Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 893/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tegoż Sądu z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 179/04, złożoną przez D.W. i M.W.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniesioną skargę o wznowienie opisanego wyżej postępowania sądowego skarżący oparli na podstawie art. 271 pkt 1 i art. 273 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Następnie podniósł, że przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu, albowiem skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do jej wniesienia. Nadto Sąd podkreślił, że okoliczności te nie zostały uprawdopodobnione mimo, że pismem z dnia 13 grudnia 2011 r. skarżący zostali wezwani do podania okoliczności stwierdzających dochowanie terminu. Jednakże okoliczności tych skarżący nie wskazali, poprzestając na podaniu terminu, w którym mieli dowiedzieć się o podstawach wznowienia, czyniąc to bardzo ogólnie.
Sąd zauważył również, że skarżący nie wskazali okoliczności, w których dowiedzieli się o "bezprawiu i rzeczywistym fałszowaniu dokumentów", a twierdząc, że do przekonania, iż dokumenty są fałszywe doszli przez ich porównanie z innymi dokumentami, jednakże ani nie załączyli tych "innych dokumentów", ani nawet ich nie skonkretyzowali. Podnosząc zaś jako podstawę skargi przepis art. 271 pkt 1 p.p.s.a., zdaniem Sądu, skarżący w ogóle nie podali kiedy powzięli informacje, na podstawie których sformułowali ten zarzut.
W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnili zachowania terminu do złożenia skargi, a ich twierdzenia w tej kwestii są gołosłowne i niczym nie poparte. Dlatego, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., przedmiotowa skarga podlegała odrzuceniu.
Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiedli skarżący zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zakwestionowanemu postanowieniu zarzucono:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez całkowity brak zasadniczych motywów rozstrzygnięcia co do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania w części dotyczącej podstawy wznowienia z powodu nieważności postępowania (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.),
- 2. naruszenie art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że podrobienie lub przerobienie dokumentu (fałsz materialny) wymaga powołania się na "prawomocne orzeczenia podejmowane w postępowaniu karnym".
- 3. naruszenie art. 279 w zw. z art. 277 p.p.s.a.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazali, że co do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania w zakresie dotyczącym zarzutu nieważności postępowania, brak jest pisemnego uzasadnienia w tym zakresie, co uniemożliwia poznanie argumentacji Sądu I instancji i przeprowadzenie procesu kontrolnego postanowienia.
Wskazano także, że w przypadku przerobienia lub podrobienia dokumentu nie jest konieczny wyrok stwierdzający popełnienie tego typu przestępstwa. Ustalenie czy dokument, na którym zostało oparte orzeczenie sądu został przerobiony lub podrobiony jest elementem merytorycznego badania skargi o wznowienie postępowania.
Nadto zdaniem skarżących wniesiona skarga podaje okoliczności stwierdzające zachowanie terminu. W treści pisma z dnia 8 stycznia 2011 r. skarżący stwierdzają "nie mieliśmy dostępu do ksiąg wieczystych [...],[...],[...], dopiero w grudniu skorzystaliśmy z pomocy komputera i internetu (bowiem nie mamy komputera) oraz przy pomocy innych dokumentów otrzymanych przypadkowo jeszcze w styczniu 2012 mogliśmy dojść do przekonania, że dokumenty są fałszywe...". Zdaniem skarżących są to dostateczne okoliczności o których mowa w art. 279 w zw. z art. 277 p.p.s.a. i w tym układzie skarga o wznowienie spełnia wymagania formalne co do treści i powiązanego z tym trzymiesięcznego terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednakże z urzędu pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania. W związku z tym, że w niniejszej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, należało rozpoznać przedmiotową skargę kasacyjną w granicach zakreślonych jej podstawami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wywiedziona przez skarżących skarga kasacyjna została oparta na zarzutach naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 279 w zw. z art. 277 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji odrzucił wniesioną przez skarżących kasacyjnie skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 179/04, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., albowiem – w ocenie Sądu – skarżący nie zachowali terminu do jej wniesienia.
Przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci.
Jak wynika z lektury zaskarżonego postanowienia, Sąd ustalił, że skarżący oparli wniesioną skargę na trzech podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 273 § 1 pkt 1 (wyrok został oparty na dokumentach podrobionych czy przerobionych), art. 273 § 2 p.p.s.a. (późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu) oraz art. 271 pkt 1 p.p.s.a. (w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona, albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przez uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia).
Zatem skarżący winni do każdej z wymienionej wyżej podstaw wznowienia wskazać okoliczności uzasadniające zachowanie ustawowego terminu. Przepis art. 277 p.p.s.a. stanowi, iż skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Przy czym przepis art. 280 § 2 p.p.s.a. daje sądowi możliwość, w przypadku gdy okoliczności wskazane w skardze o wznowienie, a dotyczące zachowania terminu, nie są wystarczające, zażądania, aby zgłaszający skargę uprawdopodobnił okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Zaś w sytuacji gdy wyjaśnienie to nie doprowadzi do usunięcia wątpliwości co do uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi sąd skargę odrzuca.
Naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. skarżący upatrują w braku zasadniczych motywów rozstrzygnięcia co do odrzucenia skargi o wznowienie w zakresie dotyczącym zarzutu nieważności postępowania, co uniemożliwia poznanie argumentacji Sądu w tym zakresie i przeprowadzenie procesu kontrolnego zakwestionowanego postanowienia. Zarzut ten jest niezasadny.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wprawdzie czynność sporządzenia uzasadnienia jest dokonywania już po wydaniu orzeczenia przez sąd, jednakże prawidłowe sporządzenie uzasadnienia pozwala na poznanie motywów jakimi kierował się sąd wydając konkretne rozstrzygnięcie, prześledzenie toku jego rozumowania i ewentualną kontrolę prawidłowości wydanego orzeczenia przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Analizując uzasadnienie Sądu I instancji wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, Sąd I instancji odniósł się do zasygnalizowanej wyżej kwestii wskazując, że "podnosząc zaś jako podstawę wznowienia art. 271 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący w ogóle nie podają, kiedy mieli powziąć informacje, na podstawie których zarzut ten sformułowali" (s. 6 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia). W sytuacji gdy skarżący nie podali jakichkolwiek informacji w tym zakresie, a fakt ten nie jest przez skarżących kwestionowany, to przyjąć należy, że jest to wystarczające uzasadnienie co do przyjęcia przez Sąd, że skarżący nie zachowali terminu do wniesienia skargi o wznowienie na tej właśnie podstawie. Jest to niewątpliwie uzasadnienie na piśmie, z którego wynika motyw jakim kierował się Sąd przy zajmowaniu w tym zakresie stanowiska i wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, przy postawieniu odpowiedniego zarzutu, możliwe byłoby skontrolowanie jego prawidłowości.
Również zarzut naruszenia art. 279 w zw. z art. 277 p.p.s.a. nie może odnieść zamierzonego przez skarżących skutku. Naruszenia tych przepisów skarżący upatrują w tym, że wskazali okoliczności uprawdopodabniające zachowanie ustawowego terminu. Wprawdzie skarżący nie wskazują, do której konkretnie podstawy wznowienia należy odnieść te okoliczności, jednakże wskazanie na "dokumenty fałszywe" pozwala odnieść te okoliczności do podstawy z art. 273 § 1 pkt 1 bądź z art. 273 § 2 p.p.s.a.
Rację ma Sąd I instancji, że wskazanie przez skarżących okoliczności - podanie daty dowiedzenia się o fałszowaniu dokumentów przez wskazane w skardze instytucje, powołanie się na brak dostępu do ksiąg wieczystych oraz, że dopiero w grudniu 2011 r. skarżący skorzystali z komputera i internetu, a w styczniu 2012 r. weszli przypadkowo w posiadanie dokumentów, co pozwoliło im na dojście do przekonania, że dokumenty są fałszywe, nie jest wystarczające do przyjęcia, że termin do wniesienia skargi o wznowienie został zachowany. Podzielić należy pogląd Sądu I instancji, że mimo wezwania skarżący nie podali okoliczności pozwalających na stwierdzenie zachowania tego terminu. Zaś powołując się na te "inne dokumenty" nawet nie skonkretyzowali, jakie to były konkretnie dokumenty i w jakich okolicznościach skarżący weszli w ich posiadanie.
Również twierdzenie o braku dostępu do wskazanych ksiąg wieczystych takiego uprawdopodobnienia nie stanowi, albowiem księgi wieczyste są jawne i nie można zasłaniać się nieznajomością wpisów w księdze wieczystej (art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), zwłaszcza, że skarżący nie wskazali żadnych okoliczności, z których wynikałoby, że starali się dotrzeć do tych ksiąg, jednakże z przyczyn od nich niezależnych, nie mogli zapoznać się z ich treścią. Przy czym przyczyn takich nie można upatrywać w braku komputera czy internetu, albowiem księgi wieczyste dostępne są w sądach rejonowych – można udać się osobiście do sądu rejonowego, który prowadzi księgi wieczyste i zapoznać się z jej treścią, czy też pisemnie zwrócić się o nadesłanie odpowiedniego odpisu.
Za niemogący odnieść oczekiwanego skutku należy także uznać zarzut naruszenia art. 273 § 1 pkt 1 p.p.s.a. polegający na przyjęciu, że podrobienie lub przerobienie dokumentu wymaga powołania się na prawomocne orzeczenie podejmowane w postępowaniu karnym. Wprawdzie rację mają skarżący kasacyjnie, że powołując się na podstawę wskazaną w powołanym wyżej przepisie brak jest podstaw do żądania prawomocnego orzeczenia sądu karnego stwierdzającego popełnienie przestępstwa podrobienia lub przerobienia dokumentu, jednakże zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Powyższe jest dodatkowym argumentem Sądu I instancji, choć chybionym, jednakże pominięcie tego argumentu nie zmienia faktu, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności zachowania terminu.
W związku z powyższym wniesioną skargę kasacyjną jako niezasadną Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił.