Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1382/15 oddalił skargę M. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]2015 r., znak [...]utrzymał w mocy decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2015 r. znak [...], odmawiającej uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...]2013 r., znak [...], utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. z dnia [...] 2013 r., znak [...], w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia (likwidacji) wykuszu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w kontrolowanej sprawie skarżący domagał się uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] 2013 r., wskazując jako podstawę wznowienia nowe istotne okoliczności faktyczne i nowe dowody, tj. przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Jako nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody skarżący wskazał toczące się przed Sądem Rejonowym w Wejherowie postępowanie o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co w jego ocenie doprowadzi do zmiany przebiegu granicy między jego działką nr [...] w R., a działką sąsiednią. W myśl art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który je wydał. Przywołany przepis wymaga zatem kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności i nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej oraz nowe okoliczności i nowe dowody musiały istnieć już wcześniej, to jest w chwili wydania decyzji ostatecznej, lecz dla tego organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.
Nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w omawianym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były znane organowi, który wydał decyzję. O istotności nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów można mówić tylko wtedy, jeżeli dotyczą one przedmiotu sprawy i mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do istoty odmienna od dotychczasowej.
W konsekwencji przedstawionych Sąd I instancji wskazał, że organ nie miał podstaw do przyjęcia, że wskazane we wniosku okoliczności stanowiły przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Toczące się nadal przed sądem powszechnym postępowanie o ustalenie treści księgi wieczystej nie stanowi żadnej nowej okoliczności lub dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji ostatecznej, istotnego dla rozstrzygnięcia dotyczącego likwidacji wykuszu z uwagi na jego zbliżenie do granicy działki sąsiedniej.
Z tym względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
M. C. wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy (co w konsekwencji spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy) oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa przez jego niezastosowanie pomimo spełnienia wszystkich przesłanek;
- 2. art. 151 ppsa w zw. z art. 138 § 1 kpa przez utrzymanie przez Sąd I instancji Decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej pomimo wykazania przez skarżącego spełnienia przesłanek;
- 3. art. 151 ppsa w zw. z art. 80 kpa przez oddalenie skargi pomimo faktu, iż organy I, jak i II instancji w toku postępowania administracyjnego dopuściły się przekroczenia swobodnej oceny dowodów, dokonanej wybiórczo, wbrew logice i życiowemu i wyprowadzenie innych wniosków, które wynikają z materiału dowodowego sprawy, a wyrażającej się w przyjęciu, iż załączone przez skarżącego dokumenty skargi o wznowienie postępowania nie stanowią nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, a nieznanych wcześniej organowi, od których uwarunkowane jest spełnienie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania,
- 4. art. 151 ppsa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa przez przeprowadzenie pobieżnej analizy materiału dowodowego w postaci wykazu zmian gruntowych oraz mapy znajdującej się w aktach księgi wieczystej, które zostały załączone do skargi o wznowienie postępowania, podczas gdy przedstawione przez skarżącego okoliczności mają istotne znaczenie dla przebiegu postępowania, ponieważ wskazują na fakt, iż faktyczna granica działki (ujawniona w dokumentacji) jest oddalona od wybudowanego wykuszu w odległości, która nie obligowałaby skarżącego do realizacji nałożonego na niego obowiązku;
- 5. art. 151 ppsa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 7 kpa (zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej) przez nieustalenie, iż przedstawione przez skarżącego okoliczności dają podstawę do wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją;
- 6. art. 141 § 4 ppsa przez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i brak odniesienia się do całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności przez niewyjaśnienie, dlaczego dokumentacja będąca w ocenie skarżącego uzasadnieniem dla wznowienia postępowania, nie spełnia w ocenie Sądu I instancji warunków, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa;
- 7. art. 151 ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa w zw. z art. 2 w zw. z art. 7, w zw. z art. 32 ust. 2 oraz w zw. z art 83, w zw. z art. 84, w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nierówne traktowanie skarżącego, działanie organu w oparciu o własne stanowisko wypracowane na skutek zastosowania tzw. partykularyzmu interpretacyjnego w zakresie ustalenia, okoliczności przedstawione przez skarżącego dają podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zwiazku z art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego nie jest zasadny. Według art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administarcyjnego. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania przeprowadził ocenę zgodności z prawem decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania admnistracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowania, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Wyliczona w art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego przesłanka wznowienia postępowania wymaga spełnienia: - po pierwsze, wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, - po drugie, nieznane organowi, który wydał decyzję. Zasadnie w sprawie w zaskarżonym wyroku Sąd wskazał, że wznowienie postępowania może doprowadzić do ponownego rozpoznania sprawy, jeżeli nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które nie istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie dają podstaw do wznowienia postępowania i ponownego rozpoznania sprawy. Prowadzenie sporu cywilnego po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, jak i nowego dowodu wypełniające przesłankę wznowienia postępowania, wyliczoną w art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 77 § 1, art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną otwarcie ponowne postępowania w sprawie jest ograniczone przesłanką wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów, istotnych dla sprawy, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej. W razie gdy ta przesłanka wznowienia postępowania nie została spełniona zamknięta jest możliwość prawna prowadzenia postępowania zgodnego z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Wymaga podkreślenia, że nowe dowody, które ujawniły się po zakończeniu postępowania, a istniejące przed wydaniem decyzji ostatecznej podlegają swobodnej ocenie (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego). Nie podlegają nowe dowody swobodnej ocenie, jeżeli są to dowody, które nie istniały przed wydaniem decyzji ostatecznej, a to z tego względu, że nie jest spełniona przesłanka wznowienia postępowania, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie jest tym samym zasadny zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Brak spełnienia w sprawie przesłanki wznowienia postępowania wyliczonej w art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego dawał podstawy do oceny zgodnośći z prawem zastosowania art. 138 § 1 kodeksu postępowania administracjnego o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej.
Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i powołanymi przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a to art. 2, art. 7, art. 32 ust. 2, art. 83, art. 84, art. 87 ust.
1. Z przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie ma podstaw do wyprowadzenia wykładni sprzecznej z obowiązującymi standardami, w tym zasadą ogólną trwałości decyzji ostatecznej, która ma podstawy w konstytucyjnej zasadzie demokratycznego państwa prawnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wyprowadzeniu zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.