Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 1574/08 Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej K. J. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt II SAB/Po 12/08 oddalający skargę wymienionej na bezczynność Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu i umorzył postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
W uzasadnieniu orzeczenia z dnia 20 lutego 2009 r., odnosząc się do kwestii zwrotu kosztów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że organ administracji wydał żądane przez wnoszącą skargą kasacyjną rozstrzygnięcie przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, a okoliczność ta była znana wnoszącej skargę kasacyjną. W tych okolicznościach zastosowanie znajduje art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, zgonie z którym to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
W dniu 27 marca 2009 r. (data stempla pocztowego), działająca przez pełnomocnika K. J., wniosła o uzupełnienie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 1574/08 o orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania. Powołując się na art. 157 § 1 w zw. z art. 166, art. 193, art. 201 § 1, art. 203 pkt 1 i art. 209 ppsa zażądała uzupełnienia powołanego postanowienia "o choćby minimalne koszty postępowania sądowego niezbędne do celowego dochodzenia praw w wysokości 677 zł".
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku K. J. wskazała, że zgodnie z art. 203 pkt 1 ppsa stronie, która wniosła skargę kasacyjną, należy się zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego od organu - jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej został uchylony wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. Podniosła też, iż art. 201 § 1 ppsa przyznaje skarżącemu prawo do zwrotu kosztów postępowania od organu administracji, w razie umorzenia postępowania z powodu uwzględniania skargi w całości na zasadzie art. 54 § 3 ppsa.
Skarżąca wywiodła, że postanowieniem dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 1574/08 Naczelny Sąd Administracyjny w całości uwzględnił wniesioną przez nią skargę kasacyjną, a nie rozstrzygnął wniosku o zwrot kosztów postępowania. W jej ocenie, zawarcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia motywów niezasądzenia kosztów postępowania nie załatwia wniosku strony o zwrot kosztów i nie zamyka drogi do żądania uzupełnienia postanowienia dotyczącego zasądzenia tych kosztów.
Zdaniem K. J., podstawą wydania przez Sąd drugiej instancji rozstrzygnięcia w oparciu o art. 189 ppsa jest art. 161 § 1 pkt 3 ppsa z racji uwzględniania przez organ skargi w trybie art. 54 § 3 ppsa. W jej ocenie, rozstrzygnięcie organu wydane ale nie doręczone, nie załatwia bowiem sprawy administracyjnej, ponieważ nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, iż postanowienie administracyjne jest wydane z chwilą jego doręczenia.
Z powyższych względów, zdaniem skarżącej należy się jej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do wniesienia przez nią skargi bezsprzecznie przyczynił się Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, a w demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne, aby konsekwencje finansowe niewłaściwego postępowania organu administracji ponosiła strona postępowania, która dąży do tego, aby organ ten przestrzegał przepisów prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 157 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona może w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Do postanowień zgodnie z art. 166 ppsa stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach. Z kolei stosownie do treści art. 193 ppsa, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200, 201, 203 i 204 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa.
W postanowieniu z dnia 20 lutego 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził na rzecz K. J. zwrotu kosztów postępowania od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że w odniesieniu do kosztów postępowania zastosowanie znajduje ogólna zasada, wynikająca z art. 199 ppsa i wyjaśnił motywy takiego stanowiska.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że przedmiotowe żądanie uzupełnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2009 r. stanowi w istocie nieuprawnioną polemikę ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w powołanym orzeczeniu. Z uzasadnienia wniosku wynika bowiem, że skarżąca kwestionuje podane przez Naczelny Sąd Administracyjny motywy umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, "dopatrując się ich" w art. 54 § 3 ppsa. W konsekwencji neguje także pozostawienie przez Sąd kwestii obowiązku ponoszenia kosztów postępowania działaniu zasady wyrażonej w art. 199 ppsa.
Sprowadzające się do polemiki ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażonym w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 20 lutego 2009 r., żądanie K. J. wykracza zatem poza dyspozycję art. 157 § 1 ppsa.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o uzupełnienie postanowienia na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.