Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 25 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 409/09, po rozpoznaniu skargi M. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, a także zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz M. S. kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że wnioskiem z dnia [...] października 2007 r. M. S. zwrócił się do Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji o wydanie pozwolenia na broń palną myśliwską w związku z nabyciem uprawnień do wykonywania polowań i zamiarem rozpoczęcia działalności łowieckiej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Małopolski Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm. – zwanej dalej ubia) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił M. S. wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wobec strony toczy się postępowanie karne. M. S. został przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, zaś postępowanie w tej sprawie jest obecnie zawieszone z powodu ukrywania się jednego z podejrzanych. Z uwagi na powyższe, w ocenie Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, co z kolei obligowało organ do odmowy wydania pozwolenia na broń.
Od powyższej decyzji M. S. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż Małopolski Komendant Wojewódzki Policji naruszył art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na lakonicznej informacji, iż postępowanie karne, w którym przedstawiono stronie zarzut popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., zostało zawieszone z powodu ukrywania się innego podejrzanego. Nie tylko nie zwrócił się on do właściwej prokuratury o aktualne informacje w sprawie stawianych M. S. zarzutów, ale nawet nie zaliczył do materiału dowodowego postanowienia wydanego w tej sprawie w 2006 r. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, w zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się do pozytywnej opinii o stronie, jaka znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Małopolski Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia oraz art. 104 k.p.a., decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odmówił M. S. wydania pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu stwierdził, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że Komenda Miejska Policji w Krakowie prowadzi, m. in. przeciwko stronie, pod nadzorem Prokuratury Rejonowej dla Krakowa Podgórza postępowanie karne o przestępstwo z art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 k.k. Postępowanie karne zostało zawieszone postanowieniem z dnia 31 maja 2004 r. ze względu na ukrywanie się jednego z podejrzanych. Organ wskazał, iż wobec strony toczy się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko mieniu, zatem przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji została w niniejszym przypadku spełniona, co obligowało organ do odmowy wydania pozwolenia na broń.
W ocenie Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji bez znaczenia jest tutaj fakt zawieszenia postępowania karnego, bowiem w postępowaniu administracyjnym nie przesądza się o winie za czyn karalny, lecz ustala się, czy po przedstawieniu zarzutów popełnienia przestępstwa w związku z toczącym się postępowaniem karnym w zakresie prawa publicznego istnieje uzasadniona obawa, że posiadana przez wnioskodawcę broń może być użyta w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ stwierdził również, iż M. S. jest osobą niekaraną oraz posiada bardzo dobrą opinię w miejscu zamieszkania, jednak, jego zdaniem, nie ma to wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia.
Od powyższej decyzji M. S. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej uchylenie w całości i wydanie pozwolenia na broń, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Wskazał, iż organ I instancji nie przeprowadził dowodu z dokumentów zebranych w postępowaniu przygotowawczym i nie odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś swoje ustalenia oparł jedynie na informacji o przedstawieniu mu zarzutu popełnienia przestępstwa.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 a k.p.a. oraz art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż z literalnego brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, jednoznacznie wynika, że ustawodawca wprowadził domniemanie istnienia obawy użycia broni w celu niezgodnym z prawem nie tylko w związku z prawomocnym skazaniem posiadacza pozwolenia na broń za wskazane przykładowo przestępstwa, lecz również z uwagi na postawienie takiej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa.
Tym samym odmowę wydania pozwolenia na broń uzasadnia, zdaniem organu, już samo ustalenie, że przeciwko danej osobie toczy się postępowanie karne o jedno ze wskazanych w katalogu omawianego przepisu przestępstw. Tymczasem M.S. postawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 w związku z art. 294 § 1 Kodeksu karnego, tj. przestępstwa przeciwko mieniu, zatem, w ocenie organu odwoławczego, rozstrzygnięcie organu I instancji było prawidłowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia, poprzez błędną ich interpretację i w efekcie niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, iż postawienie zarzutu popełnienia przestępstwa stanowi samodzielną przesłankę odmowy wydania pozwolenia na broń palną bez przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Ponadto skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, iż pomimo braku stwierdzenia popełnienia przez niego przestępstwa prawomocnym wyrokiem, fakt prowadzenia przeciwko niemu zawieszonego od kilku lat postępowania przygotowawczego uzasadnia samodzielnie odmowę wydania pozwolenia na broń.
Skarżący stwierdził również, iż w niniejszej sprawie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe M. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podał, iż z akt sprawy wynika, że jest on osobą niekaraną, przestrzegającą prawa, godną zaufania oraz posiadającą nieposzlakowaną opinię.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Sąd pierwszej instancji podniósł, że odmowa wydania pozwolenia na broń może nastąpić tylko wówczas, gdy co do osoby, która o takie pozwolenie na broń się stara, zachodzi uzasadniona obawa, że może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taką uzasadnioną obawę stwarzać może fakt skazania tej osoby prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Zgodnie bowiem z art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Zasady tej nie można zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stosować w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy wszczęto postępowanie karne przeciwko osobie składającej wniosek o wydanie pozwolenia na broń, lecz nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok skazujący za przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu - o których mowa we wskazanym przepisie.
Powołując się na treść art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Kodeksu postępowania karnego Sąd pierwszej instancji wskazał, że za niedopuszczalne, należy uznać stanowisko organu, który przyjął, że sam fakt wszczęcia postępowania karnego przeciwko skarżącemu o przestępstwo przeciwko mieniu pozwalał na ocenę, iż z woli ustawodawcy należy go zaliczyć do osób, które budzą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i w konsekwencji tego założenia zastosować w niniejszej sprawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia.
W dalszej części uzasadnienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie orzeczono o odmowie wydania pozwolenia na broń skarżącemu bez ustalenia i wykazania związku przyczynowego między zarzuconym czynem, o które toczy się postępowanie karne, które zresztą od prawie 5 lat jest zawieszone, a zachowaniem strony, które stwarzałoby obawy, że skarżący użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Dokonując interpretacji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia Sąd stwierdził, że koniecznym jest uwzględnienie faktu, że od osób starających się o pozwolenie na posiadanie broni lub posiadających takie pozwolenia należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa. Naruszenie porządku prawnego przez osobę składającą wniosek o pozwolenie na broń powinno jednak podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z ustawą. Nie wystarczy tylko skonstatować, jak to uczynił organ w zaskarżonej decyzji, iż uzasadnioną obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego jest sam fakt przedstawienia zarzutu popełnienia wskazanego przestępstwa.
Sąd podkreślił również, że organy Policji nie wskazały żadnej konkretnej przesłanki, jak i przyczyny, na podstawie której powzięły uzasadnione obawy, że skarżący może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oparcie takiej obawy tylko na fakcie toczącego się postępowania karnego stanowi naruszenie prawa materialnego przez błędną interpretację i zastosowanie art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając mu
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wobec osoby, której postawiono zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. (oszustwo w stosunku do mienia znacznej wartości) i wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie ww. czynów zabronionych, nie zachodzi uzasadniona obawa, że użyje ona broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, gdy tymczasem wymienione czyny przez ustawodawcę zostały przedstawione w szczególności jako wskazujące na zaistnienie takiej obawy;
2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji wydały zaskarżone decyzje bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty ewentualnie, o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a także o zasądzenie stosownych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących w tym zakresie norm.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. S. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz M. S. kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.
Na wstępie wskazać należy, że organy administracji publicznej trafnie uznały, że pozytywne opinie o skarżącym nie mogły odnieść pozytywnego skutku wobec ustalenia, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji wobec M. S. toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu.
Jak bowiem wynika z treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pozwolenia na broń nie wydaje się osobom co do których, istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia odmowę wydania pozwolenia na broń takiej osobie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Dla uzasadnienia tego stanowiska celne są argumenty zawarte w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, LEX Nr 527545. Uchwała ta w swoim meritum dotyczy co prawda jedynie kwestii cofnięcia pozwolenia na broń osobie prawomocnie skazanej za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, jednakże rozważania zawarte w jej uzasadnieniu mają walor uniwersalny i dotyczą również sytuacji osób ubiegających się o wydanie pozwolenia na broń oraz osób wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie wymienionych w powoływanym powyżej przepisie przestępstw.
Dokonując wykładni przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wskazać należy, że skoro w przepisie tym określono najpierw "osoby co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego" a następnie wskazano, że "w szczególności" są to osoby wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, to krąg osób wymienionych w grupie pierwszej – szerszej, obejmuje w całości krąg osób wymienionych po słowach "w szczególności".
Trafna jest również konkluzja jaką wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tejże uchwały, iż użycie słów "w szczególności", oznacza, że do osób wymienionych po tym stwierdzeniu ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnie, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Pozwolenia na broń nie wydaje się zatem osobom wymienionym po słowach "w szczególności", ale także innym osobom, co do których jednak z innych powodów, organ ustali okoliczności wskazujące na istnienie uzasadnionej obawy, że użyją broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Zaznaczyć należy, że fakt zawieszenia postępowania karnego nie oznacza, iż przeciwko ubiegającemu się o pozwolenie na broń nie toczy się postępowanie karne. Skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia przestępstwa, zarzut ten nie został cofnięty, a jedynie ze względów na długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania zostało ono zawieszone na czas trwania przeszkody. Jak wynika z pisma prokuratora z dnia [...] stycznia 2009 r., zarzut przedstawiony skarżącemu nie zmienił się, zaś przedmiotowe śledztwo nadal pozostaje zawieszone.
Wskazać należy, że treść przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych i brak jest podstaw do odstąpienia od stosowania wykładni językowej tego przepisu.
W tym miejscu podkreślenia wymaga fakt, na co słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 2005 r., sygn. akt II OSK 97/05, że posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zasadnicze znaczenie ma to, że pozwolenie na broń może być wydane tylko wówczas, gdy istnieją okoliczności uzasadniające jego wydanie.
Restrykcyjność przepisów dotyczących zarówno wydania pozwolenia na broń, jak i przede wszystkim jego cofnięcia jest zatem uzasadniona specyficznym charakterem tego uprawnienia.
Reasumując wskazać należy, iż osoba wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia odmowę wydania pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt ustawy o broni i amunicji.
Tym samym zasadnym był zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ubia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie uznał, iż oczywistą omyłka pisarską skargi kasacyjnej jest powołanie w zarzucie tejże skargi kasacyjnej art. 18 ust. 1 pkt 2 ubia, który dotyczy cofnięcia pozwolenia na broń, a nie jego wydania.
Mając na uwadze fakt, że Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony wyrok naruszył przepisy prawa materialnego, a jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylono zaskarżony wyrok i wobec poprawnego rozstrzygnięcia Komendanta Głównego Policji skargę M. S. na decyzję z [...] lutego 2009 r., nr [...] oddalono.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.