Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 680/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę D.R. i A. R. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Skargą kasacyjną D. R. i A. R.zaskarżyli powyższy wyrok w całości, przy czym skarga kasacyjna A. R. została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2019 r. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta[...]z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...]nakazującej skarżącym będącym właścicielami działki nr [...] (ul. [...]) rozbiórkę samowolnie wybudowanego dwupoziomowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej o wymiarach w rzucie 4,00 x 2,57 m i wysokości 4,40 m usytuowanego w południowo-zachodniej części ww. działki. Uzasadniając wniosek podniesiono, że brak wstrzymania wykonania ww. decyzji może spowodować nie tylko szkodę materialną związaną z samym faktem rozbiórki wymagającej określonego nakładu pracy i pociągającej ze sobą trwałe zniszczenie szeregu elementów konstrukcji ale także szkodę emocjonalną u małego dziecka, dla którego przedmiotowy obiekt jest ulubionym miejscem zabaw.
Podkreślono przy tym, że z racji niewielkich rozmiarów przedmiotowego obiektu, braku immisji, zacieniania i generowania zagrożeń w najmniejszym stopniu, nie wpłynie to na interes osób trzecich i nie zagraża ich dobrom prawem chronionym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, zaś po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać jego wykonanie, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Ma chronić by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.
Przechodząc do oceny przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek ten dotyczy w istocie zaskarżonej decyzji - wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji organu II instancji oznacza bowiem, że decyzja organu I instancji, jako nieostateczna, również nie może być wykonana (zob. postanowienie NSA: z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 689/17; z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 494/17).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykonanie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nakazującej skarżącym rozbiórkę samowolnie wybudowanego dwupoziomowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, o wymiarach 4,00 x 2,57 m i wysokości 4,40 m, usytuowanego na działce nr [...]przy ul. [...], może wiązać się z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków związanych zarówno z trwałym uszkodzeniem elementów konstrukcyjnych tego obiektu jak i koniecznością poniesienia kosztów robót budowlanych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W razie uwzględnienia skargi może okazać się bowiem, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji.
Rozbiórka obiektu przed rozpoznaniem sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest natomiast ukształtowanie stosunków do czasu prawomocnego rozpoznania skargi, w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom (zob. postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 476/11).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.