Uzasadnienie
II OSK 1515/06 U z a s a d n i e n i e
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt SA/Po 196/05 na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu skargi o wznowienie postępowania "T." Spółka z o. o. w P. sprawy zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2004 r. sygn. akt II Sa/Po 867/02 w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu - odrzucił skargę.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 8 października 2004 r. sygn. akt II SA/Po 867/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi A. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2002 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 28 listopada 2001 r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania dla inwestycji polegającej na realizacji zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i wolnostojącej na działkach nr 6/30, 6/31, 6/32 obręb K., położonych w P. przy ul. M. - uchylił zaskarżoną decyzję.
W postępowaniu poza skarżącymi A. i J. L. brali udział: Spółka z o. o. "D.", Miejska Pracownia Urbanistyczna, Miejski Konserwator Zabytków, Zarząd Dróg Miejskich w P., Rada Osiedla A. i G. w P. W toku postępowania skarżący wykazali, że Spółka z o. o. "D." zmieniła nazwę na "K." Spółka z o. o. z siedzibą w G. przy ul. W., przy czym adres tej spółki w okresie od 10 lutego 2003 do 5 lipca 2004 r. był zgodny z ujawnionym w postępowaniu administracyjnym tj. P, ul. D. Spółka ta otrzymała odpis wyroku na adres w G. zaś na dowodzie doręczenia zaznaczono, że przesyłkę odebrała osoba uprawniona Z. " SA w dniu 18 lutego 2005 r.
Skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 8 października 2004 r. złożyła Spółka z o. o. "T." w P. wskazując jako podstawę wznowienia art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa" podając w uzasadnieniu, że spółka z o.o. "K." w drodze aktu notarialnego w dniu 20 kwietnia 2004 r. zbyła prawa do nieruchomości, na której miała powstać przedmiotowa inwestycja na rzecz Spółki z o.o. "T" /akt notarialny z dnia 20 kwietnia 2004 r. rep. A nr [...] sporządzony przez notariusza M/ K. /. Z tych powodów w ocenie wnoszącej skargę o wznowienie postępowania została ona pozbawiona możliwości obrony swoich praw, bowiem w postępowaniu nie brała udziału bez swej winy, nie wiedząc o tym, że się ono toczyło, udział natomiast brał inny podmiot, to jest spółka z o. o. "K.", która według wnioskodawcy nie miała już w tym czasie przymiotu strony. Uprawnienia wnoszącej skargę o wznowienie w jej ocenie wywodzą się z art. 33 ppsa, w związku z czym wniosła o wznowienie postępowania, zmianę wyroku z dnia 8 października 2004 r. i oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zauważył, iż zgodnie z art. 280 (1 ppsa sąd na posiedzeniu niejawnym bada, czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie i opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a w braku jednego z tych wymagań skargę odrzuca.
Wnosząca o wznowienie postępowania Spółka z o. o. "T." wskazuje, że ustawową podstawą jej skargi o wznowienie jest regulacja art. 271 pkt 2 ppsa, to jest iż na skutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona jako strona możliwości działania, przy czym naruszenia prawa upatruje się w brzmieniu art. 33 (2 ppsa.
Postępowanie sądowoadministracyjne może być wznowione jedynie na żądanie uprawnionego podmiotu, to jest strony w rozumieniu art. 12 ppsa. Zakres znaczeniowy pojęcia "strona" odnosi się do następujących podmiotów:
- - skarżącego,
- - organu administracji publicznej,
- - uczestnika postępowania na prawach strony /art. 33 (1 ppsa/,
- - uczestników postępowania, o których mowa w art. 33 (2 ppsa.
Sąd I instancji wyraził przy tym pogląd, że podmiotami legitymowanymi do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego są tylko te z wymienionych w art. 33 (2, które wcześniej zostały dopuszczone do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania. Wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 8 października 2004 r. Spółka z o.o. "T" nie składała, nie ma więc przymiotu "strony" w rozumieniu art. 271 pkt 2 ppsa i tym samym nie może "przywołać skutecznie ustawowej przesłanki do złożenia skargi o wznowienie postępowania".
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła Spółka z o. o. "T" w Poznaniu reprezentowana przez adwokatów T. G. i T. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Zaskarżonemu postanowieniu wnoszący skargę kasacyjną zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 271 pkt 2 w zw. z art. 33 (2 ppsa poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmówienie skarżącej statusu strony w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnosi się, że skarżąca powzięła wiadomość o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym i wydanym w sprawie wyroku od Spółki z o. o. "K." dopiero w dniu 8 grudnia 2004 r. Na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 października 2004 r. Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, która jednak postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2005 r. została odrzucona. Następnie skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego powołując się na pozbawienie jej możliwości obrony swoich praw w postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Odrzucenie tego wniosku skarżąca uznaje za naruszające prawo z następujących przyczyn:
W art. 33 ppsa ustawodawca wyróżnił dwa rodzaje uczestników postępowania, to jest uczestników na prawach strony i pozostałych uczestników postępowania. Do pierwszej kategorii należą osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, nie wniosły skargi i wynik postępowania sadowoadministracyjnego dotyczy ich interesu prawnego. Do drugiej kategorii należą osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym a wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Uczestnicy na prawach strony stają się nimi z chwilą wszczęcia postępowania z mocy samego prawa. Sąd ma obowiązek ich zawiadamiać o toczącym się postępowaniu. Pozostali uczestnicy postępowania mogą wziąć w nim udział, jeżeli zgłoszą stosowny wniosek i zostaną dopuszczeni do udziału w sprawie mocą orzeczenia sądu.
Zgodnie z art. 271 pkt 2 ppsa można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, m. inn. w przypadku, gdy strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania.
Według wnoszącej skargę kasacyjną w postępowaniu sądowoadministracyjnym uczestniczyła Spółka z o. o. "K.", która utraciła przymiot strony wobec zbycia praw do nieruchomości przewidzianej pod przedmiotową inwestycję, zaś Spółka skarżąca wobec nabycia praw do tej nieruchomości aktem notarialnym z dnia 20 kwietnia 2004 roku z mocy prawa stała się stroną toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu postępowania, które dotyczyło jej interesu prawnego. Błędne jest zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż skarżąca nie jest legitymowana do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, gdyż nie złożyła wcześniej wniosku o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania zgodnie z art. 33 (2 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie.
Niesłusznie wnosząca skargę kasacyjną uważa, że z tej przyczyny, iż to ona z uwagi na fakt nabycia w toku postępowania sądowoadministracyjnego prawa do nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, stała się stroną tego postępowania co automatycznie wyłączyło z tego postępowania dotychczas w nim biorącą udział Spółkę z o. o. "K.", bowiem jak to wynika z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz. U. Nr 89, poz. 415 ze zm./, na podstawie której została wydana zaskarżona do sądu administracyjnego przez A. i J. L. decyzja, podmiot wnioskujący o wydanie takiej decyzji, a którym była Spółka z o. o. "K.", nie musi legitymować się prawem do terenu przewidzianego pod określoną inwestycję. Zbycie praw do nieruchomości objętej decyzją nie powodowało więc utraty prawa do bycia stroną postępowania Spółki z o.o. "K.".
Stosownie do treści art. 46 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym dla tego samego terenu decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu można wydać więcej niż jednemu wnioskodawcy, co jednoznacznie wskazuje, że wnioskodawca nie musi się legitymować prawem do danego terenu. Każda jednak z decyzji musi być doręczona pozostałym wnioskodawcom oraz właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu terenu objętego decyzją. Przepis ten jako materialne prawo administracyjne określa interes prawny każdoczesnego właściciela /użytkownika wieczystego/ nieruchomości objętej decyzją.
Z powyższych względów należy uznać, iż rację ma wnosząca skargę kasacyjną, iż z dniem nabycia praw do przedmiotowej nieruchomości uzyskała interes prawny w toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sprawie ze skargi A. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2002 roku, pomimo iż fakt ten nie wyłącza z postępowania jako strony Spółki z o. o. "K.". Nie branie udziału w tym postępowaniu bez winy strony wnoszącej skargę kasacyjną, która o postępowaniu tym powzięła wiadomość dopiero po wydaniu w sprawie wyroku, stanowi zarówno podstawę nieważności postępowania określoną w art. 183 (1 pkt 5 ppsa jak i podstawę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 271 pkt 2 ppsa /strona wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania/. Przez naruszenie prawa rozumie się tu pozbawienie gwarantowanej konstytucyjnie możliwości udziału strony w postępowaniu bez względu na to, czy naruszenie to było wynikiem nieprawidłowego działania sądu, czy też nastąpiło z przyczyn obiektywnych.
Dla zaistnienia przesłanek określonych w tych przepisach nie ma znaczenia to, czy podmiot mający w sprawie interes prawny zgłosił swój swój udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym stosownie do art. 33 (2 ppsa. W niniejszej sprawie wnosząca skargę kasacyjną podnosiła, iż nabyła prawo do przedmiotowej nieruchomości od strony biorącej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym już w toku tego postępowania, a zatem w zakresie praw do nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, wywodzących się z art.46 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym /właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty nieruchomości/ jej prawo do udziału strony wynika z następstwa prawnego po przedniego właścicielu, użytkowniku wieczystym nieruchomości, co wskazuje na brak podstaw do zastosowania art. 33 (2 ppsa. Wnosząca skargę kasacyjną twierdzi ponadto, iż o postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie i wydanym w niej wyroku dowiedziała się bez swej winy już po rozstrzygnięciu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny a zatem trudno w ogóle podnosić, iż z praw jej przysługujących mogła skorzystać składając wniosek, o którym mowa w art. 33 (2 ppsa.
Stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu należy w tej sytuacji uznać za przedwczesne, wymagające ponownego przeanalizowania przedstawionej problematyki w aspekcie zasadnie podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów oraz oceny prawnej zawartej w niniejszym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z tych przyczyn uznając, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zawarty w niej wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i orzekł na podstawie art. 185 (1 ppsa.