 uzasadnienia skargi kasacyjnej, bowiem dzięki prawidłowemu zastosowaniu tych właśnie przepisów organy nadzoru budowlanego ujawniły, że faktycznie wykonywane są inne roboty budowlane, niż zostały wymienione w zgłoszeniach i że nie jest to remont, a odbudowa wymagająca pozwolenia na budowę. Nie ma więc żadnych podstaw do twierdzenia, że decyzje organów nadzoru budowlanego w tej sprawie, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i że w związku z tym zaskarżonym wyrokiem został naruszony art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., jak podnosi się w pkt 3 skargi kasacyjnej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.